Stop het democratisch lek. Steun het Burgerforum-EU

Foto:

De democratie is kwetsbaar. Hij kan van binnenuit worden afgebroken door politici. Om dat te voorkomen moeten veiligheidsmaatregelen worden ingebouwd. Deze maatregelen zijn momenteel niet voldoende. En onze politici zijn niet voldoende democratisch. Het resultaat is dat onze democratie langzaam weglekt. Dit proces moet worden gestopt voor het echt te laat is.    

Democratie is eenrichtingverkeer en heel kwetsbaar. Je kunt op democratische wijze de democratie om zeep helpen. Maar het terugkrijgen van diezelfde democratie kan alleen met ondemocratische machtsmiddelen. Het is net alsof je de voordeur achter je dichttrekt, terwijl de huissleutel binnen ligt. Alleen met een koevoet krijg je die deur weer open.

Beveiliging van de grondwet

Om dit soort situaties te voorkomen zijn er afwijkende spelregels ingevoerd voor de grondwet. De grondwet bevat eigenlijk de spelregels van de democratie. Wetten zijn dus van twee ordes:

1. De gewone wetten, waarmee de spelregels van onze samenleving worden vastgesteld.

2. Grondwetten, waarmee de spelregels van het vaststellen van wetten worden vastgesteld. 

Gewone wetten worden al geldig als ze worden aangenomen met een gewone meerderheid van stemmen. Het aanpassen van de grondwet is een gevaarlijke zaak. Het raakt aan de democratie zelf. Kwaadwillenden zouden de democratie kunnen afschaffen door de grondwet te wijzigen. Om dat extra moeilijk te maken is voor een wijziging van de grondwet na een goedkeuring door beide kamers een ontbinding van het parlement nodig. Daarna moeten er gewone verkiezingen plaatsvinden en na die verkiezingen moet dan dezelfde grondwetswijziging door het nieuwe parlement nogmaals worden goedgekeurd, maar deze keer met een tweederde meerderheid. Het essentiële element van de verkiezingen tussen beide stemmingen in zorgt ervoor dat het volk een stem heeft in de verandering. 

Dat geeft een veilig gevoel. Daarmee kunnen ondemocratische krachten niet zomaar onze democratie afschaffen.

Maar is dat veilige gevoel wel terecht? Of is er misschien toch een mogelijk gevaar van uitholling van de democratie, ondanks de strenge voorzorgsmaatregelen rondom de grondwet?

Het lek in de beveiliging

Helaas, er is een lek, waardoor de democratie op eenvoudige wijze kan worden uitgehold, zonder nieuwe verkiezingen. Dat kan via verdragen met het buitenland. En dat is eigenlijk heel vreemd. Het zal ongetwijfeld nooit zo zijn bedoeld, maar het is iets wat over het hoofd is gezien bij het vaststellen van onze democratische spelregels.

Deze uitholling werkt als volgt. Een verdrag staat volgens het internationaal recht boven een nationale wet. En als je dan in een verdrag iets zet, wat in tegenspraak is met de nationale grondwet, dan is daarmee die nationale grondwet voor een deel buiten werking gesteld. Als we bijvoorbeeld in een verdrag zetten dat Europa de zeggenschap krijgt over onze rijksbegroting, dan is dat in strijd met onze grondwet, die zegt dat de Nederlandse overheid daar de zeggenschap over heeft. Het verdrag wint het dan van de grondwet. Maar voor de goedkeuring van het verdrag zijn geen nieuwe verkiezingen nodig. De politici kunnen via deze sluiproute de grondwet dus veranderen, zij het met tweederde meerderheid (Nederlandse Grondwet, artikl 91.3), zonder tussenkomst van het volk.

Zijn onze politici democratisch?

Nu zult u misschien denken, dat het zo’n vaart niet loopt met het uithollen van de democratie omdat onze politici toch allemaal democraten zijn. Helaas kunnen de meeste politici niet allemaal volbloed democraten worden genoemd. De gang van zaken rondom de Europese Grondwet laat dit zien. 

In de Europese Grondwet was vastgelegd dat vele bevoegdheden werden overgeheveld van de nationale lidstaten naar Europa. Omdat dit een zaak van grondwetsorde was en omdat bovendien door de elite werd ingeschat dat er een ruime meerderheid van de Nederlandse kiezers vóór de Europese grondwet zou stemmen, werd besloten, dat het Nederlandse volk zich via een referendum hierover mocht uitspreken.

De voorstanders van de Europese Grondwet verkochten deze als “meer democratie”. Deze bewering was onwaar. Het Europees parlement heeft zeer beperkte bevoegdheden. Het kan qua macht misschien worden vergeleken met het Egyptische parlement onder Mubarak of het Russische parlement onder Poetin. Het Europees bestuur bestaat uit een onduidelijke combinatie van Europese Commissie en een raad van regeringsleiders. Het resultaat van deze bestuurlijke kerstboom is dat besluiten in vele achterkamers worden genomen waarbij de grote landen de doorslaggevende stem hebben. De Europese Unie kan dus verre van democratisch worden genoemd. 

De Europese Grondwet is later omgedoopt tot “verdrag van Lissabon”. De bewindslieden, die namens Nederland dit verdrag hebben getekend en de Kamerleden die dit hebben goedgekeurd, in de volle wetenschap dat het Nederlandse volk in een referendum dit verdrag had afgewezen, bovendien in de wetenschap dat het om zaken van grondwetsorde ging, en bovendien in de wetenschap dat bevoegdheden werden overgedragen aan een zeer onvolledig democratisch orgaan, mogen zichzelf geen democraten noemen. Zij hebben een klein beetje het democratische licht van Nederland uitgedaan. U kunt dus niet gerust zijn op het democratisch gehalte van politici. 

Conclusie: referendum is noodzakelijk om democratie te beschermen

We zien dus dat er enerzijds een lek zit in onze grondwet: via verdragen kan de democratie weglekken buiten het beschermingsmechanisme van de grondwet om. We hebben ook gezien dat de door ons gekozen politici niet zo democratisch zijn dat ze zelf voor dit lek gaan liggen. Ze laten de democratie gewoon weglopen.

 Daarom moet de grondwet zodanig worden veranderd, dat veranderingen aan de grondwet, en dus ook het overdragen van bevoegdheden aan Europa, alleen plaats kunnen vinden na een bindend referendum van alle stemgerechtigde burgers.

Stop het democratisch lek, steun het Burgerforum-EU!

Kees Pieters (1955) is wiskundig ingenieur. Hij heeft gewerkt voor de olie-industrie en de overheid in Operational Research en ICT. Hij is auteur van ‘Het Westen 5x Failliet’ (ISBN 9789461933690).

www.hetwesten5xfailliet.nl

 Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Like nu onze nieuwe pagina voor nieuws en opinie!