Linkse politici beginnen bij de eerste economische tegenwind over het algemeen direct te roepen dat juist dan extra uitgaven nodig zijn. Waarom is dat onzin? Een korte uitleg.
Aangezien ik tijdens mijn opleiding bedrijfskunde maar heel summier economie-onderwijs kreeg, en de economische geschiedenis uit een eerder leven stopte in de 19e eeuw, heb ik me later uitgebreider moeten informeren.over de theorieën van Keynes. Dat had in ieder geval als voordeel dat ik er redelijk onbevangen naar keek. Van genoemde economielessen herinner ik me vooral de rekenkunde uit de Oude Steentijd, die er op neerkwam dat als je twee vuurstenen hard tegen elkaar sloeg, er een vonk ontstond, en een heleboel kleinere steentjes. Oftewel: de Multiplier, hoeksteen van het Keynesiaanse denken.
De Multiplier vertoont sterke gelijkenis met de manier waarop bijvoorbeeld het CPB de plannen van politieke partijen doorrekent, in die zin, dat het slechts een model is, dat met draaien aan knoppen kan worden gemanipuleerd. Een kleuter van vier zal het direct herkennen voor wat het is: een toetsenbord dat wel op de werkelijkheid lijkt, maar daarmee houden de overeenkomsten wel op. Het zijn exercities die niet nutteloos zijn, maar zo weinig voorspellende waarde hebben dat ze niet meer doen dan een richting aangeven. Zoals vrijwel alle modellen zijn er teveel factoren in werkzaam om te kunnen verwachten dat de voorspelde uitkomst accuraat is.
Nu is de basisgedachte van de Keynesiaanse economische politiek een heel verleidelijke, die ook nog een zekere logica bezit, mits men zich de beperkingen en de randvoorwaarden goed realiseert. Het enige dat we echter zien bij veel politici die dit type crisisbestrijding propageren, is de overtuiging, dat meer - geleend - geld uitgeven, uiteindelijk zal resulteren in een groeiende economie. Dit vertoont nog de meeste gelijkenis met de internetbedrijven-bubble van enige jaren geleden, waar men het succes op toekomstige rendabiliteit afmat aan de burn rate, zijnde het tempo waarmee die bedrijven geld wisten op te maken. Maar zo'n burn rate heeft evenveel met Keynes te maken als Darwin met sociaal-darwinisme. Geperverteerd illusionisme.
Levendig herinner ik me nog dat bij de openbare verkoping van de kantoorinventaris van het failliete KPN-QWest, in de directiekamer nog steeds het whiteboard stond met het laatste reddingsplan, dat de Raad van Bestuur een paar dagen voor het faillissement nog besprak. Honderden miljoenen die als met een croupiersharkje heen en weer geschoven werden. Zelden heb ik het verschil tussen theorie en werkelijkheid zo confronterend meegemaakt.
De basisgedachte van Keynes was niet eens zozeer botweg met geld te strooien, maar om via grootschalige publieke werken mensen aan het werk te houden in slechte tijden, met de achterliggende gedachte dat als de economie weer ging draaien, dat mede zou komen dankzij de door de staat gedane investeringen. Wat Keynes ook zei, was dat staten in tijden van voorspoed moesten sparen en bezuinigen om in tijden van tegenspoed de door hem bepleite extra uitgaven te kunnen bekostigen. Aangezien tot dan niemand een dergelijke aanpak had voorzien, zou men de eerste maal inderdaad stevig moeten lenen. Maar het was niet de bedoeling dat structureel te maken.
Als u de alinea hierboven goed tot u laat doordringen, snapt u waar de huidige generatie politici de mist in gaat. Bezuinigen in goede tijden? Echt niet! Want juist in tijden van voorspoed is lenen goedkoper, zodat men dan nog harder geld uitgeeft. Het zoet na het zuur, en zo. Maar er is echter nog een tweede punt waarop het dankzij de moderne politici mis gaat: de meeste extra uitgaven die men wil doen zijn consumptief. En dat was niet wat Keynes bepleitte.
De Keynesiaanse benadering ging uit van infrastructurele werken. Hooverdam, Autobahnen, Zuiderzeewerken, dat soort dingen. En ontegenzeggelijk zijn dit zaken die een groeiende economie goed kan gebruiken. Op langere termijn betalen die zichzelf terug, en zijn dus eerder te kenmerken als diepte-investeringen. En daar zit hem de kneep waarom op dit moment deze aanpak tamelijk zinloos is. Want we hebben dat allemaal al. Niet dat een land ooit af is, maar om wat voor soort groot infrastructureel zitten we op dit moment te wachten? Een tweede Betuwelijn? Maar de eerste is al niet rendabel. Het hele IJsselmeer droogleggen? Nog even afgezien van de milieuprotesten: veel rendement levert extra landbouwgrond vandaag de dag niet op. Een rechtstreekse snelweg van Amsterdam naar Duitsland, met maximumsnelheden van 160 km/uur? Leuk, maar het voegt weinig toe, economisch gezien.
