Greenpeace misleidt overheden met green jobs-fallacy

Greenpeace heeft onlangs een rapport (pdf) gepubliceerd waarmee men stevig aan het lobby-en is (of zal gaan) bij de EU en de nationale overheden van de EU-27. In het rapport pleit men voor een drastische verlaging van de uitstoot van broeikasgassen: men wil in 2050 op 5-20% van het niveau van 1990 zitten. Dat kost, uiteraard, een enorme som geld, die er zeker nu tijdens de financiële crisis echter niet is, zo constateert men ook bij The Financial Times: "Ballooning fiscal deficits and austerity measures make the investment unaffordable". Is de lobby van Greenpeace hiermee bij voorbaat kansloos? Het is te vrezen van niet, want Greenpeace heeft nog een troefkaart: green jobs. Zo schrijft men op pagina 8 van het rapport:

By 2015, renewable power sector jobs in the advanced Energy [R]evolution scenario are estimated to reach about 830,00, 260,000 more than in the Reference scenario. The basic version will lead to 720,000 jobs in the renewable power industry.

Het is heus, anno 2010 is er nog een organisatie die claimt dat overheden banen kunnen creëren door een bepaalde sector te subsidiëren. Dit terwijl de Franse econoom Frédéric Bastiat in zijn essay uit 1850(!) Ce qu'on voit et ce qu'on ne voit pas (Wat men ziet en wat men niet ziet) de denkfout in deze redenering al blootlegt. In 1946 zou de Amerikaanse econoom Henry Hazlitt in zijn boek Economics in One Lesson (pdf) zelfs een heel hoofdstuk aan deze misvatting toewijden, met de alleszeggende titel: Public Works Mean Taxes. In het kort: de overheid kan netto geen banen creëren, omdat de overheid alleen kan subsidiëren door eerst te belasten c.q. door geld aan de markt te onttrekken. Had de overheid de belasting niet geheven, dan was het geld aan andere investeringen besteed - omdat deze investeringen nooit gedaan zijn is dit verlies echter niet zichtbaar, vandaar de titel Ce qu'on voit et ce qu'on ne voit pas. Greenpeace heeft dus geen ongelijk als ze claimen dat de door hen bepleite investeringen banen oplevert, maar dat heeft iemand die voorstelt om een brug naar nergens te bouwen evenmin. De vraag is echter of het méér banen oplevert dan dat het banen kost aan verloren investeringen. In theorie spreekt het antwoord voor zich: er is geen enkele reden om te vermoeden dat een overheidsproject meer welvaart - en dus meer banen - oplevert dan een marktproject. Particuliere investeerders hebben immers een natuurlijk belang om de meest rendabele investering te kiezen; de gesubsidieerde investeringen daarentegen worden door een overheid gefinancierd. Kortom, het is de (stevig door special interest groeperingen zoals Greenpeace bewerkte) ambtenaar die andermans geld investeert zonder een direct financieel belang te hebben bij zijn keuze versus de ondernemer die zijn eigen geld besteedt en alleen al daarom de meest winstgevende optie zal kiezen. Met andere woorden: een brug die daadwerkelijk economisch nut heeft levert meer welvaart op dan een brug naar nergens. De praktijk bevestigt deze eenvoudige theorie. Tom Tanton, een voormalige adviseur van de California Energy Commission, vat het krachtig samen: "[t]he only meaningful formula is green jobs created minus traditional jobs lost. In every real-world situation, the sum has proven negative". Drie voorbeelden om zijn punt te illustreren: in Italië heeft een onderzoek aangetoond dat één groene baan 4,8 traditionele banen kost, in Spanje bleek één groene baan 2,2 traditionele banen te kosten en van de groene banen in Denemarken bleek minstens 90% afkomstig van traditionele industrieën. Hoe Greenpeace het dan toch lukt om een andere conclusie te presenteren? Eenvoudig: het is een voorspelling. Economische voorspellingen kan je altijd beter met een korrel zout nemen, maar economische voorspellingen uitgevoerd in opdracht van een belangenorganisatie zijn volkomen waardeloos. Stephen Dubner wist het onlangs treffend te verwoorden op de weblog Freakonomics: "you can make an economic impact study say pretty much whatever you want, since it’s an exercise in speculation, and the economists hired (...) make sure the numbers say yes". Kortom: door een beetje met getallen te spelen, kan je elke gewenste uitkomst een wetenschappelijk sausje geven. Zelfs als deze, zoals in het geval van Greenpeace, volledig in strijd is met theorie én praktijk. Mocht de lobby van Greenpeace onverhoopt toch effect hebben - en dat is, helaas, niet uit te sluiten - dan kost dit Europa dus niet alleen miljarden euro's, maar ook honderdduizenden banen.