Actualiteiten

Stel dat men in bijvoorbeeld 2002 een echte ingenieur uit zijn interessante technische werkzaamheden had gehaald om hem als directeur van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds aan te trekken. Toegegeven, het moet hoogst onwaarschijnlijk worden geacht dat dit ooit zou gebeuren, want in het netwerk van meer waarschijnlijke kandidaten zijn er zeer veel wachtenden voor hem. Ook hebben het langzamerhand relatief kleine aantal echte ingenieurs het te druk om naar zo’n baan uit te kijken, hoe groot het verschil in salariëring ook mag zijn. Maar laten we even aannemen dat het toch zou zijn gebeurd dan zou ik mij het volgende beraad over het te voeren beleid met de aanwezige topmensen in het ABP kunnen voorstellen:

De nieuwe directeur: “Laat mij nog eens even het verloop van de gemiddelde levensverwachting van de ABP cliënten zien. Oh, die levensverwachting is, net als voor alle autochtone Nederlanders, ongeveer lineair toegenomen. Zijn de premies hiermee in overeenstemming als percentage van het salaris verhoogd? Oh, is het niet zo simpel?”
Volgende vraag: “Hoe is het verloop van de hoogte van de premies voor particuliere pensioenverzekeringen als percentage van het jaarlijkse inkomen geweest? Is er een verschil met het verloop van die premies bij ons? Ja? Wat is daar de verklaring voor? Oh, die pensioenverzekering van ons is een verplichte verzekering voor alle ambtenaren en de premies staan in directe relatie tot de inkomenspolitiek van de overheid voor die werknemers!”
Volgende vraag: “De premies voeden dat pensioenfonds van ons, waaruit de pensioenen moeten worden betaald. Hoe pakken de berekeningen uit over de toekomstige pensioenverplichtingen in het licht van de toenemende levensverwachtingen? Wat? Zijn die berekeningen nog niet gemaakt?”
Een staflid: “De Nederlandse Bank (DNB) legt als toezichthouder ons de verplichting op voor ons fonds tenminste een vastgesteld minimum niveau te handhaven. Als de waarde van het fonds beneden dat minimum zakt, dan moeten of de premies omhoog, of er moet op de pensioenen worden gekort.”
De nieuwe directeur: “Hoeven we er alleen voor te zorgen dat we de toezichthouder tevreden stellen? We hebben toch ook een eigen verantwoordelijkheid om met ons fonds onze verplichtingen te kunnen waar maken? Heeft de toezichthouder de benodigde gegevens en deskundigheid in huis?”
Een ander staflid: “Het fonds wordt niet alleen gevoed door premies. Dat geld verliest bovendien voortdurend aan waarde door inflatie. Het gaat er om het premiegeld winstgevend te beleggen.”
De nieuwe directeur: “Ja, natuurlijk moet het geld zodanig worden belegd, dat de inflatie kan worden gecompenseerd. Oh, het rendement van de beleggingen is veel hoger? Maar dat zijn dan toch risicodragende beleggingen, waartoe ik mij wel eens als particulier laat verleiden, helemaal nu het verloop van de koersen zoveel winst mogelijk maakt. Als het verkeerd uitpakt draag ik echter daarvoor wel alleen zelf de verantwoordelijkheid tegenover hen, die van mij afhankelijk zijn. Maar het ABP is verantwoordelijk voor het pensioeninkomen van al zijn cliënten, die er maar op moeten vertrouwen dat de leiding van het ABP dat vertrouwen waard is. Niet voor niets laten pensioenfondsen in Amerika het gewoonlijk aan de cliënten over hoeveel procent van hun premies risicoloos (bijvoorbeeld in staatsleningen) en hoeveel procent risicodragend moet worden belegd.”
Het PR staflid: “Er is altijd grote politieke druk om de premies zo laag mogelijk te houden.”
De nieuwe directeur: “Maar als er met het risicodragende beleggen door koerswinsten de premies comfortabel laag konden worden gehouden, dan wordt er met het inkomen van de latere pensioengerechtigden wel een gevaarlijk spel gespeeld zonder dat de betrokkenen hier iets aan kunnen doen! Zij zijn er altijd van uitgegaan dat het geld voor hun pensioen veilig was belegd. Anders hadden de verstandigen onder hen zeker zelf wat opzij gelegd voor de oude dag.”
Het eerste staflid, “Eigenlijk hebben we die lineair stijgende levensverwachting ook nooit serieus genomen. Onze premies, net als de voorzieningen voor de gezondheidszorg, zijn nooit voldoende aangepast aan dit feit.”
De nieuwe directeur: “We gaan ogenblikkelijk realistische berekeningen maken van de benodigde gelden voor het behoud van in uitzicht gestelde pensioenen. We brengen het risicodragend beleggen terug tot niet meer dan 25% van het fonds, we berekenen de premies, waarmee een pensioen als percentage van het salaris, geïndexeerd voor inflatie, kan worden gegarandeerd en laten onze cliënten de beslissing nemen voor welk percentage van het salaris, met de daardoor bepaalde hoogte van de premie, ze voor hun latere pensioen kiezen. We hebben zoveel cliënten, dat hiervoor statistisch betrouwbare berekeningen zijn te maken.”
Een staflid: “Wat doen we met hen die al een pensioen ontvangen of daar dicht tegen aan zitten?”
De nieuwe directeur: “Hen delen we mee welk pensioen we hen kunnen garanderen op basis van de nieuwe berekeningen met de door hen betaalde premies.”
Het PR staflid: “Maar dat geeft een opstand in de politiek en geen regering zal hiervoor de verantwoordelijkheid willen nemen.”
De nieuwe directeur: “Dan dien ik mijn ontslag in. Voor wat er dan gaat gebeuren zal ik geen verantwoordelijkheid willen nemen. Koersontwikkelingen op de beurs zullen als gevolg van het risicodragend beleggen op een gegeven ogenblik tot zeer grote verliezen leiden met konsekwenties voor de pensioenen, die worden uitgekeerd. Maar dat is maar een peulenschil vergeleken met de tekorten als gevolg van het niet doorrekenen van de lineair stijgende trend in de levensverwachting. Het zal dan wel weer aan een of andere commissie worden overgelaten om de noodklok te luiden.“