Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI
Briefje van 100 uit de geldautomaat: een winkel mag het weigeren als dat vooraf duidelijk is, en de cashplicht heeft nog geen startdatum
Wilt u DDS vaker zien?
Stel DDS in als voorkeursbron op Google.
Voeg DDS toe op GoogleHaal je binnenkort een briefje van 100 euro uit de muur, dan is het de vraag of de bakker, de marktkoopman of de kassa bij de snackbar het ook aanneemt. Geldmaat test die biljetten nu in een aantal automaten. Wij zetten op een rij wat er bekend is over weigeren, over de geplande regels en over de handigste manier om zo'n biljet te gebruiken.
Wat de wet nu zegt over weigeren
Op dit moment hoeft een winkel in Nederland geen contant geld aan te nemen, legt de Rijksoverheid uit. De winkel moet je wel vooraf laten zien wat die weigert, bijvoorbeeld met een sticker op de deur of bij de kassa.
Dat geldt ook voor losse biljetten: een winkel mag alleen het briefje van 100 weigeren, als dat vooraf duidelijk is, schrijft ook Radar.
Een Europese aanbeveling uit 2010 zegt wel dat winkels grote biljetten in principe horen aan te nemen, tenzij het biljet niet in verhouding staat tot het bedrag dat je moet betalen. Die aanbeveling is niet bindend.
De proef van Geldmaat
Op zaterdag 17 oktober 2026 meldde de NOS dat de proef lijkt aan te slaan. Het groene biljet zit bij wijze van test in automaten van Geldmaat op 46 locaties. Tot die test kon je hooguit een briefje van 50 euro uit de muur halen.
Krijgen klanten de keus, dan neemt 57 procent volgens de NOS het biljet van 100 euro. Wie meer opneemt, kiest er vaker voor. Geldmaat en De Nederlandsche Bank (DNB) bekijken samen hoe de test uitpakt; pas in het begin van 2027 valt de beslissing of het biljet in de automaten blijft.
Koen Thuis, afdelingshoofd cashbeleid bij DNB, zei tegen de NOS: "We willen kijken of die behoefte er ook in Nederland is."
Waarom sommige ondernemers er moeite mee hebben
Een deel van de fastfoodzaken neemt het groene biljet nu al niet aan, meldt de NOS. Een marktverkoper in Utrecht-Overvecht is bang voor vragen van de bank: "Dan gaan ze vragen stellen, sorry", zei de verkoper tegen de omroep. Janwillem Burgering van de Nationale Winkelraad wees op een praktisch probleem: "Je hebt al snel geen wisselgeld meer als iedereen met 100 euro gaat betalen."
Van alle kassabetalingen in 2025 ging nog maar 17 procent in contanten, volgens onderzoek van DNB en Betaalvereniging Nederland. De prijzen liggen volgens de NOS zo'n 70 procent hoger dan bij de komst van de euro in 2002. Dat kan verklaren waarom een groter biljet bij sommige klanten in de smaak valt.
Wat de geplande acceptatieplicht verandert
De Tweede Kamer (september 2024) en de Eerste Kamer (juni 2025) hebben de plicht al in de wet gezet: winkels moeten contant geld aannemen bij bedragen onder 3.000 euro. Dat deel van de wet geldt alleen nog niet. De regering werkt nog aan uitzonderingen. Ook in de EU wordt over regels onderhandeld.
Op 14 november 2025 stuurde het kabinet een ontwerpbesluit met die uitzonderingen in consultatie. In dat ontwerp gaat het om wat jij als klant afrekent bij de kassa van een winkel of in een café of restaurant. Toen noemde het kabinet 2027 nog als streefjaar.
In januari 2026 schreef minister Heinen van Financiën de Tweede Kamer dat het kabinet wil wachten tot de Europese regels over contant geld rond zijn. Een startdatum is er nog niet.
Het ontwerp noemt deze uitzonderingen:
- 's nachts tussen 22.00 en 06.00 uur;
- online aankopen;
- periodieke betalingen, zoals een telefoonabonnement of de energierekening;
- een kaartje kopen aan boord van bus, tram of trein (op het station geldt de plicht wel);
- maaltijdbezorgers en huis-aan-huisverkoop;
- plekken zonder personeel, bijvoorbeeld een onbemande pomp of een tolpoort;
- tijdelijk bij veiligheidsrisico's;
- kleine zaken waar minder dan vier mensen werken, als er een echt veiligheidsrisico is, zoals overvalgevaar.
Brussel werkt aan eigen regels, en die kunnen dit lijstje nog veranderen. Hoe grote biljetten onder de toekomstige plicht worden behandeld, is nog niet bekend.
Zo gebruik je het biljet zonder gedoe
Dit is ons advies als redactie. Kijk bij de ingang of de kassa of er een sticker hangt over wat de ondernemer wel en niet aanneemt. Reken grotere aankopen liefst af met het biljet van 100 euro. Bij kleine bedragen kun je beter kleiner geld gebruiken. DNB zegt het in de NOS zo: "Koop geen pakje kauwgom met 100 euro."
Ben je klant bij ING en haal je contant geld zonder pas, houd er dan rekening mee dat geld opnemen zonder pas via de ING-app per 1 januari 2027 stopt. Dat staat los van de proef met 100-eurobiljetten, maar het is wel handig als je je opnamegewoontes wilt plannen.
Lees ook
Wat betreft nog grotere biljetten: de centrale bank geeft geen biljetten van 500 euro meer uit, maar ze blijven wettig betaalmiddel en houden hun waarde. Volgens de NOS sluit Thuis niet uit dat later het biljet van 200 euro in beeld komt, maar eerst wordt het onderzoek naar het biljet van 100 euro afgerond. Of de biljetten van 100 euro in de automaten blijven, hoor je volgens de huidige planning begin 2027.
Wil je vaker zulke uitleg over je geld in je tijdlijn? Like en volg DDS op Facebook.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Loading
