DDS leest: ‘Crisis’ door Jan Roos, een dystopische rechtse novelle die vermaak en waarschuwing tegelijkertijd is

janroos crisis
Foto: De voorkant van Crisis van Jan Roos. © Tim Engelbart / DDS.

We kregen deze week het boek “Crisis” onder ogen, de debuutroman van Jan Roos. Over een man die in een compleet vervallen Nederland zichzelf en zijn gezin overeind probeert te houden. Het boek is bij vlagen komisch, maar staat voornamelijk bol van de waarschuwingen over zich aandienende duistere tijden.

De laatste keer dat DDS een boek recenseerde, ging dat over “Afvallige,” over de zoektocht van oud-VNL-Kamerlid Joram van Klaveren, die uiteindelijk uitmondde in een bekering tot de islam. Vandaag staat opnieuw een boek van een oud-VNL’er op het menu, maar deze gaat een compleet andere richting uit. Ten eerste omdat Jan Roo sin “Crisis” geen oplossingsgerichte man beschrijft die moslim wordt, maar een gesloten man die met zichzelf geen raad weet in een wereld die letterlijk gesloopt is door links wensdenken, progressief wegkijken, socialistisch potverteren en politiek-correct pamperen van probleemgroepen.

En anders dan Afvallige is Crisis een roman en geen autobiografie, al merkt op de kaft Jan Roos’ kompaan Jan Dijkgraaf met een knipoog op dat de DDS-columnist toch wel degelijk een hoop van zichzelf gelegd heeft in hoofdpersonage Erik: “Iedere gelijkenis tussen Erik en Jan Roos berust natuurlijk op louter toeval. Toch zeg ik: het is goed dat Jan het er allemaal een keer uit gooit.”

Als een ware Houellebecq van de Lage Landen benoemt Jan Roos in zijn novelle namelijk een hoop zaken die door jarenlang politiek wanbestuur volkomen uit de klauwen zijn gelopen. Door decennialang geld over de balk te smijten ging Nederland naar de knoppen, terwijl met politiek-correcte smoezen de bevolking werd wijs gemaakt dat dit echt de beste koers voor het land was. Het resultaat? Massale werkeloosheid, hulpdiensten die het gezag kwijt is, lege supermarkten en Nederland plotsklaps als failed state. Zelfs de televisie doet het niet meer. Erik wordt van de armoedeval en de troosteloze toekomstvisie een cynische en verbitterde man. Hij moet elke dag dezelfde vissen vangen om z’n familie te eten te geven, terwijl hij lijdzaam toeziet hoe zijn rijke buurman net doet alsof de wereld nog altijd de oude is. Het kost hem de goede band met zijn vrouw en kinderen, en zijn algehele plezier in het leven. Kommer en kwel.

Wat niet wil zeggen dat er geen humor in het boek zit, want Erik – een voormalig grafisch vormgever – beschrijft in geuren en kleuren hoe je het vrouwelijke geslachtsdeel moet photoshoppen, en vergelijkt die pixelwerkelijkheid met de flamoes van zijn eigen vrouw. Ook de voorstelling die de geest maakt van de buurman met een gat in z’n wang, die al kwijlend probeer te communiceren met de familie van Erik, werkt op de lachspieren. Maar bovenal is Crisis toch een stuk grauwe literatuur. Niet te lang (96 pagina’s) zodat je naar de Prozac grijpt, maar toch lang genoeg om je even te laten mijmeren over de huidige politieke constellatie. Over de risico’s die het huidige politieke beleid heeft voor de maatschappij. Is de dystopie waarin Erik leeft pure zwartgallige fantasie, of lopen we daadwerkelijk kans straks ook met zeehonden te moeten concurreren voor die laatste vis op zee? De setting van Crisis is een onmiskenbare waarschuwing.

Maar de grootste waarschuwing die Crisis lijkt af te geven, gaat niet eens over de economie, over links potverteren of naïef multiculturalisme. Bedoeld of onbedoeld, vanwege de impliciete overeenkomsten tussen Erik en Jan Roos zelf, ga je je afvragen tot in welke mate de autobiografische elementen van dit boek méér zijn dan alleen uiterlijke of politieke gelijkenissen tussen schrijver Jan en personage Erik zijn. Want – spoiler alert – het loopt uiteindelijk allemaal niet zo goed af met Erik. Verteerd door z’n eigen (zelf)haat en vervaagd normbesef verricht de hoofdpersoon uiteindelijk onvergeeflijke daden en krijgt hij daar de ultieme rekening voor gepresenteerd. Nu zal dat laatste niet op Jan van toepassing zijn geweest, maar nadat in 2017 de Tweede Kamer onbereikbaar bleek en een droom in rook opging, moet hij zelf toch ook wel even verdwaald zijn geweest in een sombere duisternis. Waaruit Jan – hopelijk – inmiddels weer is herrezen.