De enige diepte-investering die denkbaar is, is beter en specifiek gericht onderwijs. Je hoort het D66 roepen. Maar in een land waar al bijna de helft van de bevolking hoger onderwijs genoot, zitten we echt niet te wachten op meer afgestudeerden van conservatoria, kleinkunstacademies en Scholen van Journalistiek. Natuurlijk is dat een beetje flauw, maar een enorme extra onderwijsinspanning garandeert niet dat de innovatie toeneemt, aangezien die juist wordt aangewakkerd door een relatief kleine groep toptalenten. En die krijgen nu over het algemeen uitstekend onderwijs, al kan, zoals hierboven al aangegeven, alles altijd beter.
We moeten er echter geen wonderen van verwachten, en bovendien strijkt het in tegen de heersende egalitaire gedachte om toptalenten sterker te stimuleren. Maar het verbeteren van de kwaliteit van de middengroepen is niet waar veel resultaat voor de toekomstige economie kan worden gewonnen, tenzij iedereen plotsklaps hogere technische studies gaat volgen. Illusionisme, kortom.
Bij het verder versterken van ons huidige onderwijsstelsel geldt de Wet van de Afnemende Meeropbrengs (WAM): er is een optimum aan te besteden geld bij vrijwel elk project. Meer geld besteden maakt het wellicht mooier, maar het rendement neemt niet lineair toe. Als voorbeeld: er 40% meer geld aan uitgeven brengt dan nog maar iets van 10% extra rendement op. Dat is dus niet handig.
Juist in volgroeide economieën zijn de ideeën van Keynes dankzij de WAM nauwelijks effectief, en zullen we moeten bezuinigen. Jammer dat politici die zich met de verdeling van geld bezig houden zich van dit soort feiten nooit op de hoogte stellen.
Keynes
Nog 2 kanttekeningen bij het anticyclisme van Keynes;
1 Hij onderschatte het globalisme; de economie is een wereldeconomie en als er sprake is van vraaguitval op ,wereldschaal kan dit nooit gecompenseerd worden door de investeringen van één of enkele staten.
2 In zijn tijd waren de economie kleiner in verhouding tot de staat. In een aantal landen was de staat zelfs de grootste investeerder. (USSR, fascistische staten), waardoor een grotere investering van die staat logisch geredeneerd was. Inmiddels kan geen enkele staat (muv China en Noord Korea) dit zeggen, waardoor de invloed van de overheid als investeerder altijd beperkt blijft.
Dat het gaat om een model, is dan weer geen sterk argument, want dat geldt voor alle economische theorieën. Ook het vrije markt model bestaat in de werkelijkheid niet. Sterker nog, de basis van de economische wetenschap is toch nog altijd dat de mens een rationeel wezen is dat afgewogen economische beslissingen maakt.
Maar die rationele mens blijkt in de werkelijkheid niet te bestaan.
De enige werkelijk zinvolle
De enige werkelijk zinvolle diepte-investering, die superhard nodig is, is de realisering van directe democratie, waarin uitsluitend de burgers (d.w.z. De economisch zelfstandige en dus zelredzame volwassenen) permanent zeggenschap hebben over de publieke zaken en deze niet toevertrouwen aan een stelletje zgn vertegenwoordigers, meestal maatschappelijk gezien mislukkelingen of adkomstig uit de ambtenarij. Via i.c.t. Is alles makkelijk te regelen en te ontwikkelen tot een waarlijk democratisch bestel.
Oorlogen in de geschiedenis
Oorlogen in de geschiedenis bleken altijd de oplossing te zijn. Neem 1940, Nederland, dè crises, opgelost. Voor Amerika , dankzij Japan, ietsje later. Het zit in de aard van het beestje. Spelen en brood maken mensen tijdelijk tevreden, oorlog is voor eeuwig. Haren als voorbeeld. Heel de wereld stomverbaasd door wat er gebeurde, zonder motief. Een jeugd, met als toekomst een gerechtigde status zocht afleiding. Zelfs tegen een boom pissen mag normaliter niet. Oorlog, de jeugd schreeuwt er om. Wat heel natuurlijk alle problemen oplost.
