HVV-scribent begrijpt het niet
Op de website van Het Vrije Volk verscheen afgelopen zaterdag een stuk waarin ene Theodore van Baarle betoogt dat de rechter tegenwoordig te veel op de stoel van de wetgever is gaan zitten. Hij schrijft onder meer:
Juristen moeten het recht en de wet kennen maar het is niet de bedoeling dat ze de macht hebben om het recht en de wet te buigen. In het juridische wereldje wordt veel gewerkt met jurisprudentie. Daar schuilt een gevaar in. Als wetgeving niet voldoende duidelijk is moet niet de bedoeling van de wetgever (regering + parlement) door de rechter gepreciseerd worden. In dat geval moet de vraag om verduidelijking terug naar de enige en echte WETGEVER (regering + parlement).
Daarmee toont Van Baarle zich – waarschijnlijk onbedoeld – aanhanger van het zogenaamde legisme. Deze aan het gedachtegoed van Montesquieu ontsproten stroming stelt dat de rechter niets anders mag doen dan het mechanisch toepassen van de door de wetgever gemaakte wetten.
Een voorbeeld van deze opvatting is een arrest uit het einde van de 19e eeuw, het zogenaamde Wegkrabben is geen doorhalen-arrest. Het ging hier om een ambtenaar die een door hem gemaakte fouten in door hem opgemaakte aktes niet doorstreepte, maar wegkrabde met een radeermesje. Dit was zijn omweg om het verbod op het wegstrepen van fouten in akten van de burgerlijke stand te omzeilen. Uiteindelijk stelde de Hoge Raad de ambtenaar in het gelijk en nam geen ambtsverzuim aan. Immers, wegkrabben is geen wegstrepen. Zie daar, de wet als enige rechstbron en een letterlijke interpretatie van die wet. Precies zoals Theodore van Baarle het graag zou zien.
Natuurlijk kleven er een aantal zeer grote bezwaren aan het legisme. Zo is de wet niet altijd duidelijk waardoor de rechter zich in een dergelijke situatie wel genoodzaakt ziet tot interpretatie. Ook kunnen er zich leemtes voordoen in de wet en miskent het legisme de waarde van ongeschreven rechtsbeginselen als bijvoorbeeld hoor en wederhoor.
Enfin, u zult het inmiddels wel begrijpen, zo simpel als Van Baarle het in zijn stuk op HVV doet voorkomen, ligt het dus allemaal niet. Om dan ook nog eens de titel Weg met de Trias Politica aan het stuk te geven, tsja…
|
|
9 reacties op “HVV-scribent begrijpt het niet”
Henk op 08 Feb 2010 om 10:56 am #
Goed stuk. Leg je dit ook nog even aan Van de Galien en zijn originalist-vriendjes uit Amerika uit? Dan hoeven ze ook niet meer zo hysterisch te doen over het Supreme Court.
Jamal Yasin op 08 Feb 2010 om 11:02 am #
Sven,
Ook dit stukje behoeft een nuancering:
” Ook kunnen er zich leemtes voordoen in de wet en miskent het legisme de waarde van ongeschreven rechtsbeginselen als bijvoorbeeld hoor en wederhoor.”
Ik leerde tijdens mijn studie dat dit beginsel inmiddels is gecodificeerd.
Overigens, de wetgever onderschrijft het legisme: Lees de wet Algemene Bepaling. Artikelen 11 en 12.
Het is de rechter zelf die is begonnen op een zodanige manier de wet te interpreteren dat een nieuwe regel alsware ontstaat.
Leemte en rechtsvormende taak van de rechter zijn twee verschillende dingen.
Waar Theodore van Baarle over heeft is onduidelijk. Zijn voorstel: “In dat geval moet de vraag om verduidelijking terug naar de enige en echte WETGEVER (regering + parlement).” is duidelijk in strijd met de wet. De Rechter moet altijd beslissen anders kan hij vervolgt worden.
Ik word gek als mensen maar iets opschrijven.
Met instemming onderschrijf ik de mening van Sven: ” de titel Weg met de Trias Politica aan het stuk te geven, tsja…”
Hou op zulke grote woorden te gebruiken.
Job op 08 Feb 2010 om 11:06 am #
Ik heb er weinig verstand van, maar het komt me voor dat het legisme bijzondere eisen stelt aan de wetgever, die wetsteksten aan alle kanten zal moeten dichttimmeren.
Sven op 08 Feb 2010 om 11:33 am #
Job; inderdaad. En dat is onmogelijk. Helemaal in een complexe maatschappij zoals de onze.
