Deontologie vs teleologie inzake de Westerse oorlogen van de 21e eeuw

Foto:

De Irak-oorlog is voor Westerse mogendheden sinds 2010 zo goed als afgelopen en aan de ISAF-missie in Afghanistan zal rond 2014 een einde komen. Beide oorlogen leggen op hun eigen manier een fundamentele ethisch filosofische tweedeling bloot; die tussen deontologie en teleologie.

Volgens de deontologie is een handeling goed en deugdzaam omdat de aard en intentie van de daad goed en deugdzaam is, ongeacht het resultaat. Bij teleologie is het andersom, hierbij is een daad deugdzaam als het resultaat goed is. Deze tweedeling is gelijk aan die tussen de bedoelingsethiek en verantwoordelijkheidsethiek van socioloog Max Weber.

De Afghanistan oorlog was in zijn essentie een vergeldingsoorlog. Destijds lag het zwaartepunt van Al-Qaida in Afghanistan, alwaar zij gehuisd werden door de Taliban. Bin Laden heeft er nooit een geheim van gemaakt dat er weinig ‘aardse’ redenen waren om de VS op eigen bodem aan te vallen. De aanwezigheid van  Amerikaanse troepen in Saoedi Arabie in 91’ kwam gewoon bijzonder goed uit. Tegen groeperingen die door hun ideologie inherent offensief agressief zijn, is vergelding legitiem.

Maar louter de intentie ´vergelding´ is zelfs in de Amerikaanse tijdsgeest niet meer te verkopen. Louter vergelding zonder wederopbouw op kosten van de eigen belastingbetaler geldt tegenwoordig als immoreel. Dit is de prijs die een wereldmacht betaalt als deze niet alleen als feitelijke leider van de wereld op wil treden, maar ook als morele leider van de wereld. Om dit op te lossen werd aan de vergeldingsintentie een gehele wederopbouw, democratisering, ja zowaar een mission de civilisatrice dimensie toegevoegd. 

Beide intenties zijn legitiem en de intentie tot wederopbouw en democratisering zou men nobel kunnen noemen. Maar dan is er het resultaat. Die bittere pil die op persoonlijk niveau ondragelijk leed en op geopolitiek niveau een verspilling van tijd en middelen betekent.

De harde realiteit valt eigenlijk niet langer te ontkennen: alle ISAF-leden die zijn gedood of gewond zijn geraakt in hun strijd voor een democratisch Afghanistan, zijn voor niets gevallen. Hetzelfde geldt voor alle burgerslachtoffers, al moet daarbij opgemerkt worden dat de meeste burgerslachtoffers nog altijd vallen door Taliban acties, niet door ISAF acties.

Regering Karzai is volstrekt incapabel en de Taliban is niet te stoppen. Zonder ISAF zal Karzai het slechts kort uithouden. Zijn nepotistische, corrupte en verdeelde achterban en veiligheidsapparaat maakt geen enkele kans tegen de eensgezinde en vrome Taliban. Dan zal het land geleidelijk terug keren naar de situatie van voor 2001; op de gebieden van de Noordelijke Alliantie na, een door de Taliban gedomineerd Afghanistan.

Conclusie: de intenties waren té goed, en het proberen te vervullen van deze onwerkelijke intenties heeft onnodig duizenden levens gekost. Het had gewoon een vergeldingsmissie moeten blijven, niets meer, niets minder. Nu zijn er duizenden levens verspild in het najagen van een onhaalbaar ideaal. En dat doet pijn, heel veel pijn.

Dan is er Irak. De meeste kritiek op deze oorlog was gecentreerd rondom de feitelijke afwezigheid van WMD’s. De VS zou inlichtingen gefabriceerd hebben, en Bush zou zijn bevolking hebben voorgelogen om zijn olie en oorlogszucht te bevredigen. Dat zijn zeer gewichtige beschuldigingen.

Wat veel mensen over het hoofd zagen, is dat er een consensus bestond in de internationale inlichtingen gemeenschap, betreffende de aanwezigheid en het gevaar van Iraakse WMD´s. Deze gemeenschap vreesde dat Sadam de wapens zou gebruiken, of zou leveren aan terroristische organisaties.  

Ten eerste was er de consensus onder alle vijftien Amerikaanse inlichtingen instituties, zoals blijkt uit National Intelligence Estimate uit 2002 waarin hun collectieve bevindingen werden opgesomd. Zij stelden met hoge mate van zekerheid dat: “Iraq is continuing, and in some areas expanding its chemical, biological, nuclear, and missile programs contrary to UN resolutions.”

Ten tweede onderschreven de inlichtingen diensten van het VK, Duitsland, Rusland, China, Israel en zelfs Frankrijk, deze visie. Daar komt bij dat Sadam ook weleens blufte over zijn bezit van WMD’s om zijn aartsvijand, Iran, te intimideren. Ook had Sadam al eens chemische wapens ingezet tegen Iran en zijn eigen Koerdische bevolking. De intentie achter de Irak oorlog was dus het ten val brengen van een inherente agressor die binnen een korte tijd over teveel vuurkracht zou beschikken. Een legitieme intentie.

Dan is er het resultaat. Het land verscheurt zichzelf in etnische strijd, en met de vrouwenrechten en infrastructuur is het slechter gesteld dan ooit. Maar het grootste probleem voor het Westen is dat Irak onder het huidige leiderschap, langzaam verandert in een proxy van het sjiietische Iran. De invloed van Iran klinkt tegenwoordig in bijna elke actie van de Iraakse regering door. Iran doet slechts wat de Ayatollahs altijd al beloofd hebben: hun revolutie verspreiden. Met de soennitische Sadam in het zadel hielden Iran en Irak elkaar als vijanden in balans. Nu verandert de regio in een Iraans machtsblok. Mocht Assad in Syrië ten val komen, dan verliest Iran met hem een waardevolle proxy. De kans is echter aanzienlijk dat, tegen de tijd dat Assad wellicht valt, Irak inmiddels als vervangende proxy kan dienen.

Zowel de Afghanistan en Irak oorlog stoelden op legitieme intenties en boekten een succesvol korte termijn resultaat. De lange termijn resultaten zijn helaas situaties die even slecht of slechter zijn dan voordat het Westen tienduizenden levens aan de oorlog verspilde.

 Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel
Dagelijksestandaard.nl gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën (cookies) onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren. Cookies van onszelf en van derden kunnen worden gebruikt om advertenties te tonen en artikelen aan te bevelen op dagelijksestandaard.nl die aansluiten op uw interesses. Ook derden kunnen uw internetgedrag volgen. Cookies kunnen gebruikt worden om op sites van derden relevante advertenties te tonen. Cookies van derde partijen maken daarnaast mogelijk dat u informatie kunt delen via social media zoals Twitter en Facebook.

Like nu onze nieuwe pagina voor nieuws en opinie!