Word je binnenkort gepensioneerd? Vraag je fonds hoe spreiding en tegenvallers je maandbedrag raken

De overgang van sparen voor pensioen naar daadwerkelijk een maandelijkse uitkering ontvangen is groot. Juist op dat moment moet duidelijk zijn wat iemand kan verwachten. De Autoriteit Financiële Markten meldt dat zij signalen krijgt dat pensioenuitvoerders de wettelijke informatieverplichtingen bij de start van de uitkeringsfase niet altijd naleven. De toezichthouder heeft aangekondigd binnenkort onderzoek naar die communicatie te starten. Er ligt dus nog geen afgerond onderzoeksrapport met een oordeel over alle fondsen.

Voor iemand die binnenkort met pensioen gaat, is de praktische vraag wat de eigen uitkering kan doen na een goed of slecht financieel jaar. Een verwacht bedrag voor de eerste maand zegt niet vanzelf hoe het bedrag zich daarna ontwikkelt.

De AFM wijst specifiek op pensioenfondsen die in de uitkeringsfase financiële mee- en tegenvallers over meerdere jaren spreiden. Dat kan voorkomen dat een maandbedrag door één tegenvaller ineens scherp verandert. Maar het betekent niet dat tegenvallers verdwijnen. Bij langdurige slechte resultaten kan de uitkering later alsnog merkbaar lager uitvallen.

Voor deze vorm van spreiding gelden volgens de AFM concrete communicatievereisten. Pensioenuitvoerders moeten deelnemers persoonlijk uitleggen hoe de uitkering naar verwachting verloopt en of zij een stijging, daling of gelijkblijvend bedrag verwachten. Ook moeten zij duidelijk maken dat meer informatie kan worden opgevraagd. De eisen kunnen eveneens relevant zijn voor iemand die een nabestaandenpensioen gaat ontvangen.

Dat gaat verder dan een algemene zin dat „beleggen risico’s kent”. Een bijna-gepensioneerde moet kunnen begrijpen wat de gekozen werkwijze voor zijn of haar eigen betalingen betekent.

Wie een brief of bericht over de naderende pensioenstart ontvangt, kan het fonds een paar gerichte vragen stellen. Is mijn uitkering vast of kan zij veranderen? Als er met spreiding wordt gewerkt, over hoeveel jaren gebeurt dat? Wat verwacht het fonds op dit moment voor de komende uitkeringen, en waar staat de persoonlijke toelichting?

Vraag ook of de genoemde bedragen bruto of netto zijn. Een bruto pensioenbedrag is niet hetzelfde als de overboeking die uiteindelijk op je bankrekening verschijnt. Als je meerdere pensioenen ontvangt, kan de ene uitvoerder andere informatie en keuzemogelijkheden geven dan de andere.

Bewaar de informatie die je vóór de ingangsdatum krijgt. Komt de eerste betaling niet overeen met wat je dacht te hebben begrepen, dan kun je een concrete passage aanwijzen en om uitleg vragen.

De AFM-publicatie van 15 september roept uitvoerders op hun uitingen nu al te controleren. Zij zegt dat signalen aanleiding geven om de naleving te onderzoeken. Dat is geen vaststelling dat een specifiek fonds onjuiste bedragen heeft uitgekeerd of dat ieders pensioen straks daalt.

De toezichthouder kijkt hier naar de kwaliteit van informatie op een beslissend moment. DDS heeft eerder geschreven over voorlopige pensioenoverzichten bij ABP. Bij pensioeningang gaat het om de volgende stap: wat betekent de regeling nu voor de betalingen die binnenkort echt beginnen?

Een fonds kan niet garanderen hoe financiële markten zich ontwikkelen. Het moet wel helder uitleggen welke onzekerheid er is en hoe die in de uitkering terechtkomt. Precies daar kan een toekomstige gepensioneerde nu al om vragen.