Henk op 08 Feb 2010 om 11:45 am #
Wat voorgesteld wordt is overigens al eens uitgeprobeerd, onder de naam: Référé Législatif: http://www.scribd.com/doc/5563013/Origins-of-Refere-Legislatif-to-read
vanhetgoor op 08 Feb 2010 om 12:21 pm #
Als rechters door interpretatie van eerdere uitspraken de wet feitelijk kunnen aanpassen is de aanpassing van de wet door de overtreder nog maar een kleine stap.
Ik denk niet dat het zo bedoeld is. Als rechters zich laten leiden door eerdere uitspraken dan is de rechterlijke macht een oncontroleerbare niet corrigeerbare macht geworden. Dit is onwenselijk. Dat het gebruikelijk is wil niet zeggen dat het goed is. We hebben een democratie, we hebben een parlement, laat nu elke aanpassing in een onvolkomenheid in de wet eerst via regering en parlement lopen, dan weten we dat de rechter alleen maar recht moet spreken in plaats van deze wet aanpassen naar zijn smaak en goeddunken.
Frank op 08 Feb 2010 om 1:04 pm #
Het grote probleem is dat de rechter weer wél onbekommerd toetst aan verdragen, waarvan de bepalingen juist door door die veelvuldige uitleg een eigen leven zijn gaan leiden. Het recht op een family-life in de zin van het EVRM is bedoeld om maatregelen zoals neergelegd in de Neurenberger rassenwetten uit te sluiten, niet om een ongebreidelde massa-immigratie te faciliteren. En dat is nu juist waar uitleg van die bepaling toe leidt.
J. School op 08 Feb 2010 om 2:06 pm #
Het ligt inderdaad niet zo simpel als Van Baarle het voorstelt, daarin heeft Sven volkomen gelijk. Ik vermoed dat Van Baarle dit stuk ook heeft geschreven in het licht van het Wilders-proces.
De rechtspraak vindt van zichzelf dat zij weliswaar onprogrammatisch is, maar desalniettemin (onder meer) het bevorderen en bestendigen van de maatschappelijke stabiliteit tot taak heeft. Naast de afwegingen op louter juridische gronden zullen in de zaak-Wilders dan ook zeker de verwachte maatschappelijke gevolgen worden meegewogen.
Dit laat echter onverlet dat de vraag resteert of democratische mechanismen als het publieke debat en politieke concurrentie in dit geval dermate tekortschieten dat de rechtspraak de behoefte voelt (of dient te voelen) tot het genereren van superlegitimatie. Die behoefte wordt namelijk niet maatschappijbreed geschraagd, integendeel. Zij bestaat slechts bij de aanklagers en bij een klein groepje sympathiserende activisten.
Het discours over de 3 I’s wordt weliswaar op felle toon gevoerd, maar is in het dagelijks leven nergens ontspoord in die zin dat chaos, maatschappelijke instabiliteit en onbestuurbaarheid dreigen. Wat dat betreft is de aanklacht op zichzelf al te betitelen als draconische overkill. Oorzakelijke verbanden en zelfs een historische context ontbreken (of men moet in Wilders werkelijk een nieuwe Hitler zien).
Als de zittende magistratuur niettemin denkt in deze zaak de rol van redder van het Nederlandse beschavingspeil te moeten vervullen door een veroordeling (of schuldigverklaring zonder strafoplegging) van Wilders te forceren (voor wie het heeft gevolgd: in de ogen van Degenkamp in zijn reactie op Ankersmit in NRC de enige beschaafde optie, althans zo begrijp ik hem), dan getuigt dat van grenzeloze voorbarigheid met mogelijk fnuikende gevolgen voor het vertrouwen in de rechtspraak.
Frank op 09 Feb 2010 om 1:13 am #
Legisme is natuurlijk niet goed, dat zal Van Baarle ook wel vinden. Waar het Van Baarle natuurlijk om gaat is dat de rechter teveel op de stoel van de wetgever gaat zitten. Het probleem van de rechterlijke macht is dat deze een volkomen van God losgezongen linkse multicultikliek is geworden. Illegale moslims die uit eerwraak een familielid verschillende malen met een auto overrijden, todat er een plakplaatje van is overgebleven, mogen in Nederland blijven omdat ze na de misdaad snel een kindje hebben verwerkt, waarna de rechter constateert dat het recht op gezinshereniging niet geschonden mag worden en de crimineel mag blijven in Nederland. Is dat eigenlijk niet het foute soort legisme waar Van Baarle voor waarschuwt?!