f8a8629becffc30909a540742d1bf878947e6af0ceee7c9e460443b81d5c4b3d

Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI

Kabinet-Jetten laat de AOW'er straks dubbel bloeden: zorgaftrek weg, zorgtoeslag omlaag, en de gemeentelijke klap telt niet mee

Wilt u DDS vaker zien?

Stel DDS in als voorkeursbron op Google.

Mevrouw Kroon is 74. Ze heeft AOW, een klein pensioen en elk jaar €3.000 aan zorgkosten die ze netjes aftrekt in haar belastingaangifte. Het kabinet-Jetten wil die aftrek per 1 januari 2028 schrappen. Haar inkomen stijgt daardoor geen cent. Toch gaat ze erop achteruit.

Mevrouw Kroon is het rekenvoorbeeld uit een position paper van de Patiëntenfederatie Nederland, SeniorennetwerkNL, de Landelijke Cliëntenraad en Ieder(in). Zonder aftrek valt haar inkomen op papier hoger uit. Daardoor komt ze mogelijk boven de inkomensgrens van de gemeentelijke collectieve zorgverzekering, de meedoenregeling en een lokale meerkostenregeling. In het paper staat het zonder omwegen: "Haar werkelijke inkomen stijgt niet, maar haar netto besteedbare inkomen daalt."

Gek hè? Je wordt niet rijker, maar de overheid behandelt je alsof je rijker bent.

En het kabinet? Dat heeft die klap niet eens meegerekend. In de eigen factsheet bij het Belastingplan 2027 staat dat besparingen aan overige toeslagen en gemeentelijke regelingen niet zijn meegenomen. Wat mevrouw Kroon ervoor terugkrijgt? Dat weet niemand. Ook het kabinet niet.

Knetter.

Wat er verdwijnt

Het gaat om de aftrek van specifieke zorgkosten. Daarmee kun je in je aangifte inkomstenbelasting zorgkosten opvoeren, zoals die voor steunzolen, aanpassingen aan een auto of een prothese.

Volgens de factsheet maakten in 2024 ongeveer 900.000 huishoudens gebruik van die aftrek. Ongeveer de helft van de gebruikers is AOW-gerechtigd. De meeste gebruikers hebben een inkomen tussen de 10.000 en 40.000 euro. Dit is dus geen regeling voor de grachtengordel. Dit is een regeling voor de gepensioneerde met een klein pensioen en de chronisch zieke met een modaal inkomen of minder.

Samen met de aftrek verdwijnt ook de Tegemoetkoming Specifieke Zorgkosten (TSZ). Daarnaast ontvingen circa 245.000 belastingplichtigen zo'n tegemoetkoming.

Wat het jou kost? Volgens de kabinetsstukken (CW 3.1-kaders) verliezen de ongeveer 900.000 huishoudens met de aftrek gemiddeld €400 belastingvoordeel. De ongeveer 245.000 huishoudens met de TSZ verliezen gemiddeld €340 aan tegemoetkoming. Gemiddeld, dus. Wie duizenden euro's aan zorgkosten heeft, zoals mevrouw Kroon, verliest al snel meer.

Waarom AOW'ers extra hard geraakt worden

Er zit een verhoging in de regeling die vooral ouderen helpt. Volgens de Belastingdienst geldt in 2026 een verhoging op een deel van de zorgkosten als je gezamenlijke drempelinkomen niet hoger is dan €41.123. Had je op 1 januari 2026 de AOW-leeftijd bereikt, dan is die verhoging 113 procent. Ben je jonger, dan is het 40 procent. Heeft een van beide fiscale partners de AOW-leeftijd, dan geldt het hoge percentage voor allebei.

Lees ook

Daar gaat wel een drempel af. Heb je het hele jaar een fiscale partner, dan is die drempel bij een gezamenlijk drempelinkomen tussen €19.361 en €51.411 gelijk aan 1,65 procent van dat drempelinkomen. Heb je niet het hele jaar een fiscale partner, dan geldt die 1,65 procent tussen €9.681 en €51.411.

Juist die ruime verhoging voor gepensioneerden met een gewoon inkomen verdwijnt dus. De AOW'er die al jaren netjes zijn bonnetjes bewaart, houdt straks niks over van deze regeling.

