Srebrenica: Nederland moet geen excuses maken

Bij een beschieting van Franse troepen in de bergen bij Sarajevo in het najaar van 1994, reageerde Frankrijk direct en eenzijdig door de eigen jachtvliegtuigen een bombardement te laten uitvoeren op de daders van die beschieting. Gevolg: de aanvoerroutes voor hulpkonvooien werden dagenlang gesloten. Nog geen jaar later moest NL smeken om luchtsteun om iets daadwerkelijk groots te voorkomen. Tevergeefs. De NL troepen hebben gedaan wat ze konden doen. Ter voorkoming van nog meer en nog groter leed. Het is de VN en de VN-commandostructuur die alles te verwijten is. 'Srebrenica' heeft eerst en vooral het falen van de tandeloze tijger VN getoond. En Frankrijk? De Fransen hebben een erg grote mond, maar waren de eerste internationale troepen die voorafgaand aan Srebrenica de wapens inleverden aan de Serven en vervolgens in Sarajevo capituleerden. Juist dat was het begin van de capitulatie van de VN. Dankzij 'Srebrenica' is dat hoofdstuk in de vergetelheid geraakt. En Amerika? De Amerikanen hebbe die gehele oorlog een dubieuze rol gespeeld door op grote schaal het wapenmembargo te omzeilen en de Bosnische Moslims, ook die in 'safe haven' Srebrenica, van wapens te voorzien. De NL'ers namen in beslag wat de Amerikane hadden geleverd. En ondertussen misbruikten de moslims de 'safe haven' voor uitvallen richting Servische dorpen. En maar huilen wanneer de Serven terugsloegen. In Bihac hetzelfde verhaal. En niemand die aansloeg op dergelijke hypocrisie. Het is verschrikkelijk wat er uitiendelijk in Srebrenica is gebeurd, maar NL heeft niets om zich ervoor te verexcuseren.

Wat mij opvalt is dat er nooit wordt gesproken over de moslimstrijders rond Srebrenica. Waren die er niet of waren ze gevlucht en hadden daarmee de bevolking overgeleverd? Werd Srebrenica soms gebruikt als "middel " om iets anders uit te vechten? Voordat Dutchbat werd uitgezonden was al bekend dat het een mission impossible zou worden. Veel te weinig en te lichte wapens. Het lijkt wel of het de bedoeling had om te mislukken. En wie waren verantwoordelijk voor de uitzending? Inderdaad, de artiesten in Den Haag. Daar lag in de 1e plaats de verantwoording.

In 1e instantie waren verantwoordelijk voor uitzending van Dutchbat de artiesten in Den Haag. Te weinig en te lichte bewapening. In 2e instantie de legerleiding die hier intrapte. In 3e instantie de VN. En allen wassen de handen in onschuld.

Wat vaak vergeten wordt, is dat de enclave Srebrenica - die strategisch gezien sowieso onhoudbaar was - eerst moest vallen om een gewapend ingrijpen tegen de Bosnische Serviërs en vervolgens een etnische opdeling van Bosnië-Herzegovina mogelijk te maken. Dat is precies wat er is gebeurd, waarbij de Bosnische Serviërs door hun wangedrag tegen de moslims hun hand definitief hebben overspeeld. Belangrijk is bovendien dat de Fransen, die onder Mitterrand de Serviërs samen met de Britten de hand boven het hoofd hielden, na het aantreden van Chirac van positie veranderden.

Nederland heeft op een onverantwoordelijke manier gepretendeerd de moslim bevolking te kunnen beschermen terwijl men daarvoor de bewapening, het mandaat noch de internationale steun had. Kortom, de aartsnaieve Joris Voorhoeve heeft kletspraatjes verkocht in binnen- en buitenland en draagt mede schuld aan het lot van de slachtoffers daar en de nachtmerrie van de Nederlandse militairen. Maar hij is nog net zo'n hooghartige, zelfingenomen, 'idealistische' eikel als altijd. Hem moeten we misschien maar eens naar Bosnie sturen, voor een goed gesprek en excuses, namens zichzelf.

Heel vervelend wat er gebeurd is, maar ook niet echt de grootste slachting in de geschiedenis. Terwijl wij in Bosnië aan het prutsen waren met 8.000 onschuldig geachte slachtoffers, hadden de Russen verderop in Europa nog even het aloude carpet bombing op Grozny toegepast in de Eerste Tsjetsjeense oorlog. Niemand die het heeft over die tienduizenden onschuldige burgers. Het lijkt er ernstig op dat oorlog eigenlijk ook gewoon marketing is en blijkbaar hebben die Bosniërs dat net even beter op de rails.

