Consumentenbond: bij helft van testbestellingen via TikTok Shop ging iets mis

Na bezorging blijkt het spectaculaire apparaat weinig meer te zijn dan een eenvoudig plastic hulpstuk voor een tuinslang.

Het is een van de ervaringen uit een nieuwe steekproef van de Consumentenbond. De organisatie bestelde tien uiteenlopende producten via TikTok Shop. Met vijf daarvan was volgens de onderzoekers iets mis of het geleverde artikel voldeed niet aan de verwachting die tijdens de verkoop was gewekt.

TikTok Shop is sinds half juni actief in Nederland. Verkopers en makers van video’s kunnen artikelen rechtstreeks aan hun filmpjes koppelen. Gebruikers van achttien jaar en ouder krijgen dergelijke verkoopvideo’s tussen de gewone berichten te zien.

Het grote verschil met een traditionele webwinkel is de omgeving waarin de aankoop plaatsvindt. Een consument gaat niet noodzakelijk bewust op zoek naar een bepaald product. Het artikel verschijnt tijdens het kijken naar korte filmpjes en kan vrijwel onmiddellijk worden gekocht.

Daarmee wordt de grens tussen entertainment, reclame en winkelen minder duidelijk. Een opvallende demonstratie kan voldoende zijn om een aankoop uit te lokken voordat iemand prijzen, recensies of de identiteit van de verkoper heeft gecontroleerd.

De Consumentenbond kocht onder meer gereedschap, cosmetica, elektronica en huishoudelijke producten. De prijzen liepen uiteen van ongeveer €13,50 voor een sieraad tot ruim €37 voor een rugmassageapparaat. Verzendkosten kwamen daar doorgaans nog bij.

Het als hogedrukgereedschap verkochte product kostte €15,25. Volgens de test leverde het hulpstuk wel een smalle waterstraal op, maar geen extra druk. De verkoopvideo gaf volgens de onderzoekers een veel krachtiger effect weer dan het artikel in werkelijkheid kon produceren.

Ook draadloze vertaaloordopjes van €17,99 bleken anders te werken dan een koper op grond van de presentatie kon verwachten. Het waren gewone oordopjes met een papieren instructie om een algemene AI-vertaalapp te downloaden. Die toepassing kon ook met andere koptelefoons worden gebruikt.

Bij een stopcontactadapter van €15,07 stelde de Consumentenbond vragen over de kwaliteit en veiligheid. Dat is een wezenlijker probleem dan een tegenvallende kleur of matige afwerking. Een ondeugdelijk elektrisch hulpmiddel kan immers schade veroorzaken.

De Consumentenbond beschrijft alle bevindingen van de steekproef.

De tien bestellingen werden gemiddeld na 6,5 dagen bezorgd. Het snelste pakket kwam binnen twee dagen, terwijl de langzaamste levering elf dagen onderweg was.

De wachttijd werd volgens de Consumentenbond vooraf wel vermeld. Ook konden de bezorgstappen worden gevolgd. Op dat onderdeel kregen de kopers dus niet onverwacht met een veel langere levertijd te maken.

Bij het retourneren verliep de test eveneens behoorlijk. Drie artikelen gingen terug en binnen twee weken werd het geld teruggestort. Ook de oorspronkelijke kosten voor thuisbezorging werden vergoed.

Dat positieve resultaat verandert niets aan de tegenvallende verhouding: bij een kleine steekproef van tien producten voldeed de helft niet aan de gewekte verwachtingen.

TikTok Shop is het platform, maar dat betekent niet dat TikTok zelf ieder aangeboden artikel levert. Achter de koopknop kunnen verschillende externe verkopers zitten.

Controleer daarom voor het afrekenen de naam en contactgegevens van de verkoper. Kijk ook waar het product vandaan wordt verzonden en welke retourvoorwaarden worden vermeld. Een Nederlands klinkende winkelnaam garandeert niet dat het pakket uit Nederland of zelfs uit de Europese Unie komt.

Maak bij twijfel een schermafbeelding van de verkoopvideo, de productomschrijving en de beloofde functies. Wanneer het geleverde artikel wezenlijk afwijkt, kan die informatie belangrijk zijn bij een klacht.

Bij de meeste aankopen op afstand geldt een wettelijke bedenktijd van veertien dagen. Er bestaan uitzonderingen, bijvoorbeeld voor bepaalde verzegelde hygiëneproducten en maatwerk. Informatie over de bedenktijd is te vinden bij ACM ConsuWijzer.

Een TikTok-video kan overtuigend ogen, maar biedt zelden voldoende informatie voor een zorgvuldige aankoop. De beelden zijn gemaakt om binnen enkele seconden aandacht te trekken. Minder aantrekkelijke details over materiaal, vermogen, afmetingen of benodigde apps krijgen doorgaans aanzienlijk minder nadruk.

Een korte controle buiten TikTok kan teleurstelling voorkomen. Zoek het product op via een zoekmachine, vergelijk afbeeldingen bij andere aanbieders en kijk of exact hetzelfde artikel onder verschillende merknamen wordt verkocht.

De test bewijst niet dat ieder product op TikTok Shop ondeugdelijk is. Daarvoor is een steekproef van tien artikelen veel te klein. De uitkomst is wel opvallend genoeg om niet gedachteloos op iedere koopknop te drukken. Bij vijf van de tien testbestellingen was de werkelijkheid minder aantrekkelijk dan de video had doen vermoeden.