Ik denk dat er niets mis is
Ik denk dat er niets mis is met een sober huishoudboekje. Zo doe ik dat ook. Het kleurenpallet aan maatregelen, mede ingegeven door Keynes-denkertjes, hoeft van mij niet zo.
Ik denk dat er niets mis is
Ik denk dat er niets mis is met een sober huishoudboekje. Zo doe ik dat ook. Het kleurenpallet aan maatregelen, mede ingegeven door Keynes-denkertjes, hoeft van mij niet zo.
investeren of herverdelen?
De staat kan helemaal niet investeren. Het kan alleen maar herverdelen!
Diepte-investering
Het mag vast niet van de linksmensch maar ik zou de Rotterdamse en Amsterdamse scheepsbouwers opdrachten geven om een aantal vliegdekschepen te bouwen en natuurlijk de beschermings- groepen die bij vliegkampen horen aegis-kruisers etc... verder zou ik Fokker een nieuw leven in blazen en hen laten werken aan een (goedkoper) Nederlands toestel dat van vliegkampen kan worden gelanceerd. Defensie met name de marine en het korps mariniers laten investeren in personeel. Hiermee geef je de NL´se economie een boost plus je kan je internationale belangen verdedigen (echt verdedigen) en niet zo als nu je door een EU-minkukel laten vertegenwoordigen die gewoon jouw vrijhei van meningsuiting bij het grof vuil zet (bedankt kapo Shultz) meteen wat bootjes ter beschikking om onze handelsvloot te verdedigen, tegen elke Somalische piraat die er maar over nadenkt om een schip onder NL´se vlag aan te vallen.
Keynes vs Hayek
Keynes heeft in essentie gelijk, dat in TIJDELIJKE noodsituaties overheden afbraak van de economie kunnen tegengaan door doen van 'overhead' investeringen. Bedrijven doen niet anders, zo heeft ASML in 2009 tijdens de crisis flink verlies gedraaid en zelfs tijdelijke overheidssteun ontvangen om maar geen mensen te hoeven ontslaan of te bezuinigen op R&D. Dit was in feite Keynesiaanse stimulering, die erg goed uitpakte. Want zodra het beter gaat, stoppen bedrijven als ASML een belangrijk deel van hun winsten in reserves voor slechte tijden, en schroeven ze investeringen in hun lange termijn kennisbasis / concurrentievermogen nog verder op (R&D). En inderdaad, ook dit sparen en wijs investeren in goede tijden is ook een onderdeel van Keynesianisme.
Overheden misbruiken het gedachtegoed van Keynes echter, hij zou zich er in zich graf vele malen over omdraaien. Zij zien in zijn theorieen een legitimatie voor de aloude politieke (destructieve) gewoonte om belastingcenten ruimschoots in goede en slechte tijden uit te strooien aan hun belangrijkste politieke doelgroepen.
De tegenhanger van Keynes is Friedrich Hayek, die de markt zoveel mogelijk ruimte wilde laten geven aan de 'dierlijke driften' van ondernemers, die met hun onzichtbare hand voor economische groei en orde zou zorgen. Ook hij wees echter op het goed onderhouden van centralistische taken voor overheden, maar waarschuwde terecht voor het corrumperende effect van teveel collectivistisch opgebouwde macht. Overheden zien in zijn economische visie vooral een bedreiging, en daarom wordt hij niet gevolgd.
Er zijn twee redenen echter waarom Keynes nu niet werkt. Ten eerste werkt het alleen in TIJDELIJKE noodsituaties, zodra er teveel geleend moet worden om te stimuleren (zoals nu het geval) gaat deze vlieger niet meer op. Ter illustratie, Japan voert al ruim 12 jaar een onbeperkte Keynesiaanse stimuleringspolitiek, en ondanks de nog steeds verbluffende technologische prestaties van de bedrijven staat de economie er sindsdien praktisch stil. Ten tweede houdt de theorie van Keynes onvoldoende rekening met de wereldwijde schaal van de huidige economische en financiele crisis. Keynes is alleen toepasbaar op relatief beperkte economische gebieden. Verliezen in het ene gebied kunnen tijdelijk worden opgevangen door winsten in het andere gebied. Als er echter, zoals nu het geval, de crisis de gehele westerse wereld omvat, dan is er geen economische motor om te tijdelijke Keynesiaanse investeringen op te vangen. En dan leidt Keynesiaanse politiek alleen maar van kwaad tot erger.
