De Club van Rome is weer terug van weggeweest. Zo’n 700 conferentiegangers vergaderden onlangs in Amsterdam om ons nieuw onheil aan te kondigen – alsof we nog niet genoeg hebben aan de nakende klimaatcrisis (die maar niet wil komen).

Michael Persson in de Volkskrant:

‘Wij, de milieukundigen, zijn sindsdien eigenlijk te bescheiden geweest’, zegt Klaas van Egmond, hoogleraar milieukunde in Utrecht en een van de sprekers maandag. ‘Ondanks onze waarschuwingen hebben de economen en industriëlen de afgelopen 35 jaar het voordeel van de twijfel gekregen en is voorrang gegeven aan economische groei boven milieu. Dat experiment is mislukt, is het afgelopen jaar gebleken.’
Nu luidt de Club de bel voor de tweede ronde, zegt hij. Tijd om een grote mond open te trekken. ‘We staan op een bijzonder moment in de geschiedenis. We moeten het lef hebben een wezenlijk andere koers te volgen.’

Dit is een zeer opmerkelijke analyse. Ik heb de laatste tijd veel over de economische crisis gelezen, maar dat deze zijn oorzaak zou vinden in een of andere milieugrens ben ik toch niet eerder tegengekomen. Ik heb ook niet de indruk dat er de afgelopen periode weinig aandacht voor milieu is geweest. Kortom, bij zo’n uitspraak is toch wel enige verwondering – en misschien zelfs achterdocht – op zijn plaats.

Tijd om nog eens na te gaan waarom de mens toch steeds weer behoefte heeft aan het aankondigen van naderend onheil. Eerder schreef ik daarover in Trouw:

Al vijftig jaar wordt de westerse wereld geteisterd door een steeds langere litanie van milieuangsten. Maar er is geen wetenschappelijke grond voor dit alarmisme. Waarom is het dan toch zo succesvol? ‘Het doemdenken appelleert aan archetypische denkbeelden: apocalyptische visies die door de eeuwen heen steeds weer in nieuwe gedaanten opduiken.’

Sinds de jaren zestig is de zorg voor het milieu sterk toegenomen. Zodanig zelfs dat we bereid zijn grote bedragen uit te geven aan allerlei milieumaatregelen, zonder dat we ons afvragen of die wel efficiënt zijn. De laatste tijd zijn echter verschillende wetenschappers tegen de excessen op dit gebied in het geweer gekomen. De bekendste onder hen is de Deen Bjørn Lomborg die in zijn boek ‘The Skeptical Environmentalist’ een frontale aanval opende op het wijdverbreide geloof dat de mensheid wordt bedreigd door catastrofes als gevolg van de uitputting van natuurlijke hulpbronnen, milieuvervuiling, klimaatverandering enz.. Deze opvatting wordt door Lomborg als de ‘litanie van milieuangsten’ aangeduid. Hiermee geeft hij treffend uitdrukking aan de bij velen sluimerende scepsis over de boodschap van vele milieuactivisten en het fanatisme waarmee een aantal van hen hun doelstellingen probeert te verwezenlijken. Lomborg ontkent niet dat er milieuproblemen zijn, maar hij bestrijdt dat we op weg zijn naar de afgrond.

Zijn boek kan worden beschouwd als een reactie op een ander boek, ‘Silent Spring’ (1962) van Rachel Carson, dat de stoot gaf tot de oprichting van de milieubeweging. Lomborgs boek kan ook worden gezien als een afwijzing van de boodschap van het eerste rapport aan de Club van Rome, ‘Limits to Growth’ (1972), van Dennis Meadows e.a., waarin de wereld werd gewaarschuwd voor allerlei rampen.

Op bijna alle terreinen, die de litanie bestrijkt, toont Lomborg aan de hand van officiële statistieken aan dat de situatie de laatste decennia is verbeterd. Het kwam hem op een overvloed aan afkeurende reacties te staan van wetenschappers die zich door zijn boek in hun eer en goede naam aangetast voelden. Hij kreeg in Denemarken zelfs een proces aan de broek. Het vonnis luidde dat hij ‘handelde in strijd met de wetenschappelijke regels’. Maar zowel deze uitspraak als de procedure die daarbij was gevolgd, gaven weer aanleiding tot een golf van verontwaardiging onder andere wetenschappers die sympathiseerden met Bjørn Lomborg. Dit leidde tot een nieuw onderzoek in hoger beroep, als gevolg waarvan Bjørn Lomborg van alle blaam werd gezuiverd.

Eén ding is duidelijk: als het om het milieu gaat, gaat het hard tegen hard, zelfs onder wetenschappers. Daarbij rijst de vraag hoe neutraal en objectief de wetenschap nog is op dit terrein.

Lees verder hier.

Tags: Bjorn Lomborg, Club van Rome, Dagelijkse Standaard, Nieuws, politiek