De geest van Elco Brinkman

Op het moment dat dit stukje verschijnt (12 uur des middags) begint de CDA-fractie aan een van de meest betekenisvolle vergaderingen van haar bestaan. Het besluit dat men vandaag neemt, heeft verstrekkende gevolgen voor de rol van de partij in de komende jaren. Het zou namelijk een misvatting zijn te denken dat de keus er een is tussen regeren via het centrum of regeren over rechts. De PvdA wil werkelijk niet in een voor die partij levensgevaarlijk samenwerkingsverband met CDA en VVD stappen -- voor de linkse concurrentie zou dat immers volop prijsschieten zijn. Het hoeft ook niet: als het CDA de rechtse optie openlijk blokkeert, heeft Rutte immers een legitiem excuus om alsnog in Paarsplus te stappen ("Het land moet toch geregeerd worden, ik wilde over rechts maar de CDA-fractie heeft dat geblokkeerd" etc). De werkelijke keuze is dus tussen deelname aan een rechts kabinet en (mogelijk langdurige) oppositie tegen Paarsplus.

De CDA-fractieleden met enig historisch besef zullen tijdens de vergadering ongetwijfeld de formatie van 1994 in herinnering roepen. Na een vergelijkbaar verloop van het formatieproces -- onduidelijke eerste verkenningsronde, voorzichtige doorbraak richting Paars onder Hare Majesteits informateur Herman Tjeenk Willink, lange maar vruchteloze Paarse onderhandelingen in de tweede ronde) mocht uiteindelijk in de derde ronde de waarschijnlijke premier, Wim Kok, zelf de proeve van een regeerakkoord schrijven. Wie er wat in zag, mocht dat aan hem melden; wie er niets in zag, mocht in oppositie gaan. Op dat moment maakte CDA-onderhandelaar Elco Brinkman een fatale fout. Hij verwierp in een vraaggesprek Koks voorstel over aanpassing van WW en WAO, daarmee de sociaaldemocratische voorman een perfect excuus gevend om dan maar voor samenwerking met de VVD te kiezen. Toen hij doorkreeg dat hij een strategische blunder had begaan, probeerde hij nog terug te krabbelen door te stellen dat hij alleen maar "een suggestie" had gedaan, maar het leed was geschied. Uiteindelijk zou de 'natuurlijke regeringspartij' daardoor acht jaar in oppositie belanden en op enig moment zelfs gevaarlijk dicht langs de afgrond scheren.

Gaan de fractieleden van 2010 die fout herhalen? Of kiezen ze voor de optie die hun positie in het centrum van de macht nog wel eens voor tien jaar zou kunnen garanderen? We gaan het de komende uren uitvinden.