Kabinet wil meer innamepunten en contante teruggave van statiegeld bij grotere winkels

Meer verkooppunten moeten gebruikte verpakkingen gaan aannemen. Bij winkels van 200 vierkante meter of groter moet daarnaast de mogelijkheid komen om het statiegeld contant terug te krijgen.

Ook wil het kabinet de statiegeldplicht uitbreiden naar alle plastic flessen tot en met drie liter, waaronder flessen voor zuivel en sap. Het gaat om aangekondigde maatregelen die nog moeten worden uitgewerkt. De nieuwe verplichtingen gelden niet automatisch vanaf vandaag.

Het kabinet presenteerde de plannen op 4 september. In de officiële aankondiging staat dat het systeem toegankelijker en duidelijker moet worden.

Voor consumenten draait dat om een eenvoudige verwachting: waar statiegeld wordt betaald, moet er ook een werkbare mogelijkheid zijn om het terug te krijgen.

De plannen moeten het aantal innamepunten vergroten. Voor de kleinste verkooppunten wordt een uitzondering voorzien. De precieze uitvoering bepaalt uiteindelijk welke winkel welke verplichting krijgt.

Een extra verplichting op papier heeft pas waarde wanneer inleveren in de praktijk ook lukt. Openingstijden, ruimte en de afhandeling aan de balie of automaat worden dan belangrijk.

Een tegoedbon die op boodschappen kan worden verrekend en contant geld zijn voor de consument niet hetzelfde.

Wie alleen verpakkingen komt terugbrengen, wil misschien niets kopen. En wie het bedrag direct elders nodig heeft, heeft weinig aan een oplossing die uitsluitend binnen één winkelomgeving werkt.

De voorgestelde contante mogelijkheid bij grotere verkooppunten maakt die keuze duidelijker. Het betekent niet dat iedereen voortaan contant moet worden uitbetaald. Het gaat om het beschikbaar zijn van die optie.

Hoe winkels dit precies organiseren, moet nog blijken. Een automaat kan bijvoorbeeld een bon afgeven die vervolgens elders wordt verzilverd. De consument moet vooral kunnen begrijpen welke stap daarvoor nodig is.

Volgens Statiegeld Nederland bedraagt het statiegeld op kleine plastic water- en frisdrankflesjes en drankblikjes doorgaans €0,15. Op grote plastic water- en frisdrankflessen gaat het om €0,25.

Twintig blikjes vertegenwoordigen daarmee €3. Veertig kleine flesjes of blikjes zijn samen €6 waard. Tien grote flessen komen op €2,50.

Dat zijn geen enorme bedragen per keer. Maar wie regelmatig verpakkingen koopt, betaalt gedurende het jaar steeds opnieuw vooruit.

Een huishouden dat iedere week twintig verpakkingen met €0,15 statiegeld koopt, legt op jaarbasis €156 aan statiegeld neer. Dat rekenvoorbeeld laat zien waarom consequent inleveren wel degelijk meetelt.

Een bredere statiegeldplicht kan verwarring verminderen. Nu moet een consument soms controleren of een bepaalde sapfles wel of niet onder het systeem valt.

De plannen om ook zuivel- en sapflessen onder een algemene verplichting te brengen, zijn bedoeld om dat onderscheid kleiner te maken.

Dat betekent niet dat een verpakking die nu zonder statiegeld is gekocht later automatisch geld oplevert. Het systeem moet kunnen vaststellen welke verpakking onder welke regeling valt.

Blijf daarom voorlopig letten op de aanduiding op de verpakking. De aankondiging van een toekomstige uitbreiding verandert niet met terugwerkende kracht wat bij een eerdere aankoop is betaald.

Wie geld wil terugkrijgen, heeft er belang bij dat de verpakking herkenbaar blijft. De veelgestelde vragen van Statiegeld Nederland geven uitleg over het inleveren en de herkenning van verpakkingen.

Een beschadigde of onleesbare aanduiding kan de verwerking bemoeilijken. Verzamel flessen en blikjes daarom op een manier waarbij ze nog goed te identificeren zijn.

Controleer bij een geweigerde verpakking eerst of deze daadwerkelijk onder het Nederlandse systeem valt. Niet iedere fles of ieder blikje dat in het buitenland is gekocht, levert hier statiegeld op.

Zo voorkom je dat een fout in de verpakking of herkomst wordt aangezien voor een defecte automaat.

De Inspectie Leefomgeving en Transport houdt toezicht op de statiegeldregels. De aangekondigde wijzigingen moeten uiteindelijk hun plaats krijgen in die regels en de uitvoering daarvan.

Voor de consument is de toets minder ingewikkeld. Kun je de verpakking zonder onnodige omweg kwijt en krijg je het betaalde bedrag terug?

Meer verplichte innamepunten en een contante mogelijkheid kunnen daarbij helpen. Zolang de uitwerking niet vaststaat, blijft het echter belangrijk onderscheid te maken tussen wat het kabinet wil en wat een winkel op dit moment verplicht is te doen.