De klimaatdialoog

Dialoog
Foto:

Op het NRC-klimaatblog van Paul Luttikhuis nadert de vierde ronde van de klimaatdialoog zijn einde.

Paul Luttikhuis, Jan Paul van Soest, Gerbrand Komen en ondergetekende geven hun eindindrukken weer.

Paul Luttikhuis:

Deze dialoog nadert zijn einde. Vandaar dat ik de twee opponenten om een concluderende bijdrage heb gevraagd. Daarna sluit Gerbrand Komen de reacties af.

Over de reactie van Hans Labohm vooraf het volgende. Zowel van Gerbrand Komen als van mij kwam het dringende verzoek aan Hans de passage over de ‘hiatus’ te schrappen. Die was eerder al off-topic verklaard en, zoals ik Hans in een e-mail schreef, dan is het een beetje flauw om er in je conclusie nog op terug te komen. Hans hechtte echter zo aan zijn ‘ceterum censeo’, dat ik de tekst heb laten staan.

Hans Labohm:
Mijn totaalindruk van deze ronde van de discussie is wederom positief. Zowel door protagonisten als antagonisten van AGW zijn interessante en waardevolle inzichten aangedragen. Het is mijn stellige indruk dat in deze dialoog een breder palet aan argumenten pro en contra aan de orde is gekomen dan bij de voorbereidingen van het SER–energieakkoord. Reden genoeg, lijkt mij, om dit akkoord nog eens te evalueren en te annuleren.

Opvallend was dat de olifant in de zaal ook dit keer niet werd waargenomen. Zou Duitsland er in slagen om de CO2-uitstoot tegen 2050 met 80% te verminderen, dan bedraagt de modelmatig berekende vermindering van de opwarming als gevolg van de Energiewende 0,006 graad Celsius! Dat kan niet met thermometers worden gemeten. Die zijn eenvoudigweg niet nauwkeurig genoeg.

Als we nu toch met dierlijke metaforen bezig zijn – Jan Paul deed het ook met zijn ijsberen en pinguïns – dan moeten we constateren dat de Energiewende, en a fortiori het energieakkoord, niet meer dan een onzichtbaar muisje zullen baren (als ze al door zullen gaan, hetgeen mij onwaarschijnlijk lijkt).

Er is kennelijk niemand die daarvoor belangstelling heeft, hetgeen bevestigt dat AGW tot dogma is verheven, zich onttrekt aan rationaliteit en klimaatbeleid slechts getuigenispolitiek is.

Vele respondenten hebben toch een academische opleiding genoten. Dat zij dit belangrijke element negeren en zich kennelijk niet interesseren voor kosten en baten van beleid is wellicht een teken des tijds waarin ‘Gesinnungsethik’ belangrijker wordt gevonden dan ‘Verantwortungsethik’.

En hier de slotopmerkingen van Jan Paul van Soest:
Wat zijn, nu deze dialoog zijn einde nadert, de belangrijkste lessen? Wat mij betreft de volgende punten:
1. Van verschillende kanten is er kritiek op het energieakkoord. In mijn ogen, maar Bert Amesz vindt dat ‘formalistisch’, richt het energieakkoord zich op de middelen, de instrumenten, en neemt de eerder politiek vastgestelde doelen over. Kritiek op het energieakkoord blijkt in wezen kritiek op die doelen te zijn.
2. De kosten die aan het energieakkoord worden toegeschreven zijn kosten die met de doelstellingen samenhangen, in het bijzonder de doelstelling voor hernieuwbare energie.
3. Het is interessant te ontdekken dat er tegenover een ‘pinguïn-scenario’ à la het Urgenda-rapport (volledig op hernieuwbaar in 2030) een ‘ijsberen-plan’ staat (volledig op thorium in 2040). Ik denk dat het behulpzaam is voor de energiediscussie als er een diversiteit aan energietoekomstbeelden is, die verschillende maatschappelijke stromingen representeren. In mijn perceptie is het ijsberenverzet tegen energietransitie tot nu vooral defensief (‘CO2 is geen probleem, windmolens zijn te duur’), het is toe te juichen dat van die zijde onderbouwde plannen worden ontwikkeld: hoe dan wel?
4. In het begin van deze discussie hoopte ik dat zicht zou kunnen ontstaan op een energiebeleid waarin (gematigde) pinguïns en (dito) ijsberen zich beide redelijk zouden kunnen vinden. Die uitdaging werd maar beperkt opgepakt. Dat vind ik jammer. Een goede sturing van de energietransitie vergt m.i. een breed gedragen visie, zoals in Duitsland de Energiewende breed wordt ondersteund. Zo bezien is hier in Nederland nog een lange weg te gaan.