Uit het slot van Crisis stijgt dus heel duidelijk één boodschap op. Hoe rampzalig de wereld om je heen ook is, en hoe erg het land ook in verval is: word niet zoals Erik. Omring je met geliefden, en praat over je problemen met je naasten. Ga niet alleen in je schuurtje zitten radicaliseren, al dan niet geholpen door aardappelwodka. Dat helpt uiteindelijk helemaal niemand vooruit. ‘Love is the death of duty,’ zo leerde het laatste seizoen van de tv-serie Game of Thrones ons. Vlijmscherp corrigeert Jan Roos dat motto met z’n debuutroman: ‘Hate is the death of duty‘.

‘Crisis’ kost €18,50 en is verkrijgbaar bij de boekhandel en online zoals bij Bol.com.


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

Reageer

9 reacties

  1.   

    Haha! En dan worden mensen die het hebben over de opwarming van de aarde als “doemdenkers” en “angstzaaiers” bestempeld…

    1.   

      Dat zijn zij toch ook? Ik ben niet bang wat er gebeurd en het maakt me eigenlijk ook niet eens uit. Beschavingen komen en gaan, zo is het leven.

      Vlieg je er 1km minder om?

  2.   

    Ik vind dit een zeer goed geschreven artikel.

    Mijn complimenten, vakwerk.

  3.   

    In het Zwitserse Vaud, komen ca 130 personen bijeen, waaronder Rutte en als de deuren zijn gesloten, dan volgt de hersenspoeling voor 2019/2020.
    Let op alles achter gesloten deuren en in het diepste geheim.
    Openheid is er niet daarom is Rutte ook uitgenodigd.

  4.   

    Ik vind 18,50 nogal prijzig voor 100 velletjes slachtofferrol.

  5.   

    Heeft Jan Roos het woordenboek van Baudet opgegeten?

    1.   

      Als hij 18,50 gaat vragen voor pulp acht ik dat in de toekomst nog noodzakelijk voor Jan als hij niet dood wil gaan van de honger.

  6.   

    Ik ben een echte boekenwurm, ben lid van de officieel International gekozen Beste Bibliotheek van de Wereld: Den Helder! Dagelijks kijk in Trouw naar recensies over de nieuwe boeken. En ieder zaterdag ochtend is er op radio 4 een boek van de week keuze.
    Gekozen door een medewerker van een van bekende de boeken winkels in ons land, die een uitvoerig bespreking geeft over een bijzonder nieuwe boek. Maar nooit heb ik in onze mooie Den Helderse bieb een boek van Jan Roos gezien, en ook nog niet in Trouw hierover gelezen, en ook niet op de zaterdag radio rubriek gehoord.
    Wat een onzin van Jan Roos over de lege supermarkten. Enkele maanden geleden werd de Vomar gekozen als het beste bedrijf van Noord-Holland. Dit fantastische supermarkt geeft ieder week geweldige aanbiedingen voor verse artikelen van groenten, fruit en zuivel producten. Hun tarwe broden zijn geweldig en goed verpakt, zodat je kan ze invriezen. De winkels van de Vomar zijn altijd heel druk bezocht, er is geen sprake van lege schappen. Over dagelijks moeten gaan vissen om je gezin te voeden, wat een onzin! Mensen die in erge armoede leven kunnen een keer in de week naar De Pakket Dienst gaan voor een grote doos van levensmiddelen te krijgen. Van mijn werkeloze buurman heb ik gezien wat hij als alleenstaande kreeg: een grote doos vol vele gezonde verse groente en fruit, rijst, brood, zuivel artikelen, bami, of andere pasta, vlees, vis en kip artikelen, vruchten sap, koffie en thee, koekjes en chocolade reepjes. en persoonlijk zorg artikelen. Ik weet niet hoe het gaat in andere provincies maar in Noord-Holland zorgen we voor mensen die moeten leven in vreselijke armoede.
    Mijn buurman lijdt omdat hij niet meer kan werken aan een normale bedrijf, en ook niet aan een sociale werkplaats…als zij nog steeds bestaan?

  7.   

    Analfabeet Roos heeft wat kreten geleend van zijn voormalige vriend Baudet.

Like nu onze nieuwe pagina voor nieuws en opinie!