De huidige verkiezingscampagne gaat voornamelijk over de Eerste Kamer, terwijl we eigenlijk de partijen zouden moeten kiezen die onze provincies gaan besturen.

Het bestaansrecht van de provincies is al jarenlang onderwerp van debat, en de insteek van de huidige campagne onderstreept dat des te meer: het wordt waarschijnlijker geacht mensen naar de stembus te lokken met beloftes over en kritiek op landelijke politiek dan dat men zich richt op echte provinciale thema's. En dat terwijl de provinciale thema's ons toch echt allemaal van dichtbij raken: de bereikbaarheid en inrichting van onze directe woonomgeving is van belang voor ons levensgenot.

De afstand van de burger tot de provincie is een reden waarom er stemmen opgaan provincies dan maar samen te voegen of zelfs de hele provinciale bestuurslaag op te heffen, zodat ook de bureaucratie verkleind zou worden. Maar dat is geen goed idee, om zowel rationele als emotionele redenen.

Ten eerste is er die bureaucratie die verminderd zou worden. Dat is nog maar de vraag. De provinciale taken moeten hoe dan ook uitgevoerd worden, ze komen hooguit ergens anders terecht. Als de taken bij grotere eenheden, bijvoorbeeld bij het rijk of een nieuwe superprovincie, terechtkomen, ligt het in de lijn der verwachting dat daarvoor weer nieuwe bestuurslagen of in ieder geval ambtenaarslagen zullen ontstaan om op kleinere schaal te kunnen werken. En daar waar de taken aan gemeenten toevallen moeten de gemeenten veel meer met elkaar in discussie om de provinciale taken goed te kunnen uitvoeren.

Ook vanuit het electoraat gezien is het samenvoegen van provincies dubieus: waarom zou een inwoner van Twente bijvoorbeeld mogen gaan over het natuurbehoud op de Veluwe?

Bovendien hebben de provincies, ondanks de lage opkomst bij verkiezingen, wel degelijk een emotioneel belang voor de inwoners. Dat belang is niet bij alle provincies even groot, maar dat betekent niet dat het er niet is. Denk maar aan Balkenende bij de vorige verkiezingen: de Zeeuw die tegen de wind in fietste. Of denk maar aan de trotse Friezen, Limburgers of Brabanders. Ook cultuurhistorie speelt daarbij een rol. Het onstaan van de provincies hangt rechtsstreeks samen met wie wij als Nederlander zijn, een verzameling van verschillende volken die zich verenigd heeft in Nederland: een land van handel en samenwerking.

In plaats van al dit gepraat over het opheffen van provincies kan men beter de energie steken in het oplossen van het werkelijke probleem: de afstand van de provinciebesturen tot de burger. Daarbij valt te denken aan het uitbreiden van de provinciale taken, zoals het overhevelen van de waterschappen naar provinciebesturen, maar ook vooral aan educatie en communicatie. Bij verkiezingen als de huidige mag het belang van de provincie bijvoorbeeld best wat meer in het zonnetje gezet worden: er zijn tal van provinciale thema's die meer aandacht verdienen. Maar we horen alleen maar dat het eerlijker moet, in heel Nederland.

Een overzicht van mijn artikelen is hier te vinden.
Volg mij hier op Twitter.