Tot slot de conclusie van moderator Gerbrand Komen:

Dit debat over het energieakkoord vormt een mooie (voorlopige) afronding van een reeks van vier dialogen. We gaan nu eerst overleggen of en zo ja hoe we verder gaan. Dit keer was het een dialoog zonder veel off-topic gedoe. Er was wat gekissebis van het type ‘het glas is halfvol’, ‘nee, het is halfleeg’, waarbij de discussianten elkaar met lange lijsten citaten probeerden te overtuigen, en soms leken de emoties sterker dan de ratio.

Gelukkig was er vooral veel inhoud, zie bijvoorbeeld de korte samenvatting over enkele deelonderwerpen: windmolens (#304), buitenlandroute (#335) en thorium (#336, #344 en #437). In het tweede deel van de dialoog speelden twee hoofdvragen een rol:
A. Wat zijn de kosten, de baten en tekortkomingen van het huidige energieakkoord?
B. Wat is het voordeel van een vaste CO2 prijs ten opzichte van allerlei ad hoc regelingen, en hoe zou je in de praktijk, met dit inzicht tot een beter energieakkoord kunnen komen?

Op de eerste vraag is geen eenduidig antwoord gekomen. De belangrijkste bezwaren zijn de hoge kosten van windmolens op zee, met beperkte levensduur, terwijl er alternatieven denkbaar zijn. Over de exacte kosten en baten kon met het overigens niet eens worden.

De door van Soest voorgestelde CO2 prijs lijkt voordelen te hebben, en er is zelfs wel enig draagvlak voor de invoering van zo’n prijs, waarbij de hoogte onderwerp van discussie zou moeten zijn, en alternatieven zoals afschaffen van subsidie op fossiel niet vergeten zouden mogen worden.

Ik ben blij dat er zoveel gediscussieerd is (meer dan 2000 reacties in totaal). Ofschoon er nauwelijks sprake was van een dialoog tussen Labohm en Van Soest hebben anderen het vacuüm goed gevuld, en hebben zowel Labohm als Van Soest daarop uitgebreid gereageerd. Ik heb er van geleerd, maar me ook verbaasd over hoe moeizaam het soms ging en hoeveel verwarring er soms is. Ik hoop dan ook dat de discussie elders wordt voortgezet. (En dan liefst door een gender-neutrale groep.)

Ik vond het fascinerend. Aan de ene kant de grote inzet van velen om te discussiëren, aan de andere kant toch ook vaak het onvermogen om dat te laten resulteren in een helder ‘waarover eens, waarover niet, en waarom (niet)’. Natuurlijk ben ik nieuwsgierig naar hoe dat komt en hoe het beter zou kunnen. Dus ben ik druk aan het googelen: Socrates, art of dialogue, art of discussion leading, etc. Dat geeft interessante vondsten, maar te veel voor nu. Laat ik daarom eindigen met mijn oprechte dank aan al diegenen die aan deze dialogen hebben bijgedragen.

Ik sluit mij graag aan bij de slotopmerking van Gerbrand. Voorlopig even geen ‘dialoog’, althans niet op deze manier. Maar gelukkig bieden ook de gewone blogjes voldoende aanleiding voor debat.

Aldus Paul Luttikhuis.

Lees verder hier.

Voor mijn eerdere DDS–bijdragen zie hier.

 Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Reageer

14 reacties

  1.   

