Afbeelding gemaakt met ChatGPT van OpenAI
EU wil stroomgebruik verdubbelen: gevolgen voor auto, warmtepomp en energierekening
Wilt u DDS vaker zien?
Stel DDS in als voorkeursbron op Google.
Voeg DDS toe op GoogleEuropa moet veel sneller overstappen van olie en gas op elektriciteit. Dat is de kern van een nieuw plan van de Europese Commissie. Elektrische auto’s, warmtepompen en elektrische industriële processen moeten het gebruik van fossiele brandstoffen aanzienlijk terugdringen.
Voor huishoudens kunnen daar uiteindelijk lagere gebruikskosten tegenover staan. De Europese Commissie stelt dat elektrisch rijden veel goedkoper kan zijn dan rijden op benzine of diesel. Een warmtepomp kan in een geschikte woning minder energiekosten opleveren dan een gasketel.
Daar staat een ingewikkelde rekening tegenover. Het Europese stroomnet moet fors worden uitgebreid en verzwaard. Die investeringen moeten uiteindelijk ergens worden betaald, bijvoorbeeld via belastingen, overheidsbudgetten of netbeheerkosten.
De overstap kan daardoor op lange termijn voordelig zijn, terwijl de komende jaren juist duur en onrustig worden.
Van 23 naar 46 procent elektriciteit
Elektriciteit voorziet momenteel in ongeveer 23 procent van het totale Europese energiegebruik. De Europese Commissie wil dat aandeel tegen 2040 verhogen naar 46 procent.
Daarvoor moeten onder meer woningen, vervoer en industrie sneller elektrificeren. In plaats van benzine in een automotor, gas in een cv-ketel en fossiele brandstoffen in een fabriek wordt dan steeds vaker elektriciteit gebruikt.
De Commissie verwacht dat Europa hierdoor jaarlijks tot €260 miljard minder hoeft uit te geven aan de import van fossiele brandstoffen. Dat bedrag is een raming voor 2040 en geen directe korting op de energierekening van huishoudens.
Een lagere importrekening kan Europa economisch sterker en minder afhankelijk van buitenlandse olie- en gasleveranciers maken. Hoeveel daarvan uiteindelijk bij consumenten terechtkomt, hangt af van belastingen, marktprijzen en de kosten van het elektriciteitsnet.
Grote mogelijke besparing bij auto en verwarming
Volgens de Europese Commissie kunnen de gebruikskosten van een elektrische auto tot 78 procent lager zijn dan die van een vergelijkbare auto op fossiele brandstof. Bij verwarming zou een overstap van een gasketel naar een warmtepomp de gemiddelde verwarmingsrekening in geschikte omstandigheden met maximaal 60 procent kunnen verlagen.
Het woord ‘maximaal’ is daarbij belangrijk. Een elektrische auto die thuis met relatief goedkope stroom wordt geladen, kan inderdaad veel goedkoper rijden dan een benzineauto. Wie hoofdzakelijk dure openbare snelladers gebruikt, ziet een veel kleiner voordeel.
Ook de aanschafprijs, afschrijving, verzekering en eventuele kosten van een laadpaal horen bij de totale rekening. Een lage prijs per kilometer betekent niet automatisch dat de auto over de gehele gebruiksduur goedkoper is.
Bij warmtepompen spelen isolatie en het afgiftesysteem een vergelijkbare rol. Een goed geïsoleerd huis met vloerverwarming kan zeer efficiënt worden verwarmd. In een tochtige woning met kleine radiatoren moet een warmtepomp harder werken en kan eerst een kostbare verbouwing nodig zijn.
De Europese percentages zijn daarom geen persoonlijke besparingsgarantie.
Elektriciteit is in Europa nog relatief duur
Een van de belangrijkste problemen is dat elektriciteit in veel Europese landen relatief zwaar wordt belast. Gas kan per geleverde hoeveelheid energie goedkoper lijken, hoewel een warmtepomp veel efficiënter met elektriciteit omgaat.
