Duitsland wil dat de eurozone meer op haar gaat lijken

Gistermiddag en -avond vond volgens Herman van Rompuy, president van de EU en deeltijd bankbediende, iets 'revolutionairs' plaats. Nee niet in Egypte, maar in Brussel: er werd namelijk een soort van beginnetje gemaakt aan een min of meer economische regering van de zeventien eurolanden. Duitsland liet in het overleg tussen de Europese leiders een proefballonnetje op: een set voorstellen die er in het kort op neerkomen dat de andere zestien landen van de eurozone hun best moeten doen om meer op Duitsland te gaan lijken. Dat werd niet onverdeeld met gejuich ontvangen. Die bezwaren zijn terecht.

De meeste Duitse voorstellen, zoals afschaffing van de loonindexering of de invoering van een constitutionele limiet aan de staatsschuld, spreken weliswaar aan, maar het is niet aan Duitsland om dit voor andere landen te bepalen. Bij zaken die direct het vrije verkeer binnen Europa bemoeilijken, zoals importbelastingen, is een Europese oplossing nog te verdedigen, maar het haast dwangmatig op alle vlakken willen harmoniseren van Europa is kwalijk. Het miskent de verschillen in Europese culturen en het beperkt de keuzevrijheid van Europese burgers.

De verschillen binnen de Europese economieën zijn niet uit de lucht komen vallen, maar volgen uit verschillen in de Europese culturen. Het dwangmatig gladstrijken van verschillen in economisch beleid is het vernietigen van stukjes van de verschillende Europese culturen. Waarbij het geeneens zo is dat het vernietigen van de verschillende Europese culturen een gevolg is van economische harmonisatie, maar in veel gevallen een conditie: culture verschillen worden bewust afgevlakt, omdat het de weg vrij maakt voor nog meer economische harmonisatie.

Eén economisch beleid voor heel de eurozone maakt het ook onmogelijk voor Europese burgers om falend economisch beleid te ontvluchten, zonder direct de drastische stap te moeten zetten om Europa te verlaten. Milton Friedman zei het vaak: als je werkelijk wil weten welk systeem mensen prefereren, dan moet je kijken naar hoe zij stemmen met hun voeten. Die kans om slecht van goed beleid te onderscheiden, zou burgers worden ontnomen.

Zelfs een collectieve, democratische invloed bestaat niet: als de Duitse voorstellen daadwerkelijk ingevoerd gaan worden - daar lijkt het nochtans niet op - , dan wordt beleid gerealiseerd dat vergaande gevolgen zal hebben voor burgers die daar echter nooit over gestemd hebben. De pensioenleeftijden zouden zomaar in Oostenrijk verhoogd kunnen worden, zonder dat de Oostenrijkse kiezers ooit massaal gestemd hebben op een partij die dit wil realiseren.

Als het Europese harmonisatie aangaat dan geldt het adagium 'don't shoot the messenger' niet: zelfs ogenschijnlijk goed beleid mag worden afgeschoten wanneer de Europese elite het van bovenaf wil opleggen aan alle Europese burgers.