De rekening: €560 miljoen per jaar

Waarom doet het kabinet dit? Volgens de factsheet levert de afschaffing vanaf 2028 structureel €560 miljoen per jaar op. Dat bedrag bestaat uit drie delen:

€396 miljoen door het schrappen van de aftrek zelf;
€91 miljoen door het schrappen van de TSZ;
€73 miljoen minder zorgtoeslag.

Dat laatste is interessant. Zonder aftrek valt je inkomen op papier hoger uit. Dan krijg je minder zorgtoeslag. Je betaalt dus twee keer: één keer aan de belasting, één keer aan de toeslag. En dan komt de gemeente nog.

De vier organisaties achter het position paper waarschuwen dat het hogere verzamelinkomen wordt gebruikt als toetsingsinkomen voor een groot aantal landelijke en gemeentelijke regelingen. Veel gemeenten hanteren inkomensgrenzen van 110, 120, 130 of 150 procent van de bijstandsnorm. Een beperkte stijging van het verzamelinkomen kan voldoende zijn om boven zo'n grens uit te komen. Precies daar valt mevrouw Kroon tussen wal en schip.

En het alternatief? €350 miljoen, verdeling onbekend

Het kabinet wijst op de pot die het heeft gereserveerd. Volgens de factsheet heeft het kabinet €350 miljoen gereserveerd in de enveloppe tegemoetkoming zorgkosten chronisch zieken, jaarlijks beschikbaar vanaf 2028. De CW 3.1-kaders spreken over structureel €350 miljoen vanaf 2027; de invulling wordt daar "nog uitgewerkt" genoemd. De inzet van de middelen wordt volgens de factsheet bezien in samenhang met de analyse van de stapelingseffecten.

Leg die bedragen naast elkaar. De afschaffing levert structureel €560 miljoen op. Er is €350 miljoen gereserveerd voor chronisch zieken. Verschil: €210 miljoen per jaar. Dat is mijn eigen rekensom; het bedrag staat zo niet in de stukken, en de €350 miljoen is bovendien bedoeld voor chronisch zieken, terwijl de aftrek ook door andere gebruikers wordt benut. Sterker: de inzet van die pot wordt bezien in samenhang met de stapeling van andere maatregelen. Hetzelfde geld moet dus meer gaten dichten dan alleen de aftrek. En dan zijn er nog die gemeentelijke regelingen en overige toeslagen die het kabinet niet heeft meegeteld.

Valt mevrouw Kroon straks onder de chronisch zieken die het geld krijgen? Niemand die het kan zeggen. Staatssecretaris Eelco Eerenberg (Fiscaliteit) is er volgens de NOS nog altijd "op aan het studeren".

Een rekensom die niet sluit, een pot zonder verdeling en een klap die niet eens is meegeteld. Zo maak je beleid voor een spreadsheet, niet voor mensen.

Volg DDS op Facebook. Facebook heeft ons jarenlang de mond gesnoerd: vanaf corona werd ons bereik zo ver ingeperkt dat we de moed opgaven. Nu bouwen we opnieuw op, en daar hebben we jou bij nodig. Like onze pagina en zet meldingen aan, dan mis je niets.

De Kamer vroeg erom in september

De Tweede Kamer heeft dit al aangekaart. Op 17 september werd een motie van Bikker, Stoffer en Struijs aangenomen (Kamerstuk 37020, nr. 31). Daarin wordt de regering verzocht de Kamer, ten behoeve van de behandeling van het Belastingplan 2027, te informeren over mogelijkheden om de stapeling van zorgkosten voor chronisch zieken te beperken door de aftrek specifieke zorgkosten te behouden en die tegelijk doelmatiger te maken en meer te richten op ziektekosten van chronisch zieken, en daarbij de resterende dekking te zoeken in fiscale regelingen en in de enveloppe tegemoetkoming zorgkosten chronisch zieken.