De Commissie wil landen daarom ruimte geven om bepaalde belastingen en netkosten anders te verdelen. Ook slimme meters, flexibele tarieven en ondersteuning voor huishoudens met lage inkomens moeten de overstap aantrekkelijker maken.
Dat kan betekenen dat stroom op bepaalde momenten goedkoper wordt, bijvoorbeeld wanneer er veel zon- of windenergie beschikbaar is. Huishoudens met een elektrische auto, thuisbatterij of slim aangestuurde warmtepomp kunnen hun verbruik dan verschuiven.
Niet iedereen kan daarvan even gemakkelijk profiteren. Huurders hebben minder controle over isolatie en installaties. Appartementen beschikken niet altijd over een eigen laadplek. En huishoudens met weinig spaargeld kunnen moeilijk duizenden euro’s voorfinancieren, zelfs wanneer de investering later geld bespaart.
Uitbreiding stroomnet kost naar schatting €1,2 biljoen
Meer warmtepompen, laadpalen en elektrische fabrieken vragen om zwaardere kabels, transformatoren en hoogspanningsverbindingen. Volgens een analyse van Reuters kan uitbreiding en modernisering van het Europese elektriciteitsnet tot 2040 ongeveer €1,2 biljoen kosten.
Dat is een Europese raming over een lange periode. Het bedrag verschijnt niet rechtstreeks als één rekening bij huishoudens. De kosten kunnen via verschillende routes worden verdeeld.
In Nederland worden investeringen van netbeheerders onder meer verwerkt in netbeheerkosten. Ook kunnen nationale overheden en Europese fondsen bijdragen. Uiteindelijk betalen burgers en bedrijven echter een aanzienlijk deel, als energiegebruiker of belastingbetaler.
Daarom is het mogelijk dat de netkosten eerst stijgen terwijl huishoudens pas later profiteren van lagere brandstofkosten. Vooral mensen die nog niet kunnen overstappen op een elektrische auto of warmtepomp kunnen dat als oneerlijk ervaren.
Neem investeringsbeslissingen op basis van je eigen woning
Het Europese plan is geen reden om onmiddellijk een goed werkende cv-ketel of relatief nieuwe auto te vervangen. De financiële uitkomst verschilt per huishouden.
Wie een elektrische auto overweegt, moet minimaal kijken naar:
- het aantal kilometers per jaar;
- de mogelijkheid om thuis of op het werk te laden;
- de prijs van gewone laadpalen en snelladers;
- aanschafprijs en verwachte afschrijving;
- verzekering, onderhoud en motorrijtuigenbelasting.
Voor een warmtepomp zijn isolatie, huidig gasverbruik, beschikbare ruimte en het type radiatoren belangrijk. Laat eerst beoordelen welke aanpassingen werkelijk nodig zijn. Een hybride systeem kan in sommige woningen een logische tussenstap zijn, terwijl een volledig elektrische warmtepomp elders voordeliger uitpakt.
Controleer ook de geldende subsidies op het moment van aanschaf. Regelingen en voorwaarden kunnen veranderen, waardoor een berekening van een jaar geleden niet meer betrouwbaar is.
De belofte is groot, maar de tussenfase wordt kostbaar
De Europese Commissie ziet elektrificatie als een manier om de energierekening structureel te verlagen en minder afhankelijk te worden van ingevoerde olie en gas. Technisch is die redenering begrijpelijk: elektrische motoren en warmtepompen gebruiken energie veel efficiënter dan verbrandingsmotoren en traditionele ketels.
De financiële uitdaging zit vooral in de overgang. Huishoudens en bedrijven moeten nieuwe apparaten aanschaffen, terwijl overheden en netbeheerders tegelijkertijd enorme bedragen in kabels en stations investeren.
Voor consumenten is de verstandigste aanpak daarom nuchter. Kijk niet alleen naar een indrukwekkend besparingspercentage, maar naar de totale kosten gedurende meerdere jaren. Elektrificatie kan uiteindelijk veel geld besparen, maar alleen wanneer de techniek, woning, tarieven en financiering bij de persoonlijke situatie passen.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Loading
