De Europese Commissie heeft webwinkel AliExpress een boete van €550 miljoen opgelegd wegens ernstige tekortkomingen bij de bestrijding van illegale, onveilige en nagemaakte producten. Het is de hoogste boete die tot nu toe is uitgedeeld onder de Europese Digital Services Act. Volgens het Europese onderzoek bleven miljoenen producten die door AliExpress zelf als illegaal waren aangemerkt opnieuw op het platform verschijnen. Het gaat onder meer om onveilig speelgoed, schadelijke cosmetica en nagemaakte kleding.
De Commissie vindt dat AliExpress de risico’s voor Europese consumenten onvoldoende heeft onderzocht en te weinig effectieve maatregelen heeft genomen. Het platform moet zijn werkwijze verbeteren. Gebeurt dat niet, dan kunnen aanvullende financiële sancties volgen.
AliExpress bestrijdt de conclusies en heeft aangekondigd in beroep te gaan.
Product verdween en verscheen vervolgens opnieuw
Een online handelsplatform heeft miljoenen advertenties van verschillende verkopers. Dat maakt toezicht ingewikkeld, maar ontslaat het bedrijf volgens de Europese Commissie niet van zijn verantwoordelijkheid.
Uit het onderzoek zou blijken dat artikelen die eenmaal waren verwijderd, later opnieuw werden aangeboden. Soms gebeurde dat via een andere verkoper of met een enigszins aangepaste advertentie. Het moderatiesysteem voorkwam onvoldoende dat dezelfde problematische producten terugkeerden.
Ook zouden medewerkers die verdachte advertenties beoordelen daarvoor soms slechts tientallen seconden krijgen. Volgens de Commissie beschikte AliExpress over onvoldoende menskracht om de enorme hoeveelheid aanbiedingen zorgvuldig te controleren.
De
Europese Commissie meldt in haar besluit dat grote platforms risico’s rond illegale, onveilige en nagemaakte producten systematisch moeten herkennen en beperken. Alleen achteraf een advertentie verwijderen is niet altijd voldoende.
Wat betekent de boete voor Nederlandse kopers?
De boete betekent niet dat iedere bestelling bij AliExpress gevaarlijk of illegaal is. Op het platform worden ook veel gewone producten verkocht waar niets mee aan de hand is. De Europese conclusie is dat het controlesysteem als geheel niet betrouwbaar genoeg werkte.
Voor klanten is daarom vooral voorzichtigheid belangrijk bij producten waarvan de veiligheid niet eenvoudig zelf te beoordelen is. Denk aan:
-
speelgoed voor kleine kinderen;
-
opladers, stekkerdozen en accu’s;
-
cosmetica en huidproducten;
-
veiligheidsmiddelen zoals helmen;
-
producten die rechtstreeks met voedsel in aanraking komen;
-
namaakartikelen van bekende merken.
Een zeer lage prijs kan aantrekkelijk zijn, maar zegt weinig over de gebruikte materialen, elektrische veiligheid of naleving van Europese productregels. Een zichtbaar CE-logo biedt evenmin absolute zekerheid wanneer niet duidelijk is wie het product heeft gemaakt of geïmporteerd.
Controleer daarom vóór aankoop de gegevens van de verkoper, onafhankelijke beoordelingen en de exacte productomschrijving. Wees voorzichtig met advertenties waarin een bekend merk wordt genoemd terwijl de prijs onwaarschijnlijk laag is.
Geen automatische terugbetaling voor eerdere bestellingen
De recordboete geeft klanten niet automatisch recht op geld terug voor iedere eerdere AliExpress-aankoop. Daarvoor moet doorgaans sprake zijn van een concreet probleem met het geleverde product, zoals een defect, verkeerde omschrijving of aantoonbaar veiligheidsgebrek.
Ontdek je dat een gekocht product officieel is teruggeroepen, stop dan met het gebruik en neem contact op met de verkoper en het platform. Bewaar screenshots van de advertentie, de bestelbevestiging en alle correspondentie. Dat is belangrijk wanneer een geschil ontstaat.
Verdachte of illegale producten kunnen via het meldsysteem van het platform worden gerapporteerd. De Europese regels verlangen dat grote webwinkels zulke meldingen kunnen ontvangen en behandelen. Ook moeten consumenten beter kunnen zien bij welke handelaar zij kopen.
Bij een gevaarlijk product kan daarnaast melding worden gedaan bij de relevante Nederlandse toezichthouder. Welke instantie verantwoordelijk is, hangt af van het soort artikel. Voor elektrische apparaten, speelgoed, voeding en cosmetica gelden verschillende toezichtstructuren.
AliExpress moet vóór eind oktober met verbeteringen komen
AliExpress moet uiterlijk eind oktober een verbeterplan presenteren. Daarin moet het bedrijf duidelijk maken hoe wordt voorkomen dat verwijderde producten opnieuw verschijnen en hoe advertenties sneller en zorgvuldiger worden gecontroleerd.
Wanneer de Commissie dat plan onvoldoende vindt of wanneer AliExpress het niet uitvoert, kunnen nieuwe boetes volgen. Onder de Digital Services Act kunnen sancties in theorie oplopen tot 6 procent van de wereldwijde jaaromzet.
De boete van €550 miljoen is daardoor groot, maar ligt nog ver onder het wettelijke maximum. Moederbedrijf Alibaba had in de relevante periode een jaaromzet van ongeveer €130 miljard.
AliExpress noemt de sanctie buitenproportioneel en stelt dat onvoldoende rekening is gehouden met verbeteringen die het bedrijf al heeft doorgevoerd. Het juridische gevecht kan daardoor nog geruime tijd duren.
Voor consumenten verandert één belangrijke boodschap echter niet: een lage prijs is pas een goede deal wanneer het product ook veilig, legaal en bruikbaar is. Zeker bij elektronica, speelgoed en cosmetica is het verstandig niet uitsluitend naar de prijs en het aantal sterren te kijken. Controleer wie de verkoper is, lees negatieve beoordelingen en wees extra kritisch wanneer een aanbod te mooi lijkt om waar te zijn.