Huisgenoot? Toeslagregels veranderen

Dat raakt een situatie die op papier eenvoudiger lijkt dan zij in het dagelijks leven is. Iemand trekt bij je in na een scheiding, omdat een huurcontract afloopt of omdat een nieuwe woning nog niet beschikbaar is. Jullie delen een adres, maar betalen ieder je eigen boodschappen en hebben geen gezamenlijke huishoudpot.

Toch kan de huidige partnerregel ervoor zorgen dat jullie voor toeslagen financieel aan elkaar worden gekoppeld. De aanwezigheid van een minderjarig kind kan daarbij de doorslag geven.

Volgens de huidige regels kunnen twee volwassenen toeslagpartners worden wanneer zij op hetzelfde adres staan ingeschreven en daar ook een minderjarig kind van een van hen woont. Daarvoor hoeven zij geen stel te zijn. Er bestaan uitzonderingen, maar alleen verklaren dat jullie ieder voor je eigen geld zorgen, neemt het partnerschap niet automatisch weg. Dienst Toeslagen beschrijft wanneer een huisgenoot toeslagpartner is.

Denk aan twee zussen, van wie één een kind heeft. Of aan een alleenstaande moeder die met haar kind bij een vriendin gaat wonen. De persoonlijke verhouding tussen de volwassenen kan heel anders zijn dan de financiële verhouding waarvan het toeslagenstelsel uitgaat.

Dat is geen klein administratief verschil. Wanneer iemand toeslagpartner wordt, kan diens inkomen meetellen bij de berekening. Een ouder kan daardoor minder ondersteuning krijgen, terwijl de nieuwe huisgenoot helemaal niet van plan is de kosten van het kind te dragen.

Het wetsvoorstel schrapt het partnercriterium voor deze samengestelde huishoudens. Alleen het gezamenlijke adres en de aanwezigheid van een minderjarig kind zouden dan niet langer voldoende zijn om twee volwassenen tot toeslagpartners te maken.

De Tweede Kamer heeft het voorstel zonder stemming aangenomen. Daarmee is het parlementaire traject nog niet afgerond: ook de Eerste Kamer moet zich erover buigen. De geplande invoering is 1 januari 2027. Bekijk de behandeling van de Wet vereenvoudiging partnerbegrip toeslagen.

Voor wie nu in zo’n woonsituatie zit, is vooral belangrijk dat een toekomstige wijziging niet alvast de regels van dit jaar vervangt. Een toeslagberekening over 2026 moet nog volgens de daarvoor geldende voorwaarden worden beoordeeld.

De verandering betekent niet dat iedere huisgenoot voortaan buiten je toeslagberekening valt. Andere gronden voor toeslagpartnerschap blijven bestaan.

Wie bijvoorbeeld samen een kind heeft, een notarieel samenlevingscontract heeft of onder de betreffende voorwaarden samen eigenaar is van de woning, kan nog steeds toeslagpartner zijn. Het schrappen van één criterium maakt die andere omstandigheden niet ongedaan.

Een fictief voorbeeld laat het verschil zien. Een vrouw biedt haar vriendin en diens zoon een kamer aan. Als uitsluitend het gezamenlijke adres met het minderjarige kind het partnerschap veroorzaakt, kan het voorstel haar situatie veranderen. Hebben de twee volwassenen daarnaast een andere juridische band die tot toeslagpartnerschap leidt, dan is de uitkomst mogelijk anders.

De volledige situatie blijft dus bepalend. Het woord ‘huisgenoot’ in een onderlinge afspraak is op zichzelf geen fiscale categorie.

Bij huurtoeslag kijkt Dienst Toeslagen niet alleen naar een eventuele partner. Ook andere bewoners kunnen meetellen.

Iemand die geen toeslagpartner is, kan voor de huurtoeslag wel een medebewoner zijn. Het inkomen en vermogen van die persoon kunnen dan alsnog invloed hebben op de berekening. Daarvoor gelden eigen uitzonderingen en voorwaarden. Dit zijn de regels voor medebewoners bij huurtoeslag.

Dat maakt een algemene uitspraak als ‘je kunt straks iemand in huis nemen zonder toeslagen te verliezen’ te ruim. De gevolgen voor zorgtoeslag of kindgebonden budget kunnen anders uitpakken dan die voor huurtoeslag.

Wie verschillende toeslagen ontvangt, heeft daardoor meer aan afzonderlijke berekeningen dan aan één totaalbedrag dat op een oude woonsituatie is gebaseerd.

Het voorstel gaat niet alleen over mensen die na de jaarwisseling verhuizen. Ook voor bestaande huishoudens kan het verdwijnen van dit partnercriterium relevant zijn. De toelichting beschrijft bovendien aanpassingen aan regels waardoor een eerder partnerschap binnen het stelsel kon doorwerken. Lees de toelichting op het wetsvoorstel.

Voor ouders kan daarnaast van belang zijn of zij weer als alleenstaande ouder worden aangemerkt bij het kindgebonden budget. Dat hangt af van hun volledige situatie en de uiteindelijke wet.

Maak daarom onderscheid tussen twee vragen: waarom beschouwt Dienst Toeslagen jullie nu als partners, en welke berekening hoort straks bij het gewijzigde huishouden? Juist het antwoord op die eerste vraag voorkomt dat een gunstig nieuwsbericht wordt aangezien voor een toezegging die op ieder gedeeld adres van toepassing is.