€30.000 toeslagencompensatie valt in de gemeenschap, maar ex-man krijgt niets: delen onaanvaardbaar

De €30.000 die een gedupeerde moeder uit de toeslagenaffaire kreeg, valt in de gemeenschap van goederen van haar inmiddels ontbonden huwelijk. Toch hoeft zij er geen cent van af te staan aan haar ex-man. Het Gerechtshof Den Haag oordeelde op 30 juni 2026 dat verdelen hier onaanvaardbaar zou zijn: de vrouw en haar vier kinderen zouden na jaren van schulden opnieuw in armoede belanden. De uitspraak is deze week gepubliceerd.

Daarmee draaide het hof een vonnis van de rechtbank terug, die de vrouw in november 2025 nog had veroordeeld om €10.000 plus rente aan de man te betalen. Voor gescheiden ouders die compensatie uit de hersteloperatie ontvingen of nog verwachten, geeft het arrest twee lessen: het geld hoort in beginsel bij het huwelijksvermogen, en de uitkomst hangt af van de omstandigheden van het gezin.

De ouders trouwden in 2010 in gemeenschap van goederen en scheidden in 2018; het echtscheidingsconvenant van 10 juli 2018 geldt als peildatum voor de verdeling. Ze hebben vier kinderen, geboren tussen 2010 en 2016, die sinds de scheiding bij de moeder wonen.

In oktober 2021 werd de vrouw erkend als gedupeerde van de kinderopvangtoeslagaffaire en ontving zij de vaste compensatie van €30.000. De man kreeg in november 2024 €10.000 uit de regeling voor ex-toeslagpartners. Hij eiste daarna de helft van het bedrag van de vrouw, met als redenering dat beide compensaties in de ontbonden gemeenschap vallen en dus samen €40.000 te verdelen was, €20.000 voor ieder.

Het hof gaf de man op dat eerste punt gelijk. De compensatie ziet op kinderopvangtoeslag die tijdens het huwelijk werd teruggevorderd, dus de aanspraak erop ontstond tijdens het huwelijk. Dat het geld pas jaren na de scheiding werd uitbetaald, maakt niet uit.

Ook het argument dat de compensatie zo persoonlijk aan de vrouw gebonden is dat ze buiten de gemeenschap valt, ging niet op. "Het is in dit geval de bedoeling geweest van de wetgever dat het leed van het gezin, waarvan ook de man deel uitmaakte, wordt gecompenseerd", schrijft het hof. Volgens de hoofdregel zou de vrouw dus de helft moeten delen, en de man op zijn beurt de helft van zijn €10.000.

Van die hoofdregel kan de rechter afwijken als het resultaat naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is. Dat was hier volgens het hof het geval. De vrouw was net schuldenvrij en leeft met de kinderen van een bijstandsuitkering op het armoedeniveau. De man heeft sinds de scheiding niet bijgedragen aan de kosten van de vier kinderen. Zou de vrouw €10.000 moeten betalen, dan zouden zij en de kinderen opnieuw in de schulden raken.

Het hof noemt het "onaanvaardbaar dat de vrouw en de (vier) kinderen na jarenlang geconfronteerd te zijn geweest met de nasleep van de toeslagenaffaire en net hun leven weer een beetje op de rails hebbend, jaren na de echtscheiding in geval van honorering van de aanspraak van de man weer terug zullen vallen in armoede en schulden". De vordering van de man werd afgewezen; de €10.000 die hij zelf kreeg, hoeft hij evenmin te delen. Beide partijen dragen hun eigen proceskosten.

De uitspraak is geen vrijbrief. Het hof bevestigt juist dat compensatie uit de hersteloperatie in beginsel tot de huwelijksgemeenschap hoort als de teruggevorderde toeslag uit de huwelijksjaren stamt. Bij een gemeenschap van goederen kan een ex-partner dus om verdeling vragen, ook jaren later. Alleen uitzonderlijke omstandigheden, zoals hier armoede, schulden en het alleen dragen van de zorg voor de kinderen, kunnen dat tegenhouden.

Wie na 1 januari 2018 trouwde, valt onder de beperkte gemeenschap van goederen; daarbij hangt het af van wanneer de aanspraak ontstond en of die in de gemeenschap viel. En wie onder huwelijkse voorwaarden trouwde, moet in die voorwaarden kijken. De hersteloperatie zelf loopt ondertussen door: het kabinet stuurde deze week een wetswijziging naar de Tweede Kamer die de brede ondersteuning voor gedupeerde gezinnen via de gemeente duidelijker vastlegt; aanmelden daarvoor kan nog tot 1 september 2027 en de hulp loopt door tot ten minste 2030.

Ben je gescheiden en heb je compensatie ontvangen of verwacht je die nog, zoek dan je huwelijksgoederenregime op en de datum waarop de toeslag werd teruggevorderd. Vraagt je ex-partner om een deel, leg dan je huidige financiële situatie en de zorg voor de kinderen schriftelijk vast; precies die omstandigheden gaven in deze zaak de doorslag.