De opkomst, ondergang en herrijzenis van John Leerdam

Foto:

De ‘positive guru’ van de PvdA is al jaren een geplaagd mens.

Toen in de zomer van 2002 niet geheel onverwacht het eerste kabinet Balkenende viel, besloot John Leerdam na jaren te hebben meegelopen in allerlei rijkbetaalde cultuurbaantjes eens wat terug te gaan doen voor de gemeenschap. Dus Leerdam meldde zich aan bij de kieslijstcommissie van de PvdA. En welja – verdomd! – Leerdam belandde op een respectabele en verkiesbare zeventiende plaats. Dat was mooi meegenomen.

De verkiezingen kwamen en gingen, en het kabinet Balkenende II werd gerealiseerd. Vanaf dat moment bleef het relatief stil rond het kersverse Kamerlid Leerdam: hij lanceerde in 2005 een kunstinitiatief, maar vanuit de media ging alle aandacht naar de kersverse PvdA-leider Wouter Bos, die juist in de periode 2003-2006 zijn hoogtijdagen doormaakte. De partij kon in bepaalde peilingen doorstijgen tot wel 50 zetels. Leerdam maakte zich dus geen zorgen: ‘Ze hebben iedereen nodig die ze kunnen vinden straks na de volgende verkiezingen,’ zal de man gedacht hebben. Dus braaf bewaakte Leerdam z’n kunstportefeuille. Hij zorgde dat hij niet teveel fouten maakte, maar voelde ook weinig behoefte echt te excelleren.

Toen ook Balkenende II viel werden er in nieuwe verkiezingen gepland voor november 2006. De kieslijstcommissie oordeelde precies zoals Leerdam dacht dat ze zouden doen: ‘heeft geen ernstige fouten gemaakt, heeft ook niets positiefs uitzonderlijks gedaan, maar we gunnen ‘m nog een termijn.’ En zo geschiedde.

Leerdam kukelde op de kieslijst omlaag van 17 naar 27, maar werd desondanks herkozen. De Surinamer zat voorlopig onder de pannen, maar moest toch wel iets gaan ondernemen de aankomende kabinetsperiode om niet nóg verder te zakken. Als dat zou gebeuren, zou dat wellicht een onverkiesbare plek opleveren want de PvdA-fractie ging toentertijd niet verder dan nummertje 33.

John Leerdam koos voor een onorthodoxe aanpak: hij schakelde de media in. Van Jaïr Ferwerda, werkzaam bij het inmiddels ter ziele gegane Het Gesprek, kreeg hij wekelijks vijf profileerminuutjes in het programma Het Binnenhof van Jaïr. Leerdam haalde hier de gekste capriolen uit. Leerdam liep de polonaise, kreeg minutenlange lachstuipen en mocht een idioot toneelstukje over Hero Brinkman opvoeren.

Maar baten, dat mocht het niet. Ook aan Balkenende IV kwam in januari 2010 een eind en toen kwam Leerdam op de PvdA-kieslijst niet hoger dan 33. Omdat beroepsblunderaar Job Cohen de partij niet het kabinet in wist te manoeuvreren, schoven er geen Kamerleden door. Het rechtse kabinet-Rutte bleek ook een effectieve opruimmethode voor de PvdA-baantjesmachine en ook via die uitgang verdwenen er geen Kamerleden. Kortom: tot het vertrek van tenminste drie hogergeplaatste PvdA’ers moest Leerdam maar op een houtje en een wachtgeldregeling bijten.

Pas toen Hans Spekman partijvoorzitter werd en Job Cohen opstapte, kwam er in februari 2012 weer plaats voor Leerdam. Tijdelijk, want Myrthe Hilkens die Sharon Dijksma tijdens haar zwangerschapsverlof verving, mocht permanent in de Kamer en Leerdam werd dan de nieuwe tijdelijke vervanging van Dijksma.

De Surinamer had twee jaar gewacht op deze kans en was dolenthousiast. Maar hoe die positie nu wél vast te houden? Leerdam beoordeelde dat hij in een lastig parket zat: z’n podium bij Jaïr kreeg hij niet terug, want Het Gesprek was inmiddels op de fles. Gelukkig waren er nog wel wat journalisten die ‘m wilden interviewen, dus vooruit met de geit! De verhouding politici-journalisten is na het vragenuurtje op dinsdag altijd zo onevenwichtig dat de plofkaphouders maar wát blij zijn als er ook maar één Kamerlid voor de camera verschijnt om een vraag te beantwoorden.

En dus stapte John Leerdam begin deze week moedig af op een journalist verbonden aan Giel Beelens radioshow. Hij introduceerde zich expres niet als ‘tijdelijk’ Kamerlid, maar deed het voorkomen alsof hij permanent terug was van weggeweest. Als hij zich immers niet belangrijk genoeg voordeed zou hij niet worden serieus genomen. Toen kwamen de vragen over terroristen waar Leerdam nog nooit van gehoord had, bands die hem niets zeiden en Ariël Sharon van wie hij ook al jaren niks gehoord had. ‘Hoe moet ik dat weten,’ dacht John wanhopig, ‘ik ben maar een eenvoudige theatermaker die wat bij komt verdienen in Den Haag.’ En snel sprak hij een geraffineerde leugen uit – dat had Leerdam geleerd op z’n drama-opleidingen in New York.

Na afloop liep de PvdA’er tevreden weg; had ‘ie zich toch maar weer mooi een goedbeluisterde radioshow ingekletst. Opzichtig begon de Surinamer alvast te dromen over plekje 20 op de PvdA-kieslijst van 2014.

Maar die dromen vielen snel in duigen toen hij de televisie in z’n kantoor aanzette. Daar zag hij hoe aan gans het land werd geopenbaard dat Leerdam niet in staat bleek te vertellen dat Jaël Jablabla een verzinsel is. Het werd een mediastorm die twee dagen voortraasde. Leerdam kon niets anders besluiten dan af te treden.

En met die politieke harakiri is de kans op een verkiesbare plek op de PvdA-lijst van 2014 definitief verkeken. Leerdam is gebrandmerkt als leugenaar, mooiprater en opschepper. Z’n ambitie om alsnog iets te maken van z’n Kamerlidmaatschap, werd ‘m uiteindelijk fataal.

In dit artikel