Het beroemde ezelsproces tegen Gerard Reve stemt deze dagen bijna nostalgisch. Hoe zat het ook alweer? De volksschrijver had het opperwezen vergeleken met een ezel met wie hij ook nog eens de liefde bedreef. Dat riekte naar godslastering en zijn vervolging was een feit. In hoger beroep werd hij vrijgesproken.  

Die goeie ouwe tijd. Weliswaar voelden sommige christenen zich beledigd, maar ze bewandelden de juridische weg om hun gelijk te halen. Kom daar nu nog eens om. 

1966, toen geweldloosheid nog doodgewoon was. 

Reve blijft echter leerzaam, zij het dat Karel ons in het doorgeladen klimaat van tegenwoordig meer te zeggen heeft dan Gerard. Wat is er al niet allemaal geschreven naar aanleiding van het inferno dat al weken in het Midden-Oosten woedt? Je kunt het vrijwel allemaal inwisselen voor een paar pagina’s van Karel van het Reve. 

Lees Uren met Henk Broekhuis uit 1978, waarin Van het Reve brandhout maakt van opvattingen die als een tang op een varken slaan, maar wel breed gedragen worden. Zo is daar de reflex om begrip te tonen als iemand naar de wapenen grijpt. We zien het nu ook weer gebeuren. Er vallen doden uit boosheid over ‘Innocent of Muslims’, maar tot een ondubbelzinnige veroordeling zijn onze gezagsdragers niet in staat. Ze beginnen liever over de geringe artistieke waarde van het werkstuk. 

Het gezegde wil dat misdaad niet loont, maar geweld onttrekt zich aan deze wetmatigheid. Het is, vreemd genoeg, zelfs omgekeerd. Reve: ‘De zaak is dat het gebruiken van terreur zeer veel begrip doet ontstaan voor de idealen van de terrorist. Zoals je van iemand die hard schreeuwt min of meer vanzelf aanneemt dat hij dan ook wel erge pijn  zal hebben, zo neemt men van iemand die veel mensen doodmaakt […] algauw  aan dat hij dat niet zou doen als hij daartoe niet gedwongen zou worden […].’

Vertaald naar 2012: de moslimfurie móet wel voortkomen uit grove beledigingen. Anders zou men de wapens wel links hebben laten liggen, nietwaar? Hierna kan het grote duiden beginnen. Wat heeft de maker van ‘Innocent of Muslims’ precies gedaan – correctie: mísdaan – om de Islamitische wereld op stang te jagen?

Dat een gedachtegang populair is, maakt haar nog niet waar. Elke logicus zou er gehakt van maken. We hebben hier te maken met een drogreden – met een ex consequentia-redenering om precies te zijn. Als het regent, worden de straten nat, heeft een correcte opbouw. Maar de redenering omdraaien leidt tot miskleunen. Als de straten nat zijn, heeft het geregend? No way. Evenzo slaat het nergens op om uit de wereldwijde woede zomaar af te leiden dat er wel een halsmisdaad aan ten grondslag moet liggen of op zijn minst een ontoelaatbare krenking.

Reves ontmaskering van deze kromme betoogtrant is bijna 35 jaar oud. Helaas heeft de tijd haar nog niet gedateerd en overbodig gemaakt. Het had ons het eindeloze zelfonderzoek in de media bespaard hebben naar de vraag waar het Westen in de fout is gegaan.