Voetbal is oorlog, zei Michels. Wie de geschiedenis van de Bloedlanden kent, weet dat die uitspraak gelukkig voor geen meter klopt.
Laten we er niet omheen draaien, gisteren was een grote teleurstelling. Het vertoonde spel bevestigde de indruk van de afgelopen weken. De voorbereiding ging veel te veel op automatische piloot, te weinig doordacht.
De enige positieve uitzondering werd gevormd door het bezoek van de Nederlandse selectie aan Auschwitz. Het was een nobel gebaar waarmee spelers en teamleiding aangaven over voldoende historisch besef te beschikken om te begrijpen dat ze spelen in een regio waarin het verleden een zwaar stempel drukt op het heden.
Dat geldt overigens niet alleen voor Polen, waar de Duitse vernietigingskampen scheuren in het landschap trokken. Het geldt ook voor Oekraïne. De door Stalin moedwillig veroorzaakte Grote Hongersnood, of Holodomor, kostte minimaal drie miljoen mensen het leven. In de jaren daarna zouden nog eens talloze Oekraïners en in Oekraïne woonachtige Polen en Joden worden omgebracht in opeenvolgende stalinistische en nazistische terreurgolven.
In dit door de geschiedenis geteisterde land hoeft men nooit ver te gaan om de sporen van een gruweldaad te vinden. Even buiten Charkov, waar Oranje gisteren speelde, ligt bijvoorbeeld het dorpje Piatykhatky. In de bossen buiten dat dorp bevinden zich massagraven met de resten van vierduizend Poolse officieren, een annex van het beruchte Katyn. Ten noordwesten van Kiev, waar Oranje op 1 juli de finale hoopt te spelen, ligt het Babi Yar ravijn. Daar vermoordden SS-troepen op 29 september 1941 vierendertigduizend Joodse mannen, vrouwen en kinderen – de grootste massamoord in één dag van de hele Holocaust.
Het is niet voor niets dat de Amerikaanse historicus Timothy Snyder zijn meesterlijke studie over het geteisterde gebied dat Polen, Wit-Rusland, de Baltische Staten en Oekraïne omspant de titel Bloodlands meegaf: Bloedlanden. Het was hier dat de nazi’s en de communisten hun slachtoffers maakten: niet alleen in de vernietigingskampen en de goelags, maar ook en vooral in de dorpen, steden, velden, bossen en ravijnen van dit uitgestrekte gebied.
Een blik op de wereldkaart volstaat om te begrijpen waarom Stalin en Hitler alle denkbare middelen – inclusief hongersnood en massa-executies – inzetten om dit gebied in hun greep te krijgen. Het vormt de verbinding tussen de twee grote landmassa’s van Europa en Azië, en daarmee het natuurlijk uitgangspunt voor alle megalomane campagnes van beide dictators. Als gevolg van die megalomanie vonden in de periode 1933-1945 uiteindelijk meer dan 14 miljoen mensen er de dood: verhongerd, vergast of doodgeschoten.
Voetbal is oorlog, zei Michels. Maar anno 2012 is voetbal voor de bevolking van de organiserende landen uiteindelijk vooral een symbool van vrede en menselijkheid. Ja, negentig minuten lang gaat het hard tegen hard. Maar op het eind geeft iedereen elkaar gewoon een hand. En of er nu gewonnen of verloren wordt, het leven gaat uiteindelijk gewoon door. Een mooier contrast met het gruwelijke verleden van de Bloedlanden is nauwelijks denkbaar.
Ja tot dat
Ja klopt tot dat nederland tegen duisland moet voetballen dan begind de 2de wereld oorlog voor een boel mensen gewoon weer opnieuw. Helaas zucht
Aanrader!
Toevallig onlangs gelezen. Had het al een tijdje in huis (in het Engels).
Schokkend en een absolute must-read voor iedereen die in geschiedenis (en politiek!) is geïnteresseerd.
Bedankt voor deze woorden.
Bedankt voor deze woorden.
Tsja:
Hij zei in werkelijkheid in een interview in het Algemeen Dagblad in 1970: "Topvoetbal is zoiets als oorlog. Wie te netjes blijft, is verloren".
Algemeen Dagblad, 10 maart 1971, zoals geciteerd in NRC, 100 jaar voorpagina'sMichels
Op 10 maart 1971, zo ontdekte Menno de Galan, zei Rinus Michels in een vraaggesprek met het Algemeen Dagblad: ,,Topvoetbal is net zoiets als oorlog. Wie te netjes blijft, is verloren.'' Is hiermee dan eindelijk de bron gevonden voor voetbal is oorlog, de bekende uitspraak van Michels? Ja. En geldt dit meteen als het bewijs dat Michels dit tóch heeft gezegd, hoewel hij later gas terugnam? Andermaal: ja.
Zoals gezegd staat in het vraaggesprek: ,,Topvoetbal is net zoiets als oorlog.'' In de kop, die tussen aanhalingstekens staat, werd dit ,,Topvoetbal is oorlog''. En in het spraakgebruik maakten we daar ,,voetbal is oorlog'' van. Michels bekendste citaat is dus als een drietrapsraket tot ons gekomen.
Michels vond dat zijn woorden uit hun verband waren gerukt, maar in het vraaggesprek volgt zijn uitspraak op een redenering dat je topvoetballers kunt vergelijken met frontsoldaten - een oorlogsmetafoor die 'De Generaal' indertijd herhaaldelijk gebruikte, ook in een eigen publicatie. Zijn woorden zijn niet uit hun verband gerukt, ze zijn - door de goegemeente - een beetje aangepast, nóg iets krachtiger gemaakt. Dat is bij citaten zéér gangbaar.
Zie voor meer details vorige.nrc.nl/woordhoek
het boek
Mijn wederhelft is iid ook zeer te spreken over dit boek en (als historicus) prijst ook hij het aan voor een ieder die meer inzicht wil hebben in WWII
in 1969 werd een wedstijd in
in 1969 werd een wedstijd in de kwalificatie voor het wereldkampioenschap tussen El Salvador en Honduras de directe aanleiding tot de 4 daagse voetbaloorlog met ruim 2000 doden.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Voetbaloorlog
michels zat toen niet echt fout.
Holodomor
Tussen de 7 en de 8 miljoen doden lees ik op wikipedia. Ik heb ook wel eens gelezen tussen de 7 en de 10 miljoen dode mensen. En dat in een tijd dat AH (niet te verwarren met de welbekende kruidenier) nog groots moest worden. Ja, die Stalin, de man van staal, de man van de dood van velen, is nog steeds populair bij een deel van de bevolking. Sommige daarvan, heb ik mij laten vertellen, zitten zelf in de tweede kamer.
http://nl.wikipedia.org/wiki/Holodomor