Het Westen gaat ten onder

Geplaatst door Joost Niemoller op 15 november, 2011 - 12:44

Schrijft Niall Ferguson in een dik boek.Niall Ferguson is de man van Ayaan Hirsi Ali en de vader van haar kind. In Engeland is hij ook een bekende TV persoonlijkheid, en maakte hij onder andere een serie over de ondergang van het Westen. 

Dit boek las ik nog niet. Wel las ik hier twee kritieken over (hier en hier) waaruit op te maken valt dat Ferguson nogal met grote slagen snel thuis wil zijn, en ook een modieuse toon aanslaat. Dat wil ik graag geloven. Boeken die complete culturen behandelen, en daarbij ook nog eens een richting voorspellen waarin die cultuur uit zal gaan, kunnen niet anders dan gebruik maken van de feiten die de stelling onderschrijven en alle andere feiten negeren.

Dat soort boeken ben je bovendien geneigd om te lezen als je er al bij voorbaat mee instemt. Ik heb er aardig wat op, inmiddels.

Het is ook niet zo vreemd dat er nu geen boeken verschijnen waarin het Westen een lange en gezonde toekomst voorspeld wordt. Weinig uitgevers zullen daar brood in zien. Het zijn domweg ondergangstijden. Dat zijn het overigens wel vaker, en tot nu toe bleef de ondergang uit.

Betekent dit nu dat ik de stelling van Ferguson onzinnig vindt? Welnee. Ook ik ben bevangen door het idee dat onze beschaving op het punt staat te verkruimelen. Ik weet alleen niet zeker of de term 'ondergang' nu wel van toepassing is. Bij 'ondergang' denk je aan volkomen verdwenen beschavingen, zoals die van de Azteken, of het Paaseiland. Beschavingen die behalve wat raadselachtige ruïnes niets hebben achtergelaten of overgedragen.

Wat er nu gaande lijkt is eerder een proces van transitie. Wereldhandel en migratiestromen maken dat alle beschavingen meegesleept worden in een ongewis proces, waarbij de Westerse uitvinding van het wereldkapitalisme werkt als een reusachtige wasmachine. De teruggang tot nationale, gesloten staten, lijkt niet voor de hand te liggen. Communisme en wereldgodsdiensten verliezen hun greep. En daarbij zal inderdaad ook het Westen, zoals we dat kennen, opgaan in die amorfe, door het Westen zelf geschapen globale vormeloosheid.

Ben je optimist, dan zeg je dat dit een overgang is van een nieuwe fase in de mensheid. Ben je pessimist dan zeg je dat hierdoor alle samenhang verloren gaat, en dus ook de Westerse waarden en normen die ons zover gebracht hebben.

Volstrekt onduidelijk is de rol van de huidige crisis daarbij. Is dit gewoon maar een natuurlijke golf, onderdeel van het natuurlijke spel van de wereldeconomie? Of luidt dit een abrupt einde in? Komt de periode van globale welstand definitief krakend tot stilstand? 

Wie het weet mag het zeggen. Maar ik wantrouw iedereen die het zegt. En al helemaal de zogeheten deskundigen. Om over de politici al helemaal te zwijgen.

Het is domweg te complex voor ons, mensen.

Reacties

wvk op 15 november, 2011 - 13:11

.

Goed artikel over dit onderwerp, enige verdere verdieping zou goed zijn.

Bij deze: The collapse of complex societies van Joseph A. Tainter. Een archeoloog die eerdere beschavingen heeft bestudeerd, en hierbij komt het begrip "complex societies" om de hoek kijken.

His argument boils down to a few key points:

1. Major civilizations tend to experience an early period of rapid growth through the 'low hanging fruit' of available territory, resources, etc. 

2. When this growth inevitably leads to specialization, stratification, and complexity which initially serves growth,

3. The civilization plateau's and the structure established to help it grow becomes a part of society.

4. When the 'low hanging fruit' disappears, further expansion (be it territorial, trade oriented) becomes less and less profitable, and eventually starts to work against the civilization.

5. Finally, the complex structure begins to a positive drain on the civilization as it has to spend more and more to get less and less. But now we depend on the structure, which has become brittle, and like a house of cards, easy to knock over.

Een snelle conclusie wellicht, maar in mijn ogen niet snel weerlegbaar.

André van Delft op 15 november, 2011 - 13:46

"Communisme en

"Communisme en wereldgodsdiensten verliezen hun greep"

Dat zie ik toch heel anders.

Obomov op 15 november, 2011 - 13:55

In de overgang naar de ondergang?

Er valt een boel over te zeggen. Europa is sinds het einde van WO I geen wereldleider meer, De VS heeft het overgenomen. Verval van een grootmacht gaat meestal langzaam. Ook het Romeinse Rijk heeft er eeuwen over gedaan om te verdwijnen. Daarnaast heb ik zo mijn twijfels of China en India het gaan overnemen omdat beide geen culturele eenheid zijn. Plus de demografie in China is nog beroerder dan bij ons dankzij de één kind strategie.

Toch gaat het met de wereld als geheel eigenlijk steeds beter. De Westerse dominantie tov anderen is wel minder geworden. Het economische gat wordt gedicht door een aantal 'killer apps' over te nemen, niet door ontwikkelingshulp of emancipatie van 'das lumpenproletariat'. Als gevolg van die globalisering van succes vindt er tevens een culturele versmeliting plaats. Top40 muziek en Westerse kledij kom je overal tegen. Dit zou je waarschijnlijk ook hebben zonder het multiculturele experiment.