    Ik kan hier geen tevreden gevoel aan overhouden.
    Laten we eens uitdiepen wat met “sustainable” wordt bedoeld, niet genoemd maar essentieel.
    Bedoelen we slechts ijsberen en de pinguïns of juist de mensen, onze maatschappij. In dat laatste geval moet je geen “renewabels” kiezen, want die kunnen de benodigde energie nooit leveren.
    Het komt mij voor dat een eerste vereiste is dat men weer leert tellen, vooral onze zegeningen.

  2.   

    Ik heb alleen de discussie vanaf half April enigszins gevolgd. Verontschuldiging als ik anderen herhaal.

    De theorie is aan mij niet besteed. Waar ik wel op lette, waren de ‘nietes-wellissen’ met bijbehorende leugens of althans onwaarheden.

    Voorbeeld: Als top-onderzoeker A zegt dat het zó is en vervolgens top-onderzoeker B dat bestrijdt, dan geeft het geen pas als iemand in de discussie daarna met de resultaten van A schermt en niets over B zegt (ook al zou A achteraf of in de toekomst gelijk kunnen hebben).

    Ook op gebied van ‘discussie-kunde’ ben ik een leek, maar ik vraag me toch af of de ‘fact-checking’ niet een veel belangrijkere rol zou moeten of kunnen spelen.

    En hiermee samenhangend, zouden wellicht eerst de tekortkomingen van de overheid, maar ook van de KNAW e.d., die bijvoorbeeld weigeren in discussie te gaan of openheid van zaken te geven, een plaats moeten krijgen.

  3.   

    Komen heeft het over het “afschaffen van subsidie op fossiel”. Dat hoor ik vaak noemen maar als ik om specificatie vraag komt er nooit iets.

    Er staat tegenover dat er volgens Kamp, en die kan het weten, “in Nederland geen euro subsidie naar fossiele energie gaat”. Zie bijvoorbeeld “Tweede Kamer, 40e vergadering, dinsdag 13 januari 2015″.

    Waar komt dit steeds opduikende verhaal toch vandaan?

    1.   

      Daar zit ik ook altijd mee te vechten; kijk om te beginnen eens naar
      http://climategate.nl/2011/09/23/climategate-ontmaskert-mythe-van-75-miljard-euro-subsidie-aan-fossiele-brandstof/

      Geen belasting hoeven te betalen waar anderen dat wel moeten noemen ‘ze’ subsidie. Of ik het zo goed begrepen heb? Ik weet het niet.

      1.   

        Dat is zo, Krul. En naast dat verhaal van Beers uit 2009 met zijn 7,5 miljard is er nog een vergelijkbaar rapport van CE Delft en Ecofys, die op 5,6 miljard per jaar uitkomen. Ook dat rapport is bagger, en Kamp, die soms opvallend heldere momenten heeft, heeft dat op 24 juni 2014 in een Kamerbrief erkend.

        Blijft de vraag hoe Gerbrand Komen, die zich toch behoorlijk ingewerkt heeft, nu weer met zo’n verhaal komt. Dat gansjes als Anouk van de Stadt en Helga van Leur ermee komen dat is al erg genoeg maar Komen had ik hoger ingeschat.

        1.   

          Theo 345,

          Ik begrijp het niet. Ik ken geen uitspraken van Gerbrand Komen over zogenaamde subsidies op fossiele energie. Ben ik niet goed geïnformeerd of haal jij mensen door elkaar?

          1.   

            Je hebt gelijk, Hans. Hij pleit er niet voor, maar in het artikel hierboven neemt hij het kritiekloos van Jan Paul van Soest over.
            Of Jan Paul dit werkelijk bepleit valt uit deze stukken niet op te maken. Hij schrijft er wel over in zijn ‘klompen’ verhaal maar als onderbouwing moet hij dan toch weer naar het buitenland kijken. Voor energiebeleid in Nederland is dat nogal verwarrend, om niet te zeggen misleidend.
            Van Komen valt het me tegen dat hij het zonder kanttekening overneemt.

          2.   

            Theo 345,

            Nog even dit. Gerbrand Komen was moderator bij de discussie. Het was niet de bedoeling dat hij, zoals de rijdende rechter, een vonnis zou uitspreken aan het eind van de rit. Hij heeft heel spaarzaam kanttekeningen geplaatst.

