Formeren: een kwestie van vertrouwen

Geert Wilders trok de stekker uit het DDS-I kabinet (VVD/CDA met gedoogsteun van de PVV). Zijn reden: hij had geen vertrouwen meer in het CDA, en dan specifiek in de Drie van Den Haag: Klink, Koppejan en Ferrier. Een geldige reden. Vertrouwen is immers nodig om samen afspraken over akkoorden te kunnen maken. Begrijpelijk dus, dat de PVV achterban hem daarin steunt, ondanks de teleurstelling dat hiermee hun gewenste kabinet van de baan is. Maar dit verloren vertrouwen was niet het begin van het vertrouwensverlies. De eerste onderhandelaar die het vertrouwen verloor was niet de heer Wilders, het was de heer Klink. Wekenlang had hij met de heer Wilders aan tafel gezeten, die, volgens eigen zeggen, zich gematigd had opgesteld. Maar gaandeweg was zijn vertrouwen in het ontstaan van een set vruchtbare akkoorden verdwenen: hij had geen vertrouwen meer in de PVV, en specifiek in de heer Wilders. Ab Klink kan niet verweten worden dat hij zijn oordeel over Wilders heeft gebaseerd op de demonisatie van de PVV-leider in de media. Hij heeft hem een tijdlang persoonlijk meegemaakt en heeft daar zijn oordeel op gebaseerd, waar hij een tijd mee heeft geworsteld. Een gebrek aan vertrouwen is een goede reden om niet verder te willen onderhandelen, zo was de conclusie over het besluit van Wilders de stekker eruit te trekken. Dit geldt dus ook voor de heer Klink. Zijn gebrek aan vertrouwen was voldoende reden om aan zijn fractie duidelijk te maken dat naar zijn mening gestopt moest worden. Wat is nu het verschil tussen de twee? Het grootste verschil is dat er in de CDA-fractie twee dagen lang op de heer Klink en zijn medestanders is ingepraat, om ze alsnog te overtuigen dat er wel degelijk een mogelijkheid was om tot een acceptabel resultaat te komen. Als Ab Klink daarvan niet overtuigd kon worden, hoe definitief de toon van zijn brief ook was, had hij niet ingestemd met het uiteindelijk bereikte resultaat: dat Ank Bijleveld de onderhandelingen zou afronden, en het besluit over het resultaat dan genomen zou worden. Hij geloofde immers in het lands- en partijbelang te handelen. Het CDA koos eensgezind om door te gaan, om het vertrouwen de kans te geven terug te keren bij de twijfelaars. Vanuit de fractie van de heer Wilders is die druk om door te gaan niet uitgevoerd. Op speculaties dat het andersom zou zijn: dat Wilders juist onder druk gezet werd om te stoppen wilde Hero Brinkman vanmorgen in Tros Kamerbreed niet ingaan. Hoe dan ook, er was geen mogelijkheid tot herstel van het vertrouwen van de kant van de PVV. Aan de door Geert Wilders gestelde eis, bindende verklaringen van de Drie van Den Haag om zich bij het congres neer te leggen of hun zetel op te geven, kon onmogelijk worden voldaan. Ondanks aandringen van Maxime Verhagen en Mark Rutte bleef Geert Wilders achter deze eis staan. Als men niet ingaat op de redenen en geldigheid van de redenen achter het verlies van vertrouwen, kan men dus stellen dat beide partijen, Klink en Wilders, het vertrouwen kwijt waren, maar dat Klink wilde af wachten of het vertrouwen hersteld kon worden, en Wilders niet.