Of we ten onder gaan of blijven meedraaien zal afhangen van de mate waarin wij erkennen dat het eigendom en de bescherming van eigendom is wat aan de basis van ons succes staat. Een begrip dat helaas steeds geweld aangedaan wordt door overtreders hiertegen weinig doortastend aan te pakken en niet in de laatste plaats omdat de overheid zelf over het algemeen voorop loopt om eigendom te ontfutselen, waarmee ze in contradictie staat tot haar eigen kerntaak.

@wvk

Volgens mij mist de professor technologische vernieuwing in zijn opsomming. Een Ipad lijkt me beslist geen low-hanging fruit en evenmin een product met een lage winstmarge.

J. School op 15 november, 2011 - 14:21

Volgens mij ben je met het

Volgens mij ben je met het herstel van de binnengrenzen in Europa gewoon al een heel eind, Joost.

sprx op 15 november, 2011 - 14:48

khamenei maakt het appeasers moeilijk en roept op

De opmerkelijkste berichten van de afgelopen week uitgelicht en van commentaar voorzien door kenners. Arabist Hans Jansen reageert vandaag inDesgevraagd op 't volgende nieuwsbericht (bronNieuw Religieus Peil):

‘Vorm nu een islamitisch machtsblok tegen het verzwakte Westen’

Iran, november 2011
De Iraanse leider ayatollah Khamenei zei in een toespraak voor hadj-pelgrims dat Arabische moslims een internationaal islamitisch machtsblok moeten vormen.  
Khamenei stelt dat het westen, de VS en het zionisme ernstig zouden zijn verzwakt. Hij wijst op economische malaise, het ‘voortdurende falen’ in Afghanistan en Irak. 'Gelovige mannen en vrouwen in de islamitische wereld, vooral in Egypte, Tunesië en Libië moeten de kans op een internationaal islamitisch machtsblok benutten en een wereldmacht vormen’.
Trouw, 10 november 2011

Commentaar Hans Jansen: Foeifoei, hiermee speelt Ayatollah Khamenei de islamofoben en de extreme islamcritici toch wel heel erg in de kaart. Begrijpt deze man Gods niet hoe zeer de PvdA en het CDA er bij gebaat zouden zijn als de islam een vredelievende a-politieke beweging was? Om van de rest van de EU en van Israël maar te zwijgen?

via hoei boei

Dirk-Jan van Baar op 15 november, 2011 - 14:49

ondergang

Eigenlijk redeneert Ferguson langs de lijnen van Paul Kennedy, ook een economisch historicus. Beide zien in de ondergang van het Britse Wereldrijk een analogie die ook voor het Westen als geheel zou moeten gelden. Ferguson verwijten de Amerikanen zelfs dat zij wel een groot imperium hebben, maar zich (anders dan de Britten) niet zo gedragen. Tegelijk wordt de niet-westerse wereld (= het Oosten) een eenheid toegedicht die het helemaal niet heeft. Ik vind dat beide historici toch een erg Britse visie aan de dag leggen (waarbij nog komt dat Kennedy in zijn boek uit 1987 dat het verval van de VS aankondigde de ondergang van het Sovjetcommunisme totaal miste). Niet zoveel van aantrekken dus, hoewel zeker Ferguson een aantal briljante boeken heeft geschreven.

ziggy op 16 november, 2011 - 00:40

@obomov het feit dat er

@obomov

het feit dat er wereldwijd top 40 wordt gedraaid en iedereen jeans draagt vind ik helemaal geen positief punt. Dat geeft juist aan dat er steeds meer een verschraling van de wereld komt. De charme van de wereld zit juist erin dat iedereen anders is. En als culturen niet vijandig staan tegen je eigen cultuur dan is er ook geen enkele reden om alles tot een eenheid te willen smeden. Zolang je eigen cultuur maar gehandhaafd wordt en niet platgewalst wordt door een andere cultuur.

Ik denk trouwens wel dat china (en in mindere mate India) binnenkort de wereldleiders zijn. Het mag wel zo zijn dat lang niet alles vlekkeloos verloopt, maar het gaat gewoon over enorme aantallen. Twee keer zoveel chinezen als er inwoners van europa zijn. daar gaat het meer over. Als de massa eenmaal uit de dorpen is en in de steden dan is zoveel mogelijk daar. Dat houden we dan echt niet bij.

En ik weet niet of dat uiteindelijk positief of negatief gaat uitwerken voor ons, maar ik zou maar vast chinees gaan leren.

Obomov op 16 november, 2011 - 14:54

De rijkste landen per capita

China staat op plaats 96 staat net onder Albanie. NL is nummer 9 achter Zwitserland. Rusland op 52, Brazilie op 73, India op 128. De BRIC landen zijn inderdaad heel groot in inwonersaantal en gebiedsomvang. Verder valt het wel mee. Merk op dat er veel kleine landen hoog staan op de lijst. De gedachte dat politieke schaalgrootte samengaat met economische kracht is niet juist. Politieke en militaire kracht wel. Daarom willen politici dat ook zo graag. De BRIC's hebben dus nog heel veel ruimte om te groeien. Dat is verder geen probleem. Het is namelijk niet zo dat hun groeiende welvaart ten koste gaat van de onze of andersom.

http://www.gfmag.com/tools/global-database/economic-data/10501-the-riche...