AI-fraude duikt wekelijks op bij verzekeraars: uiteindelijk kan jouw premie hierdoor stijgen

Totdat de digitale gegevens van de afbeelding worden onderzocht. Dan blijkt ineens dat de foto met kunstmatige intelligentie is aangepast.

Verzekeraars krijgen vaker te maken met klanten die AI gebruiken om facturen te veranderen, schade groter te laten lijken of zelfs volledig verzonnen schadebeelden te produceren. Onderzoeksbureau CED Forensic zegt zulke gevallen inmiddels wekelijks tegen te komen, meldt NU.nl in een nieuw overzicht van de fraudepraktijk.

Dat heeft niet alleen gevolgen voor mensen die de fraude plegen. Als valse claims onontdekt blijven en worden uitbetaald, komen de kosten uiteindelijk terecht in de premies van alle verzekerden.

Een van de aangehaalde voorbeelden draait om een tas van Louis Vuitton met een opgegeven waarde van €1.200. De ingediende foto moest aantonen dat de tas beschadigd was. Bij nader onderzoek bleek uit de metadata van het bestand echter dat het beeld was bewerkt.

Metadata zijn gegevens die in of bij een digitaal bestand worden opgeslagen. Denk aan het tijdstip waarop een foto is gemaakt, het gebruikte apparaat en soms ook de software waarmee het bestand later is veranderd.

Niet iedere bewerkte afbeelding is automatisch frauduleus. Een telefoon kan foto’s bijvoorbeeld bijsnijden, scherper maken of automatisch corrigeren. Het wordt anders wanneer iemand bewust schade toevoegt of een beschadigd voorwerp presenteert dat hij helemaal niet bezit.

Daarmee is AI vooral een nieuw hulpmiddel voor een oud probleem. Valse bonnetjes en overdreven schadeclaims bestaan al veel langer. Het grote verschil is de snelheid. Waar iemand vroeger enige handigheid met fotobewerkingssoftware nodig had, kan een modern AI-programma op basis van een korte opdracht een overtuigend resultaat maken.

Fraudeonderzoekers kijken daarom verder dan alleen naar wat er op een foto te zien is. Ze controleren lettertypen en uitlijning op facturen, zoeken naar vreemde verschillen in licht en reflectie en bekijken de technische gegevens van bestanden.

Ook kan een verzekeraar om het originele, onbewerkte beeld vragen. Soms worden meerdere foto’s vanuit verschillende hoeken verlangd. Een vervalste afbeelding kan op zichzelf overtuigend ogen, maar wanneer er een tweede opname moet worden geproduceerd, ontstaan gemakkelijker tegenstrijdigheden.

Sommige verzekeraars experimenteren bovendien met apps waarmee een klant een schadefoto rechtstreeks vanuit de camera moet maken. Dat maakt het moeilijker om eerst een bestaande afbeelding door een AI-programma te halen.

Menselijke controle blijft daarbij belangrijk. AI-detectie is niet onfeilbaar. Een systeem kan een echte foto ten onrechte verdacht vinden of een goede vervalsing missen. Een afwijkend signaal hoort daarom het begin van een onderzoek te zijn, niet automatisch het bewijs van fraude.

Wie denkt dat een afgewezen claim het enige risico is, vergist zich. Een verzekeraar kan bij bewezen fraude ook reeds uitgekeerd geld en onderzoekskosten terugvorderen. Daarnaast kan de polis worden beëindigd.

Er kan bovendien een registratie volgen in het Extern Verwijzingsregister, onderdeel van de CIS-databank. Stichting CIS legt uit dat zo’n EVR-registratie maximaal acht jaar kan blijven staan.

Andere verzekeraars kunnen die registratie raadplegen. Een reguliere autoverzekering, inboedelverzekering of aansprakelijkheidsverzekering afsluiten wordt daardoor een stuk moeilijker. Soms resteert alleen een gespecialiseerde aanbieder die klanten met een verhoogd risico accepteert. De premie en voorwaarden kunnen daar aanzienlijk ongunstiger zijn.

Dat maakt het vervalsen van een rekening voor een paar honderd euro een bijzonder slechte gok. De financiële gevolgen kunnen jarenlang doorwerken.

Verzekeringsfraude wordt soms voorgesteld als een conflict tussen een individu en een groot bedrijf. In werkelijkheid wordt de schade over een veel grotere groep verdeeld.

Verzekeraars berekenen hun premies onder meer aan de hand van de totale kosten van claims, onderzoek en fraudebestrijding. Wanneer die kosten structureel stijgen, wordt verzekeren uiteindelijk duurder. De Britse verzekeraar Aviva waarschuwde onlangs eveneens dat gemanipuleerde documenten en AI-beelden de kosten voor alle klanten opdrijven. Het bedrijf ontdekte in 2025 voor honderden miljoenen ponden aan verdachte claims, aldus The Guardian.

Nederlandse verzekeraars Achmea, Allianz en Nationale-Nederlanden herkennen volgens NU.nl de opmars van AI-fraude, maar geven geen precieze landelijke aantallen. Daardoor valt nog niet exact te berekenen hoeveel premiebetalers hierdoor extra kwijt zijn.

De richting is echter duidelijk. Vervalste afbeeldingen worden beter, fraudeonderzoek wordt intensiever en eenvoudige schadeclaims zullen vaker extra moeten worden gecontroleerd. Wat voor de fraudeur begint met één aangepaste foto, kan zo eindigen als een hogere rekening en meer rompslomp voor miljoenen eerlijke verzekerden.