Onderwijsschandaal: Randstad-elite trekt weer aan het langste eind ten koste van provinciekinderen

De keiharde feiten liegen er niet om. Wanneer kinderen in groep acht de doorstroomtoets beter maken dan verwacht, móét het schooladvies in principe naar boven worden bijgesteld. Maar wat blijkt in de praktijk? In sterk verstedelijkte gebieden, voornamelijk de Randstad, profiteert men volop van dit 'kansrijk adviseren'. In het noorden en oosten van het land blijft het advies echter veel vaker onveranderd laag.

Inspecteur-generaal van het onderwijs Alida Oppers durft de vinger eindelijk op de zere plek te leggen en noemt deze regionale achterstelling terecht "een ongemakkelijke constatering waar we ons niet bij neer mogen leggen". Ze benadrukt de kern van de oneerlijkheid door te stellen dat het niet uit zou mogen maken "waar je wieg staat of in welke regio je opgroeit".

Toch is dat exact wat er momenteel gebeurt: een leerling op het Groningse platteland start met een onzichtbare 1-0 achterstand ten opzichte van de stadse elite.

Waarom deze schokkende verschillen bestaan, is een mix van pure armoede, een gebrek aan bereikbare scholen in de krimpregio's en cultuur. Onderwijswetenschapper Anneke Timmermans stipt de fatale gevolgen van de nuchtere volksaard in de provincie aan: "Wat we hier in de regio (Friesland, Groningen, Drenthe) zien is veel bewustzijn, maar ook een 'doe maar gewoon dan doe je al gek genoeg'-mentaliteit.

Scholen zijn vaker wat afwachtend in het bijstellen van het advies, ze laten het initiatief voor het bijstellen vaker aan de ouders over. Wat we nu zien is dat een kind in Amsterdam met een bepaalde score een ander schooladvies krijgt dan een kind in de Pekela's, dat vind ik moeilijk te verantwoorden".

Daarnaast speelt de asociale afbraak van voorzieningen in de regio een enorme rol. Middelbare scholen met specifieke niveaus zijn vaak simpelweg te ver weg. Reizen kost geld, en dat is er in kwetsbare gezinnen vaak niet.

Linda van Zutphen, schooldirecteur in Stadskanaal met een verleden in Amsterdam, ziet het schrijnende cultuurverschil dagelijks. Terwijl Randstedelijke ouders agressief lobbyen voor een vwo-advies, is de insteek in de provincie compleet anders.

Zij legt uit:

Alsof deze structurele ongelijkheid nog niet erg genoeg is, deelt de inspectie nog een genadeslag uit over de algehele staat van het onderwijs. De basisvaardigheden liggen nog steeds op hun gat. In de onderbouw van de middelbare school blijven de prestaties op het gebied van taal dalen.

Tegelijkertijd escaleert het fysieke geweld op scholen door een stijging van maar liefst een kwart van de meldingen, vaak aangejaagd door online terreur. Het onderwijs in Nederland is niet alleen oneerlijk verdeeld, het is in de basis fundamenteel aan het wegrotten.

Er is onmiddellijke, keiharde actie nodig vanuit Den Haag om deze puinhopen op te ruimen en élk Nederlands kind weer een eerlijke kans te geven, ongeacht de postcode.