Ter afsluiting, en ter leering ende vermaeck, twee klassieke clips over de ideenstrijd tussen Keynes en Hayek (kijktip!).
http://www.youtube.com/watch?v=d0nERTFo-Sk
http://www.youtube.com/watch?feature=fvwp&NR=1&v=GTQnarzmTOc
keynes
Met overheid, kan niet werken.
Door een euro in een kring door te geven, worden het er niet na drie rondjes twee euro.
Enige wat helpt is een correctie van de markt en opnieuw opbouwen.
En geld lenen van ongeboren kinderen is wel het slechtste wat je kan doen.
Oorzaak en gevolg, analyse en beleid
De vraag hoe te handelen in een economische crisis wordt beantwoord door de analyse over het ontstaan van die crisis. Keynes stelde dat vraaguitval (een gevolg van animal spirits, wat een oncontroleerbaar fenomeen is dat altijd en overal kan plaatsvinden) de oorzaak is en propageerde dientengevolge het aanwakkeren van die vraag middels overheidsinvesteringen in publieke werken. De Oostenrijkse school stelt daar tegenover dat een crisis het onvermijdelijke gevolg is van de kredietcyclus (teveel easy money waardoor ondernemers overoptimistisch worden en een scala aan misinvesteringen plaatsvindt die tijdens de crisis gecorrigeerd dienen te worden). In dat geval is de crisis de oplossing die je moet laten uitrazen en wat vooral voorkomen moet worden zijn de pogingen de geinflateerde bubbelprijzen (Internetaandelen, huizenprijzen, lage rente op staatsobligaties) wederom op te blazen middels easy money policies.
Ofschoon het beter zou zijn eerst de oorzaken van een crisis deugdelijk door te denken vooraleer aan oplossingen te denken, zal dat met het hedendaagse korte termijn denken en economische pleisterplakken wel een ijdele hoop blijken te zijn.
investeringen
Zinvolle investeringen zijn nog steeds mogelijk bv. in kernfysisch onderzoek. Nu dreigen land en zee te worden volgeplempt met staal en beton terwijl een paar voetbalveldjes met moderne centrales alle energie zouden kunnen leveren. En een accu met tienvoudige capaciteit van de huidige zou voor een revolutie in het transport zorgen.
@dirkse
Uw beleid wordt al gevolgd.
Alleen hebben ze op het verkeerde paard ingezet.
Daarom kan alleen via de wisdom of the crowd winnaars gekozen worden en niet door een alwetend wezen wat wij overheid noemen.
Die maakt namelijk vaak de verkeerde keuze.
Vraag aan Hannibal
...vraag aan Hannibal: was Hitler eigenlijk de Keynesiaanse theorie toegedaan? Hij beweerde immers dat je de economie moest zien als een draaimolen die je aan het draaien kon krijgen door er een schop tegen te gegevn; het maakte niet uit aan welke kant. Hij zette zwaar in op de bewapeningsindustrie (zie de suggestie van Maen TochRechts hierboven) en kreeg zowaar de Duitse economie weer flink op gang met o.m. een drastische daling van het aantal werklozen als resultaat. Hij had daartoe uiteraard een paar oneigenlijke middelen beschikbaar zoals het buitenspel zetten van de vakbonden, de Arbeitseinsatz en het KZ of erger voor onwilligen/tegenstanders, maar toch.
@ Keddo Göllner
Wie zich voorbereidt op een oorlog komt altijd mensen te kort. Cynisch, maar onloochenbaar.
op kleine schaal kan ook
Zelf ondervindt ik al jaren de effecten van het Keynesiaanse beleid van mijn vrouw, niet handig, maar desondanks dat houd ik van haar.
Oostenrijkse Sc hool
Hannibal, Keynesiaanse politiek is altijd zinloos. Sterker nog, het is altijd schadelijk.
Voor een welvarende samenleving dient de overheid zich volledig uit de economie terug te trekken. Maar de lessen van de Oostenrijkse School zijn schadelijk voor de overheid, omdat zij haar macht uithollen. En juist Keynes geeft mogelijkheden tot vergroting van die macht.
Het geleuter over 'partijbelang' vs. 'landsbelang' is dan ook niet meer dan dat: geleuter. Het belang van de burger staat nu eenmaal haaks op het belang van hen die de overheid vormen. En die laatsten zullen altijd hun eigen belang voorop stellen, hetgeen ook mag blijken uit de totale minsaching voor de brave burger, die altijd en overal slechts goed is om het gelag te betalen.
