Het bespottelijke optreden van informateur Lubbers

Wat is ervoor nodig om een informateur publiekelijk zijn eigen advies te laten afraden? Niet zoveel als die informateur Ruud Lubbers heet. drie weken nadat hij in de Kamer zijn advies om over een minderheidskabinet te gaan praten verdedigde, is de goede man als een blad aan de boom omgedraaid.

Op 3 augustus was de kritiek op Lubbers groot. Volgens Alexander Pechtold en Femke Halsema zou de CDA'er te weinig partijen bij de onderhandelingen betrokken hebben. Dat deed Lubbers af als onzin. Hij verweet de fractieleiders te weinig bereidwilligheid om te onderhandelen. "De andere partijen hebben zich daarbij onvoldoende gerealiseerd dat het dan ook wel eens zou kunnen lukken," aldus Lubbers. Aan de Koningin adviseerde hij om Opstelten als nieuwe informateur voor een rechts minderheidskabinet aan te stellen. En zo geschiedde.

Blijkbaar wordt het in CDA-kringen niet echt gewaardeerd als een dergelijk - vrij serieus, zou je denken - advies wordt opgevolgd. Na drie weken van onderhandelen en een naderend akkoord, wordt het de oud-premier ineens een beetje warmpjes onder de voeten. Samen met een aantal andere partij-dinosauriërs komt hij bijeen op het partijkantoor. Samen zullen ze de onderhandelingen wel kapotmaken. Elke dag een beetje meer salpeterzuur op de barbecue, totdat de boel explodeert. Oud-premier Piet de Jong had zich die dag al geroerd, de volgende dag zouden Hanja Maij-Weggen, Rob van de Beeten en nota bene partijvoorzitter Henk Bleker hun bezorgdheid uiten. En zo geschiedde.

Dat was gisteren. Vandaag hing Ruud Lubbers zijn integriteit aan de wilgen door de ultieme flipflop te begaan; zijn advies aan de Koningin af te raden en de minderheidscoalitie VVD-CDA-D66-GL te introduceren. ChristenUnie, SGP en de Partij voor de Dieren ('Dierenpartij', dixit Lubbers) zouden die coalitie wel willen gedogen. Los van de vraag of je graag door CU of PvdD gedoogd moet willen worden, is dit een bizarre suggestie. Een directere manier om je eigen falen als informateur te benadrukken, is nauwelijks denkbaar. Willen de partijen niet aan tafel, dan sléép je ze maar aan tafel. Maar niet als je Ruud Lubbers heet; dan frustreer je gewoon op later moment de moeilijkste coalitieonderhandelingen sinds de invoering van democratie. Dat je die bovendien zelf in gang hebt gezet, mag in CDA-kringen een onbelangrijk detail heten.

Rest de vraag: hoe komt de Volkskrant aan deze brief? Er zijn 22 mensen die deze ontvangen hebben; Henk Bleker, Maxime Verhagen en de rest van de CDA-Kamerfractie. Ruud Lubbers en zijn secretaresse Anke de Roo (die de brief schreef) meegeteld, zijn er 24 mogelijke mollen. Volgens de documentsinformatie is de brief op 14.55 uur vanuit Lubbers' tekstverwerker in een PDF-bestand omgezet. Exact één uur en drie minuten later staan de brieven op volkskrant.nl. Kan dat?

Aangenomen dat de CDA-fractie de brieven per e-mail heeft ontvangen, dan moeten zij deze rond 15.00 uur in hun digitale brievenbus hebben gevonden. Een hypothetische mol in de Kamerfractie leest de twee brieven direct, en stuurt ze door naar de Volkskrant. Daar wordt de brief kort daarna ontvangen, en in nauwelijks drie kwartier niet alleen grondig bestudeerd maar bovendien tot een artikel van 500 woorden verwerkt. Kan dat?

Mwoah. Ik geloof graag dat Gijs Herderscheê snel kan typen, maar de route via een mol in de fractie lijkt qua snelheid vrijwel uitgesloten. De brief moet dus al eerder in handen van Volkskrant zijn geweest. Daarmee blijven Verhagen, Bleker en Lubbers plus secretaresse als mogelijke informanten over, waarbij aangetekend dat Verhagen geen enkel belang heeft bij het lekken van deze brief.

Volkskrant moet geweten hebben dat de brief om 3 uur in de middag bij de fractieleden terecht zou komen, en wachtte met publiceren zodat het aantal mogelijke mollen te groot zou zijn om iemand aan te wijzen. Die strategie heeft jammerlijk gefaald. Lubbers moet maar lekker verder gaan worldconnecten, want bij het CDA zal hij nu wel niet meer al te welkom zijn.