De reactie van Ernst Raedecker bij een discussie in NRC Handelsblad in 2006 is nog altijd de moeite waard: ---begin reactie-- ’s Avonds staat bij de bushalte een meisje. Er komen vier vervelende jongens aangelopen. Ze zeggen: “Wij gaan je verkrachten! Wij gaan je vermoorden!” Ze voegen de daad bij het woord. De volgende dag wordt het meisje gevonden. Nu blijkt dat op tien meter afstand, tegen een lantaarnpaal geleund, een agent stond. Men verwijt de agent niets gedaan te hebben. De agent verdedigt zich: zijn dienst zat erop, hij had geen pistool bij zich, hij liep persoonlijk gevaar. Zijn chef, die Commentaar heet, schrijft in de Volkskrant van 6 dec 2006 op blz 11 deze verdediging: “Om ieder misverstand te voorkomen, het slachtoffer werd door de vervelende jongens vermoord. Zij waren en blijven de hoofdschuldigen aan het drama.” Waaraan is de agent schuldig? Niet aan moord, maar aan criminele nalatigheid, de dood van het slachtoffer ten gevolge hebbend. Dit is de morele situatie van Dutchbat III. In het Srebrenica-debat is mij al voor de ondergang opgevallen hoe pijnlijke feiten telkens werden verdronken in, vrij naar W.F. Hermans, een kolkende zee van leugens. Ik noem een paar zaken die welbekend zijn, maar niet worden geweten: (1) We weten allemaal dat Dutchbat I onderbewapend naar Bosnie werd gestuurd, maar dat de Denen wel hun zware tanks meenamen, bleef in Nederland buiten beeld. (2) De legerleiding heeft voortdurend gewaarschuwd tegen het uitzenden van de Luchtmobiele Brigade, omdat die nog in opbouw was en niet berekend op deze taak. De legerleiding had liever mariniers of commandotroepen gestuurd. Die Luchtmobiele Brigade was het speeltje van de politici en werd door deze onverantwoordelijke lieden doorgedrukt. Dit feit kwam pas in het dikke boek van Hans Blom duidelijk naar voren. (3) Diverse keren zijn er parlementaire missies naar Srebrenica gegaan en steeds kwamen de politici diep geschokt terug: slechte bewapening, slechte leiding en vooral slechte en pro-Servische moraal van de troepen. Maar niemand, noch het parlement, noch de regering, heeft iets met deze schok der werkelijkheid gedaan. (4) Iedereen zegt dat Srebrenica “onverdedigbaar” was en de taak van Dutchbat dus een “mission impossible”, maar dat blijkt niet uit de feiten. De Fransen hebben zich in hun gebieden wel verdedigd. En de Engelsen, die met hun circa 150 man in de enclave Gorazde in een nog veel penibeler situatie zaten, hebben hun “onverdedigbare” enclave WEL gewapenderhand verdedigd. Met succes. Want toen de Engelsen terugschoten, dropen de Serviers af. Overal waar Serviers op weerstand van blauwhelmen stieten, dropen ze af. (5) Voor het gemak wordt vergeten dat Voorhoeve met Pasen ongeveer een derde van Dutchbat had teruggetrokken, waardoor het bataljon niet alleen onderbewapend, maar ook zwaar onderbemand achterbleef. Het was Voorhoeve zelf die Srebrenica “onverdedigbaar” maakte. (6) Ook wordt vergeten dat het Voorhoeve was die niet durfde door te drukken met convooien richting Srebrenica, waardoor soldaten en bevolking nog meer in de steek werden gelaten. Ook wordt vergeten dat het Voorhoeve was die geen helicopters durfde in te zetten voor de bevoorrading. (7) Jarenlang is gezegd dat generaal Janvier verantwoordelijk was voor het telkens weer weigeren van luchtsteun. Pas in het rapport Blom en het boek van Mient-Jan Faber bleek dat het telkens weer NEDERLANDSE OFFICIEREN in Tuzla, Sarajevo en Zagreb zijn geweest die luchtsteun tegenhielden. Dat ging zo tot het einde door. De meeste verzoeken van Karremans kwamen niet voorbij Tuzla. (8) Toen dan eindelijk een verzoek om luchtsteun tot Janvier doordrong, zat hij klem, omdat allerlei (vooral Franse) blauwhelmen gegijzeld werden. Janvier zei terecht: “Het mandaat laat niet toe een aanvallend bombardement uit te voeren. Ik mag alleen bombarderen om blauwhelmen die aangevallen worden te verdedigen.” Hij eiste dat Dutchbat een streep in het zand zou trekken en zou terugschieten bij een aanval van Mladic, want pas dan kon hij van zijn mandaat gebruik maken en luchtsteun geven. Maar Dutchbat schoot niet terug en maakte daarmee zelf grootschalige luchtsteun conform het mandaat onmogelijk. Dit feit is welbekend, maar wordt in Nederland niet geweten. (9) Er is voortdurend beweerd dat wij voor alles afhankelijk waren van de Fransen en Engelsen. Maar pas achteraf bleek dat het Nederlandse leger tot op het hoogste niveau in Zagreb overal verbindingsofficieren en leidinggevende generaals had zitten. Wij hadden dus een zelfstandige, parallelle commandolijn. Ook hadden wij behoorlijk wat vliegtuigen in de regio. Wij