      2.   

        @Theo, in mijn eerste reactie, 15 mei, 18:29, heb ik het niet goed onder woorden kunnen brengen. Dat kan ik nu nog niet, maar kan wel iets toevoegen:
        Het gaat om dit soort ‘ruis’ wat het debat zo bemoeilijkt.
        Eerst alle uitgangspunten vastleggen, zoals bedragen, wel/niet fossiel-subsidie, wel/niet opwarming sinds 2000, etc.

    2.   

      In de westerse wereld zit geen subsidie op “fossiel”. De enige die flink profiteert van subsidie op “fossiel” is de overheid, alleen heet het dan “aardgasbaten” en “accijns”, plus nog eens een keer BTW. De enige zogenoemde subsidie zou kunnen bestaan uit b.v. een fiscaal aantrekelijk klimaat voor olie- en gas producerende bedrijven.

      Subsidie op fossiel vind je in de armere landen, waar een flinke bijdrage door de overheid wordt geleverd om de kosten van brandstof kunsmatig laag te houden. Voor grote groepen mensen is dit de enige manier om te overleven, denk bijv. aan mensen die in afgelegen gebieden wonen en zijn aangewezen op petroleum om op te koken en voor verwarming. Verder wordt in bepaalde landen (bijv. Venezuela) de benzine prijs op die manier kunsmatig laag gehouden, dit om grootschalige onrust onder de bevolking te voorkomen (de brood en spelen zoals de oude Romeinen dat al deden)

  4.   

    Ceterum Senseo. Dit is precies wat aan de orde is om een dergelijke discussie zuiver te houden: wij moeten af van ongefundeerde uitspraken die onze beschaving bedreigen. De AGW-hypothese is zo’n uitspraak. Vandaar: http://www.dagelijksestandaard.nl/2015/01/ceterum-censeo-carthaginem-esse-delendam/?utm_source=Dagelijkse+Standaard+List&utm_campaign=505e2ec470-nb&utm_medium=email&utm_term=0_ec416e99c9-505e2ec470-296324705

  5.   

    Wat ik raar vind van Komen is dat hij heeft ingestemd met het verbod op het inbrengen van de hiatus. NB hoofdonderwerp is temperatuurstijging, maar je mag niet de recente temperatuurtrend inbrengen…. Wat is dat voor Waanzin?

  6.   

    Tije – je vraag is het antwoord. De hiatus is (voorlopig) geen argument tegen AGW maar wordt in zo’n beetje ieder blog hier op deze site wel zo gebruikt. Oneigenlijk je gelijk halen zeg maar.

    Bekijk het anders: veel van de antagonisten gaan van een sterke rol van de zon op het klimaat uit. De zon is, op z’n zachts gezegd, niet zo actief de laatste tijd. Toch is de temperatuur niet gedaald. Sterker nog, de stralingsbalans is nog steeds niet in evenwicht en er gaat nog steeds energie het aardse systeem in. Ook hebben we een aantal sterke La Nina’s gehad. Met andere woorden, volgens de natuur hadden we moeten afkoelen.

    1.   

      Wat is dit nu voor een domme reactie?! Je mag de hiatus niet als argument gebruiken omdat je hem voorlopig niet als argument mag gebruiken?!

      Ja, tuurlijk! Moord en brand schreeuwen, maar als we naar de recente temperatuurmetingen kijken, waar geen enkel gevaar in te zien is, dan mag dat opeens niet!
      Kom op man Guido, geef toe: AGW is een grote zwendelarij!

Dagelijksestandaard.nl gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën (cookies) onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren. Cookies van onszelf en van derden kunnen worden gebruikt om advertenties te tonen en artikelen aan te bevelen op dagelijksestandaard.nl die aansluiten op uw interesses. Ook derden kunnen uw internetgedrag volgen. Cookies kunnen gebruikt worden om op sites van derden relevante advertenties te tonen. Cookies van derde partijen maken daarnaast mogelijk dat u informatie kunt delen via social media zoals Twitter en Facebook.

Like nu onze nieuwe pagina voor nieuws en opinie!