Zelfs Keynes zelf zag later in dat zijn theorieën niet klopten, maar dat hebben overheden genegeerd, omdat het niet in hun belang was. Het hele idee dat overheden in de economie zouden kunnen investeren is te bezopen voor woorden, want om dat te kunnen doen moeten ze de gelden daarvoor eerst aan de economie onttrekken, en van die onttrekkingen hun eigen overhead aftrekken. Dus het rendement van 'investeringen' door een overheid ligt altijd (veel) lager dan dat de burger zelf die investeringen gedaan hadden.
Bedrijven investeren graag in projecten die een goede winstkans bieden. Maar als een overheid de risico's afdekt, de winsten privatiseert en de verliezen socialiseert is dat voor bedrijven uiteraard veel aantrekkelijker. En zo ontstaat corporatisme, waarvan Nederland nu vergeven is. Keynes maakt dit soort zaken mogelijk, de Oostenrijkse School niet. Als er iets is dat overheden niet zouden mogen is het wel geld lenen.
Dat men weet dat het slecht is blijkt uit de verplichte waarschuwing bij elke krediet-advertentie: Let op: geld lenen kost geld. Alleen legt de staat die kosten gewoon bij de belastingbetaler neer. Gewoon, omdat het kan. Omdat er maar één partij is die het pistool vast mag houden. Inderdaad, diezelfde overheid...
Belangrijker: geld tekort
@ Hannibal 14:11
"Wie zich voorbereidt op een oorlog komt altijd mensen te kort."
Wie zich voorbereidt op een oorlog komt altijd geld te kort. Daarom is het absurd dat overheden kunnen lenen. In deze tijd is oorlog veel te kostbaar om met 'normale' belastinginkomsten te dekken.
Niet voor niets heeft Woodrow Wilson in 1913 de FED in het leven gesjoemeld. Zonder centrale bank had hij nooit de fondsen kunnen bemachtigen die nodig waren om zich in een lokaal Habsburgs grondconflictje te mengen en, net als nu nog steeds, de 'zegeningen' van democratie over de wereld te verspreiden, daarmee dat lokale conflictje opblazend tot een heuse wereldoorlog, en het zaadje leggend voor WOII.
Centrale banken dienen per direct te worden geëlimineerd, en het 'geldscheppende vermogen' afgenomen van de staat. Dat scheelt heel veel ellende, voor heel veel mensen. Dat de machstwellustelingen die altijd overheden vormen daarmee echt werk moeten gaan doen en productief moeten worden is dan maar jammer. Er bestaat nu eenmaal niet iets als 'het recht tot onderwerping'.
@R. Hartman op 23 september, 2012 - 23:00
Daar ben ik het volledig mee eens. Het monopolie op de uitgifte van geld in handen van een staat is een gigantische bron van ellende op wereldschaal. Overal romen overheden in stealth (inflatie) bezit van burgers af. En is er eindelijk een staatje dat WEL het beste voor heeft met de burger (Libie met haar intenties voor het lanceren van een Gold Dinar) wordt het land plat gebombardeerd wegens de enorme bedreiging die dit zou vormen voor alle andere fiat valuta....
Maar ja, hoe leg je dat aan een gemiddelde burger uit die zo ongeveer denkt dat geld een natuurverschijnsel is,,,,? Lastig. En hoe kan dit ooit veranderen als juist alle igewichtige nstituties (politiek, media, multinationals, onderwijsinstellingen) hun machtspositie danken aan de functie van dit waardeloze ruilmiddel?
We staan, als je het mij vraagt, aan de voor avond van alweer de volgende stap. Volledige digitalisering van al het geld. En dan zijn de rapen nog veel verder gaar....
Pin-campagne
@ Jansma 23:17
U noemt het: "Volledige digitalisering van al het geld"... Het viel me op dat de pin-campagne opnieuw van start is gegaan.
Ik kijk nauwelijks TV, ook geen speelfilms op publieke of commerciële netten, maar recent viel me in de reclame-pauzes van zo'n speelfilm op dat er weer erg gepromoot wordt voor pinnen ipv cash betalen.
Nederland lijkt daarmee wel weer het braafste jongetje van de klas, want in Duitsland kun je nog met eurocenten betalen; €12,83 is nog gewoon €12,83, aan afronding wordt daar niet gedaan. Geen idee of daar ook een pin-campagne leeft (heb een bloedhekel aan die nasynchronisaties) maar gezien het niet-afronden vermoed ik van niet.
Wat is dat toch met die slaafse mentaliteit van de ooit zo bejubelde 'Hollander'?