waren dus niet zo afhankelijk van de anderen als altijd beweerd wordt. Het waren Nederlandse vliegtuigen die tenslotte de armzalige eerste luchtaanval uitvoerden. (10) Toen er dan eindelijk na die aanval iets van een gevechtssituatie ontstond die Janvier het recht gaf op uitgebreide luchtsteun, was het de Nederlandse minister Joris Voorhoeve die de grote, tweede aanval afbrak. Het was dus Voorhoeve die op het moment supreme Dutchbat in de steek liet, niet Janvier. (11) Jarenlang is beweerd dat Dutchbat III slecht voorbereid ten strijde trok. Iedereen geloofde dat, totdat ineens een fascinerende urenlange documentaire opdook waaruit bleek dat de legerleiding in de Noordduitse Laagvlakte een tweede Srebrenica had nagebouwd, inclusief klierende Moslims en treiterende Serven. Dutchbat III, inclusief Karremans, zijn in dat levensechte oefen-Srebrenica wekenlang getraind. Karremans bleek toen NIET opgewassen tegen zijn taak: hij ging telkens mee met de Serven en had een slappe, defaitistische houding. Aan het eind van de oefening was hij helemaal ingepalmd door de pseudo-Serven en dronk hij een glaasje wijn met de Servische leiding. Precies zoals hij later ook in werkelijkheid zou doen. (12) Dat Karremans meer een bureau-officier was dan een leider te velde, was aan zijn meerderen en de hele legerleiding al lang tevoren bekend. Men heeft hem alleen uitgezonden om zijn carrierepad niet te schaden. Hij stond bekend als niet besliskrachtig, weifelend, geen leidersfiguur, niet bestand tegen druk. (13) Achteraf is steeds gezegd dat men niet wist, resp. niet kon weten, dat het slecht af zou lopen met al die Moslimmannen. Maar dat kon men wel weten. Mient-Jan Faber heeft het telkens weer benadrukt: als de Moslims geen gevaar hadden gelopen, had men geen safe havens of safe areas hoeven opzetten. Die enclaves waren een noodgreep van Morillon, JUIST omdat de mensen in levensgevaar verkeerden. (14) Achteraf, jaren later, lekten kabinetsnotulen uit waaruit bleek dat de Nederlandse Regering er nog voor de val van Srebrenica van doordrongen was dat de Moslims, vooral de mannen, in doodsnood verkeerden. Als men in Den Haag al wist dat die mensen een groot risico liepen vermoord te worden, wist men het in Srebrenica zeker. Ook dit bekende feit wordt tegenwoordig steeds weer ondergesneeuwd onder witte leugens. “We konden niet weten, niet zeker weten, dat die mannen vermoord zouden worden.” Men wist het drommels goed. (15) Nooit is duidelijk gemaakt hoe de Serviers na de val ineens aan blauwe helmen en Nederlandse uniformen kwamen. En hoe zij aan Nederlandse voertuigen kwamen. (16) Wel is duidelijk gemaakt in de aangrijpende documentaire A Cry from the Grave dat het Nederlandse soldaten zijn geweest die wanhopige mannen en jongens hebben gedwongen de compound te Potocari te verlaten. Men werkte met “lijsten” en “namen”, ach, waar hebben we dat allemaal eerder gezien, gelezen, gehoord. Zelfs de vader van onze tolk Hasan Nuhanovic moest eraan geloven. Ze werden de poort uitgestuurd, EEN WISSE DOOD TEGEMOET. (17) Nog wat laatste feiten bijeengrabbelen om de rotzooi op re ruimen: het fotorolletje, het bonkerdebonk met het rupsvoertuig overrijden van mensen die in de weg staan terwijl de Nederlandse soldaten vluchten uit hun waarnemingspost, de faxmachine in Tuzla die het nooit deed, het drankje van Karremans, de ondertekende brief dat Mladic zich conform de regels had gedragen, het afscheidsdefile met saluut, de cadeautjes voor Karremans “Is that for my wife? Is that for my wife?”, het laten scheiden van mannen en vrouwen, het niet meegaan met de autobussen. Nu hebben de lieden een speldje gekregen en eerherstel. Welke eer moet hersteld worden? Onze mannen en onze leiding en onze regering en ons parlement hebben in “moeilijke omstandigheden” hun werk gedaan. Welk werk? Het vuile werk? De echte verantwoordelijken zijn niet de bepaald niet dappere soldaten ter plekke. De echte verantwoordelijke heet “hogerhand”. Maar “hogerhand” is nooit ter verantwoording geroepen voor zijn misdaad, t.w. criminele nalatigheid de dood van 7000 mensen tot gevolge hebbend. Voorhoeve kwam in de Raad van State, Kok bleef nog erg lang premier, Zalm zit er nog steeds. Waarom denkt het gewone volk toch altijd dat politici onverantwoordelijke lieden zijn? Om zijn verantwoordelijkheid en schuld aan nalatigheid te ontlopen, heeft Nederland een Dolkstoot-legende ontwikkeld: Janvier heeft het gedaan, Rupert Smith heeft het gedaan, iedereen heeft ons in de steek gelaten, de anderen hebben het gedaan. Wij stonden erbij en keken ernaar. Wij zijn onschuldig want wij hebben niets gedaan.