Wie gedoogt wie en wat zegt dat

Volgens Maurice de Hond is er nog steeds een meerderheid van de Nederlandse kiezers die een minderheidheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV een goed idee vindt. Althans, er is een meerderheid die hoopt dat de pogingen om tot zo'n kabinet te komen zullen slagen. Weliswaar is die meerderheid niet zo groot als eerst (nog maar tweeënvijftig procent van de kiezers hoopt dit), maar toch: een meerderheid. Daaronder zijn dus ook kiezers die op de linkse partijen hebben gestemd, partijen die juist sterk tegen Wilders zijn. Dat zal geen meerderheid van de linkse kiezers zijn, maar een aanzienlijke minderheid geeft zo'n rechts kabinet het voordeel van de twijfel. Wie zei er ook alweer dat links niet tolerant was? Er is dus een meerderheid van het Nederlandse electoraat als geheel dat een minderheidskabinet wel ziet zitten. Het kan aan mij liggen (ik woon in Amsterdam), maar telkens als ik dit lees heb ik moeite dit te volgen. Dat je als minderheid veel moet slikken en het altijd tegen meerderheden moet afleggen, begrijp ik. Daarom sta je als minderheid extra wantrouwend tegenover meerderheden. Als individu word ik trouwens altijd overstemd, door meerderheden en minderheden, dus dat maakt niet veel uit. Maar een meerderheid die een minderheidskabinet ziet zitten, dat is bij mijn weten nog nooit vertoond, zeker niet in Nederland. Wij lopen niet achter sterke mannen aan, en ook tijdens een diepe crisis bij onze Oosterburen haalde een nationaal-socialistische arbeiderspartij nooit meer dan een derde van de stemmen. En dat in een tijd toen er nog arbeiders waren, al of niet werkeloos. Het raadsel wordt niet echt kleiner als we het begrip gedoogsteun erbij betrekken. Vinden de kiezers het nu goed of minder goed dat de PVV een minderheidskabinet gaat gedogen? Een deel zou regeringsdeelname van de PVV een goed idee vinden, waardoor in elk geval een meerderheidskabinet ontstaat. Maar er is ook een deel dat die gedoogsteun van een minderheidskabinet een aantrekkelijke constructie vindt. Daaronder kunnen ook mensen zijn zoals ik die blij zijn dat Wilders buiten het regeringskasteel blijft en eerst maar eens salonfähig moet zien te worden. Let wel, het gaat hier om een combinatie van VVD en CDA, een combinatie die het land de laatste halve eeuw op een paar uitzonderingen na steeds heeft bestuurd, waarbij de VVD altijd de 'junior partner' was. Je zou dus denken dat beide gevestigde partijen in de peilingen wel zouden opkrabbelen nu ze hebben toegezegd een experiment met de populaire (maar vooral bij links ook gehate) Wilders aan te gaan. Maar dat is helemaal niet het geval. Het CDA, nog meer dan de PvdA dé bestuurspartij van Nederland, staat op 18 zetels, drie minder dan bij de echte verkiezingen in juni. En de PVV is virtueel weer de grootste partij, hoewel de partij juist niet gaat regeren, maar slechts gedoogsteun gaat geven. Daarbij kun je zeggen dat het CDA eveneens niet meer dan gedoogsteun uitspreekt, want als Wilders gekke dingen gaat doen is de kans groot dat de stekker er alsnog wordt uitgehaald. Geen LPF-achtige toestanden, niet voor de PVV (die daarom niet in het kabinet gaat zitten), en ook niet voor VVD en CDA (die Wilders om dezelfde reden niet in de regering willen hebben). Wat kunnen we hieruit concluderen? Mijns inziens niet veel. Ook bij de kiezers leven meerdere zielen in één borst. VVD en CDA worden niet echt vertrouwd, maar blijkbaar is het wantrouwen in de PvdA nog groter, want anders zou er nooit een meerderheid kunnen zijn die een rechts minderheidskabinet het voordeel van de twijfel zou willen geven. In zekere zin spreekt iedereen gedoogsteun uit, niet minder, maar vooral ook niet meer. De PVV gedoogt het kabinet van VVD en CDA, VVD en CDA gedogen de gedoogsteun van de PVV, en de kiezers gedogen een rechts minderheidskabinet van VVD en CDA met gedoogsteun van de PVV. Opmerkelijk is dat VVD en CDA, die afzonderlijk weinig tot zeer weinig steun genieten en in de opiniepeilingen een dalende trend vertonen, het samen aanzienlijk beter doen. De kiezers zijn eigenlijk bijzonder genereus. Dat establishmentpartijen als CDA en VVD met samen iets meer dan vijftig zetels (bijna tweederde van de Tweede Kamer hoort niet tot de regeringspartijen) een minderheidskabinet kunnen gaan vormen dat van een meerderheid van de kiezers het voordeel van de twijfel krijgt, is een fenomeen dat politicologen nog lang zal bezighouden. Zo ontevreden zijn de op drift geraakte kiezers dus ook weer niet. Of worden VVD en CDA stiekem toch meer vertrouwd dan de opiniepeilers peilen?