Lees ook

Uitzoeken hoe je de aftrek kunt behouden en gerichter maken. Dat was de vraag. Het antwoord kwam op 9 oktober, in een Kamerbrief van Eerenberg. Volgens vakblad Taxence schrijft het kabinet daarin dat de tekortkomingen van de regeling niet weg te nemen zijn door aanpassingen aan de bestaande regeling. Maar een volwaardig uitgewerkt alternatief is er ook nog niet. Dus: de route van de Kamer gaat de prullenbak in, en een eigen route is er niet.

Het Adviescollege toetsing regeldruk vond de afschaffing in zijn advies van 22 juli voldoende onderbouwd, maar stelde wel de vraag "waarom er niet meteen een alternatief voor de aftrek wordt ingevoerd", zodat betrokkenen een vergoeding voor de specifieke ziektekosten kunnen blijven krijgen.

Eerenberg heeft nu laten weten binnen een maand met een plan voor de zorgkostenaftrek te komen. Binnen een maand. Terwijl de Tweede en Eerste Kamer in november en december over het Belastingplan stemmen.

Niet één klap, maar een stapel

En dit is maar één maatregel. Over de rest van de stapeling, van het hogere eigen risico tot de huishoudelijke hulp die uit de Wmo verdwijnt, schreef ik gisteravond al.

Negentien organisaties, waaronder Patiëntenfederatie Nederland, riepen op 8 oktober op tot behoud van de belastingaftrek van zorgkosten. Volgens hen mag de aftrek niet verdwijnen zonder een gelijkwaardige alternatieve regeling.

Lees ook

Dat is het patroon van dit kabinet. Eerst schrappen, dan studeren. Eerst de zekerheid weghalen, dan hopen dat het bedrag wel voldoende blijkt.

Ja, de regeling had gebreken

Eerlijk is eerlijk. De aftrek is niet perfect. Uit de evaluatie van 2022, aangehaald in de factsheet, blijkt dat bij 28 procent van de aangiften met zorgkostenaftrek sprake was van correctiepotentieel, en dat het corrigeerbare bedrag 39 procent van het opgegeven zorgkostenbedrag was. De regeling is complex, met een hoog risico op fouten en terugvorderingen, en de Belastingdienst beschikt niet over medische expertise om alles te controleren.

Maar wat is dan de logische conclusie? De regeling verbeteren. Gerichter maken. Precies de route die de Kamer in september wilde laten uitzoeken. Niet: de hele regeling wegvagen, structureel €560 miljoen binnenhalen en de inzet van het geld nog "bezien".

Haal het uit het Belastingplan

Haal de afschaffing uit het Belastingplan zolang er geen uitgewerkt alternatief ligt. Dan is er dit jaar geen stemming over dit onderdeel.
Kies de route van de motie-Bikker. Behoud de aftrek, maar richt hem op chronisch zieken.
Reken de hele stapeling door. Inclusief de toeslagen en gemeentelijke regelingen die het kabinet nu buiten de €560 miljoen houdt.
Geen schrappen zonder plan. Wie een regeling voor 900.000 huishoudens wil afschaffen, hoort op de dag van het voorstel te kunnen zeggen wat ervoor terugkomt.

Mevrouw Kroon bewaart haar bonnetjes. Het kabinet heeft niet eens uitgerekend wat het haar bij de gemeente kost. En als zelfs de staatssecretaris nog aan het studeren is, waarom staat de bezuiniging dan al in het wetsvoorstel?

Wat je nu kunt doen

Gaat het plan door, dan geldt de afschaffing per 1 januari 2028. Je kunt de aftrek dus nog over de jaren tot en met 2027 gebruiken. Bewaar je bonnen en nota's. Let op: krijg je na 1 januari 2028 nog geld terug voor zorgkosten die je eerder hebt afgetrokken, dan blijft dat volgens de tweede nota van wijziging belast. Check bij je gemeente bij welke inkomensgrens je collectieve zorgverzekering of meedoenregeling vervalt. En mail je Kamerlid. De Tweede en Eerste Kamer stemmen in november en december over het Belastingplan.

Help ons terug op Facebook. Ze wilden ons stil krijgen. Laat zien dat dat niet lukt: like De Dagelijkse Standaard op Facebook, zet meldingen aan en deel onze berichten met vrienden en familie.