Alleenstaande mannen zonder verblijfsrecht gaan als eerste naar de hub in Rwanda, maar wie bezwaar maakt mag in de beginfase hier blijven
Wilt u DDS vaker zien?
Stel DDS in als voorkeursbron op Google.
Voeg DDS toe op GoogleDuitsland, Oostenrijk, Denemarken, Griekenland en Nederland vormen samen de groep die in Rwanda een terugkeerhub wil opzetten. Dat maakte het kabinet maandag 16 november bekend. De hub is bedoeld als alternatief voor wie hier niet mag blijven en voor wie vertrek naar het herkomstland niet lukt. In de eerste fase laat de kopgroep van vijf EU-landen alleen alleenstaande mannen gaan. Nederland kiest er in deze proef voor om vooral mensen te sturen die uit landen rond Rwanda komen.
Een getekend verdrag is er nog niet. Volgens de NOS was er maandag in Wenen een fotomoment en een handdruk met de Rwandese minister. De afspraak moet begin volgend jaar officieel worden vastgelegd. Minister Tom Berendsen van Buitenlandse Zaken verving daar zijn collega Bart van den Brink van Asiel en Migratie. De NOS schrijft dat Rwanda naar verwachting ruimte biedt aan honderd mensen. Diezelfde berichtgeving rekent erop dat de vijf EU-landen samen slechts enkele tientallen personen overbrengen, en wel nog in 2027.
In een Kamerbrief van 16 november 2026 schrijven Van den Brink, Berendsen en minister Sjoerd Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking dat Nederland naast het sluiten van een memorandum of understanding (MoU) ook werkt aan een bilateraal verdrag met Rwanda. Een verdrag maakt juridisch bindende verplichtingen mogelijk en geeft daarmee een sterkere basis dan een MoU, vooral voor de waarborgen voor de mensenrechten van de betrokkenen.
Wie er in de eerste fase naartoe kan
Iedereen die geen recht heeft op verblijf kan volgens de EU-terugkeerverordening naar een terugkeerhub worden gestuurd, als daarover afspraken met dat land bestaan. Niet-begeleide minderjarigen mogen die route niet op, bepaalt die verordening. De kopgroep beperkt de eerste fase desondanks tot alleenstaande mannen, waardoor gezinnen en kinderen in deze proef niet meegaan. Nederland let in deze fase ook op het herkomstland, terwijl de andere lidstaten daar volgens de brief een andere keuze in mogen maken. Bij een reëel gevaar van vervolging blijft een overdracht achterwege. Een overdracht gaat volgens de brief ook niet door als reizen vanwege iemands gezondheid niet verantwoord is.
Wat de hub volgens het kabinet is
De hub wordt een open faciliteit, geen gesloten cel. Van daaruit moet de migrant in de Rwandese samenleving kunnen integreren, met het vooruitzicht van duurzaam verblijf. Het kabinet schrijft dat zij "verblijfsrecht krijgen en toegang hebben tot onderwijs, de arbeidsmarkt, gezondheidszorg en het recht." In de Kamerbrief staat bovendien dat betrokkenen in Rwanda volledige bewegingsvrijheid hebben en het land mogen verlaten als zij dat willen. Wie later alsnog zelf terug wil naar het herkomstland, kan dat doen. Daarvoor is hulp beschikbaar, staat in de brief.
Lees ook
Minister Van den Brink zegt in het nieuwsbericht van het kabinet: "Terugkeer is een cruciaal onderdeel van een goed werkend asielsysteem. Iedereen die geen recht heeft op verblijf moet ons land verlaten."
Wanneer de eerste overdrachten moeten volgen
De details moeten nog worden ingevuld, samen met de andere landen van de kopgroep en met Rwanda. Internationale organisaties worden daarbij betrokken, en het doel is dat de eerste overdrachten in 2027 plaatsvinden. De Kamerbrief noemt een beginfase van één tot twee jaar, waarin de kopgroep de werking in de praktijk beproeft. Dat gebeurt in nauwe samenwerking met internationale organisaties en met onafhankelijke rapportage over de naleving van de afspraken. De Kamer krijgt in het eerste kwartaal van 2027 een voortgangsrapportage.
Daarmee is nog open of volgend jaar al de eerste vluchten vertrekken. RTL Nieuws schrijft dat het ministerie van Asiel en Migratie er rekening mee houdt dat betrokkenen een overdracht juridisch zullen aanvechten. In Nederland heeft zo'n zaak opschortende werking, waardoor iemand hier kan blijven tot de uitspraak, en dat zou volgens RTL zomaar twee jaar kunnen duren. In de Kamerbrief staat dat vreemdelingen tijdens de beginfase in Nederland mogen blijven zolang de uitkomst van een bezwaar of een beroep bij de rechter nog niet bekend is.
De juridische basis is verordening (EU) 2026/2280 van 7 oktober 2026, bekendgemaakt in het Publicatieblad van 15 oktober 2026. De verordening trad op 16 oktober 2026 in werking, de dag na die bekendmaking, en artikel 14 over terugkeerhubs is vanaf diezelfde datum van toepassing. Zo'n overeenkomst mag alleen worden gesloten met een land waar de internationale mensenrechtennormen in acht worden genomen, waaronder het verbod om iemand terug te sturen naar vervolging.
Wat er nog openstaat bij de kosten en de kritiek
Nederland betaalt de kosten samen met de andere landen van de kopgroep, onder meer voor de tijdelijke opvang, maar een bedrag noemt het kabinet niet. Het Nederlandse deel wordt volgens de Kamerbrief betaald uit het budget voor migratiepartnerschappen, waarvoor geld is gereserveerd op de begroting van het ministerie van Justitie en Veiligheid. De locatie van de opvang in Rwanda is volgens de NOS nog onbekend.
In een gezamenlijke verklaring waarschuwen 47 organisaties, onder meer VluchtelingenWerk Nederland en Human Rights Watch, dat de vijf lidstaten hiermee het risico op ernstige mensenrechtenschendingen bij een zeer kwetsbare groep op de koop toenemen. Zij stellen bovendien dat niet is aangetoond dat dit soort afschrikking migratie werkelijk vermindert. Ook Amnesty International en Save the Children maken zich volgens de NOS grote zorgen.
De terugkeerhub is daarmee een begin, geen afgeronde regeling. Eerst moeten de afspraken met Rwanda op papier komen, daarna volgt de proef, en pas daarna blijkt of overdrachten in 2027 ook echt plaatsvinden.
DDS op WhatsApp. Je kunt DDS ook volgen via ons WhatsApp-kanaal.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Loading



