Nederland heeft de Verenigde Staten nodig om tegenwicht te bieden aan onze economische afhankelijkheid van Duitsland. Daarmee bewijzen we ook de Duitsers een dienst.

Het machtsevenwicht in Europa verschuift. De breuklijn is er niet simpelweg een tussen noord en zuid, hoewel de verschillen in economische cultuur inmiddels duidelijk zijn geworden. De eurocrisis is een tijdelijke, maar wel een die de potentie heeft het Europese project op te breken.

De Europese Unie is een kunstmatig concept waarbinnen lidstaten hun eigen belangen onderschikt hebben gesteld aan een ideaalbeeld van een verenigd Europa dat binnen een geglobaliseerde wereldorde tegen het machtige Amerika en China zou kunnen opboksen.

Vooral Duitsland heeft het moeten ontgelden. Pas twee generaties na de oorlog begint daar verzet tegen te komen. De oude garde roept nog "nooit meer oorlog!" maar de angst daarvoor is grotendeels weggeëbt.

Duitsland heeft tegelijkertijd de sleutel in handen. Het is moeilijk voor te stellen dat het mediterrane landen zal blijven subsidiëren terwijl die stelselmatig gemaakte afspraken schenden en weigeren in hoog tempo hun economieën te liberaliseren. Duitsland is gebaat bij de muntunie, het vergemakkelijkt de Duitse export, maar het electoraat begint te morren. Het is niet bereid een "transferunion" te tolereren waarbij constant Duits geld naar het zuiden vloeit.

Belangrijker dan alle toppen over de toekomst van de euro die dit jaar hebben plaatsgehad, was het Duitse besluit te stoppen met kernenergie. Dit maakt het land in hogere mate afhankelijk van Russische gasimport. De Duitsers hebben zelfs hun eigen gaspijplijn naar het noorden: Nord Stream, in de Oostzee, zodat het niet afhankelijk is van transferlanden als Polen en Oekraïne.

Polen is, net als de Baltische staten en Roemenië, anti-Russisch en daarom fervent lid van de NAVO. Het is economisch zeer afhankelijk van Duitsland, maar vertrouwt voor haar veiligheid op de Verenigde Staten.

Oekraïne is verdeeld tussen een "pro-Westers" (anti-Russisch) electoraat dat vooral in het westen van het land woont en een pro-Russisch oosten. Opsplitsing van het land is niet ondenkbaar. Op de korte termijn kan Europa in ieder geval niet op het land rekenen voor stabiele gasleveranties.

Nederland, nog meer dan Polen, is economisch zeer met Duitsland verweven. Onze halve economie staat in dienst van de Duitse industrie-corridor die van Hamburg in het noorden via het Ruhrgebied naar München in het zuiden loopt (en kan worden doorgetrokken naar Baumgarten in Oostenrijk waar het Russisch gas via het zuiden binnenstroomt).

Net als Polen hebben we echter nare ervaringen met Duitsland als het op onze veiligheid aankomt. Vandaar de draai, na de oorlog, van neutraliteit naar NAVO.

Nederland stelde zich op als een trouw bondgenoot van de Verenigde Staten en was een van de oprichters van de Europese samenwerking. Onze naoorlogse politici zagen goed in dat deze twee verbanden Duitsland in toom zouden houden en Nederland bewegingsvrijheid verschafte. Met zowel Duitsland als de Verenigde Staten werken we op handels- en militair gebied intensief samen. Op geen van beide terreinen willen we van de een dan wel de ander afhankelijk zijn.

De afgelopen twintig jaar is Nederland desondanks die richting opgeschoven. We vertrouwen vooral op de Amerikanen voor onze verdediging en kopen bijna alleen maar Amerikaans wapentuig terwijl we braaf de Duitse lijn in Europa volgen. Dat laatste is vaak in ons belang, maar we hebben wel degelijk een troefkaart in handen (of kunnen dat hebben) als we het eens niet met Duitsland eens zijn.

Dat brengt ons terug op de aardgas. Sinds vorig jaar is in Rotterdam de Gate (Gate Access to Europe) terminal operationeel. LNG wordt hier omgezet in gas en gaat direct de pijplijn in. Zo'n terminal moet ook in de Eemshaven komen. Hamburg aast op eenzelfde capaciteit, maar beschikt er nog niet over.

Het gelukkige toeval wil dat de Amerikanen er achter zijn gekomen dat zij barsten van het aardgas. Dankzij horizontale boortechnieken kunnen zij gas uit schalie winnen ("fracking"). Die techniek is nog redelijk nieuw, maar in het oosten van de Verenigde Staten, waar het schaliegas in de grond zit, verrijzen in tal van staten boortorens. De Amerikaanse LNG-havens bevinden zich dan vooral aan de oost- en zuidkust van het land.

Er wordt wel nagedacht over export aan China, maar dat moet gaan via havens in Californië en de staat Washington. De linkse staatsregering daar zijn nogal huiverig voor de nieuwe boortechnieken en sowieso tegen fossiele brandstofwinning. Er zijn vergunning aangevraagd voor de bouw van een pijplijn naar de kust en uitbreiding van de havens in Washington om op grote schaal aardgas naar Azië te kunnen uitvoeren, maar die aanvragen stuiten op weerstand van klimaatactivisten.

Dat komt ons mooi uit. Europa wil minder afhankelijk worden van Russische gasimport. De Verenigde Staten zijn maar wat bereid te exporteren. Amerikaanse energiebedrijven kunnen in het buitenland meer geld verdienen aan aardgas dan in eigen land waar de prijs belachelijk laag is.

Het streven van het Nederlandse buitenlandse beleid is duidelijk: de "gasrotonde". We importeren aardgas uit het Midden-Oosten en, belangrijker, de Verenigde Staten en verkopen aan de Duitsers om onszelf los te weken van de as Berlijn-Moskou die Europa dreigt te overheersen. Zo houden we onze eigen buitenlandse betrekkingen in balans alsmede het machtsevenwicht in Noord-Europa.

Foto: Gate