Gebrek aan draagvlak binnen de elite

Net terug van een reisje naar het Beloofde Land (Denemarken), lees ik in de kranten nog steeds over CDA-prominenten die zich zorgen maken over het aanstaande minderheidsheidskabinet van VVD-CDA met gedoogsteun van de PVV. Dat schiet niet op. Anderzijds kun je ook zeggen dat deze prominenten na de laatste tournure van Ruud Lubbers hun kruit verschoten hebben. Ook de Volkskrant, die er vaak van beschuldigd is spreekbuis van de linkse kerk te zijn, constateert droogjes dat Lubbers zich in het spel heeft verslikt. Eerst zeggen dat hij een man van daden is en van tempo houdt, en dan nu voor een 'time-out' in de onderhandelingen pleiten, onderhandelingen die zijn eigen geesteskind zijn, dat is echt een lub te ver.

Tegelijk zijn juist dit soort wendingen, waar de carrière van Lubbers vol mee zit, de reden waarom het CDA bij niet-CDA'ers altijd zo'n weerzin opriep. Verschil met vroeger is (dat heeft Hans Hillen goed gezien) dat het nu ook de eigen CDA-kiezers zijn dit van dit soort gedraai hun buik vol hebben. De kans is dan ook groot dat 'world-connector' Lubbers de PVV-coalitie het laatste zetje heeft gegeven, omdat zijn antennes zo nadrukkelijk fout staan afgesteld.

Ondertussen blijkt ook dat de PVV-coalitie wel degelijk over een gebrek aan draagvlak beschikt, maar dan binnen de bestuurlijke elite. In een land als Nederland, met zijn overlegcultuur, is dat een structureel probleem dat niet zomaar even is weggepoetst. Tekenend is dat er nog niet één prominent uit de kringen van CDA en VVD is opgestaan die vóór het in zee gaan met de PVV heeft gepleit. Van de meeste VVD'ers valt dat nog te begrijpen, omdat zij dan de weerstand binnen het CDA mogelijk zouden aanmoedigen. Dat neemt niet weg dat de mening van mannen als Hans Wiegel en Frits Bolkestein (geen CDA-liefhebber) interessant kan zijn, en die hebben tot nu toe hun lippen stijf op elkaar gehouden terwijl zij anders nooit met meel in de mond praten. En het kan zijn dat er inderdaad niet één CDA-prominent (dwz: een ex-minister) te vinden is die openlijk voorstander is van de constructie waarover nu onderhandeld wordt. Nul is wel heel erg weinig. Een minderheidsregering die het zonder steun van de oude bestuurselite moet doen en door een (kleine) meerderheid onder het volk wordt gesteund: dat mag je voor Nederlandse begrippen gerust prerevolutionair noemen.