Hoe Noord-Holland, Fryslân en Groningen even 'duurzaam' half miljard kwijtsubsidiëren.

Gisteren twitterde de provincie Noord-Holland: "Waddenfonds nieuwe stijl op 1 oktober van start http://bit.ly/P9irfZ ". Tot nu toe kenmerkte het Waddenfonds zich als een verlokkelijke en rijkelijk gevulde miljoenentombola.

Een slepend conflict over de schade veroorzaakt door gaswinning en schelpdiervisserij was indertijd aanleiding tot het oprichten van dit Waddenfonds. Om de duurzame bescherming en ontwikkeling van de Waddenzee als natuurgebied en het behoud van het unieke open landschap te stimuleren kwam het Waddenfonds in 2007 tot stand. Inmiddels zijn de usual suspects - de groene graaiers - er al deels met de buit vandoor gegaan.

Binnenlands Bestuur meldde onlangs op basis van het Dagblad van het Noorden dat de Algemene Rekenkamer wanbeheer constateert bij het Waddenfonds, dat nu nog zo'n half miljard(!) te besteden heeft.

De Algemene Rekenkamer concludeert afwezigheid van financiële controle en verslaglegging, zodat de Tweede Kamer haar controlefunctie niet kan uitoefenen. Een gesubsidieerd project is ook bij het Waddenfonds een succes als al het geld is toegezegd of verdwenen. Dat is een beeldvorming die je niet wilt hebben, maar helaas wel de praktijk is. Duurzaam blijkt weer eens vooral duur.

Tot 1 januari 2012 was het ministerie van ELI verantwoordelijk voor het Waddenfonds, na die datum de provincies Groningen, Friesland en Noord-Holland. De voorwaarden om Waddenfondsgelden toe te kennen aan projecten zijn niet vastgelegd, bij de overdracht van het Waddenfonds naar de provincies. Nu provincies én profiteur én uitgever van Waddenfondsgelden zijn dreigt belangenverstrengeling. "In theorie kan de provincie nu voor iedere wens een graai doen uit het Waddenfonds", zoals er al geschreven wordt. Welke partijen vormen bijvoorbeeld de coalitie in Noord-Holland? Jawel, dat zijn VVD, CDA, PvdA en D66...

De Noordelijke Rekenkamer en de Randstedelijke Rekenkamer komen met een zestal prijzenswaardige aanbevelingen om misbruik en ongecontroleerd potverteren te voorkomen:

1. Het opnemen van beoordelingscriteria in de subsidieverordening voor de toekenning respectievelijk afwijzing van subsidieaanvragen, waaronder in ieder geval de voorwaarde dat het voorgestelde project additioneel moet zijn (Dit houdt in dat het project zonder subsidie van het Waddenfonds niet zou worden uitgevoerd).

2. Het opnemen van een sanctiebepaling in de subsidieverordening, zodat het Waddenfonds een sanctie kan opleggen wanneer de gesubsidieerde instantie bij de uitvoering van het gesubsidieerde project de vastgestelde termijnen overschrijdt. Dit als prikkel om vertraging van een gesubsidieerde project te voorkomen.

3. Bewaak de totale apparaatskosten van de uitvoerings- en beheersorganisatie. Het doel van de decentralisatie is immers efficiënter te werken (uitvoeringskosten niet meer dan 5% van de subsidie).

4. Er voor zorgen dat zo spoedig mogelijk een monitoring- en evaluatiesysteem wordt vastgesteld. Dit om te zorgen dat projectuitvoerders vanaf het begin weten waarop ze zich moeten richten en op welke wijze ze zich moeten verantwoorden. Bovendien wordt zo inzicht verworven in de effecten van de gesubsidieerde projecten.

5. Dring er op aan dat op korte termijn de uitvoering van subsidieverlening wordt hervat, sinds door de decentralisatie de subsidieverlening grotendeels stil heeft gelegen.

6. Zorg dat het hele subsidietraject -van behandeling van de aanvraag tot het afsluiten van een project- in een administratieve organisatie is omschreven. Op deze wijze is het voor buitenstaanders, met name subsidieaanvragers, transparant hoe de besluitvorming over aanvragen verloopt en welke termijnen daarbij gelden.

Bekruipt u ook een ongemakkelijk gevoel? Komt een aantal aanbevelingen niet op zijn minst vanzelfsprekend over? Integraal overnemen die adviezen zou ik zeggen. Het lijkt wel alsof er niet eerder subsidie verdeeld is! Waren er voorheen geen regels waar subsidieslurpen aan moest voldoen, waar het aan werd uitgegeven, wat het effect was van het weggeven van deze zakken geld? Ik vrees het ergste.

De reactie van het Dagelijks Bestuur van het Waddenfonds spreekt boekdelen: "WIJ stellen primair de regels vast (van het subsidie verstrekken) en houden toezicht op het functioneren daarvan." En "Achteraf mogen de Staten het Dagelijks Bestuur van het Waddenfonds aanspreken." Arrogantie ten top en geen enkel signaal om het leven te beteren.

De belastingbetaler kan er donder op zeggen: die adviezen van de Rekenkamers worden zo dadelijk met medewerking van de Provinciale Staten met haar dubbele petten volledig in de wind geslagen. Want 'onhandig' bij het geld laten verwaaien. Lastig toch, die controle op geld uitgeven? Dit is Griekenland achter de dijken. Een half miljard euro, duurzaam vervlogen voor je er erg in hebt.