Omtzigt sloopt het Haagse woningsprookje: de natuurlijke Nederlandse bevolking krimpt, dus de hele groei komt uit migratie

Wie de afgelopen jaren op een verjaardag of in de gemeenteraad zei dat ons land bezwijkt onder de jaarlijkse instroom van een middelgrote stad aan nieuwkomers, werd weggezet als populist. De woningcrisis kwam door de markt, door stikstof of door het groeiende aantal alleenstaanden. Migratie? Dat zou maar een klein deel van het probleem zijn.

Dat sprookje ligt nu op de schroothoop dankzij de publicatie 'Migratie en de woningmarkt' van het EIB. Van de 2,2 miljoen migranten die tussen 2015 en 2024 naar Nederland kwamen, woonden er in 2024 nog 1,4 miljoen in ons land. Samen bewoonden zij ongeveer 435.000 woningen. Daarmee kwam ruim 60 procent van de woningvraag van de afgelopen tien jaar uit migratie.

Alsof dat nog geen mokerslag is, legde Pieter Omtzigt in het radioprogramma Dit is de Dag uit waarom zelfs die 60 procent het probleem onderschat. De rest van de woningvraag komt volgens het EIB vooral uit gezinsverdunning: mensen die kleiner of alleen gaan wonen. Maar waar komt de groei van de bevolking zelf vandaan?

De groei komt niet uit de Nederlandse kraamkamers. Onder Nederlanders sterven al meer mensen dan er kinderen worden geboren. "De natuurlijke bevolking in Nederland, die begint nu te dalen," zegt Omtzigt. Dat het inwonertal toch stijgt, komt dus alleen door nieuwkomers. Vandaar zijn conclusie: tel je alles bij elkaar, dan zijn de nieuwe woningen niet voor 60, maar voor 100 procent voor migranten.

Omtzigt dook in de bouwplannen van krimpregio's als Groningen en Limburg. Volgens hem krimpt de regio Zuid-Limburg met 3.000 tot 3.500 inwoners per jaar. Normaal zou dat betekenen dat er huizen vrijkomen voor starters en dat het schaarse groen gespaard blijft.

Maar de regio wil juist groeien en huizen bijbouwen. Dan kan het volgens Omtzigt niet anders dan dat er migranten moeten komen, anders komen die nieuwe huizen leeg te staan. Je moet volgens hem "in ieder geval beleid hebben wat voor migratie je zou willen als je zoveel gaat bouwen, want anders laat je het overkomen". Zonder de jaarlijkse instroom groeit de Nederlandse bevolking niet eens. Wie de woningnood wil oplossen zonder over migratie te praten, liegt tegen elke woningzoekende.

En het wordt de komende jaren niet beter. Bij een trendmatige ontwikkeling van de instroom rekent het EIB voor de komende tien jaar op een woningvraag door migratie van ongeveer 340.000 woningen. Alleen als de netto migratie wordt beperkt tot 50.000 per jaar, zoals de Staatscommissie Demografische Ontwikkelingen 2050 adviseerde, zakt dat naar 235.000. Dat moet dan vooral komen van een forse reductie van de asielmigratie, schrijft het EIB.

Asielmigranten belanden volgens het EIB voor 90 procent in de sociale huur. Het verhaal dat asiel weinig uitmaakt omdat statushouders maar 7 procent van de sociale huurwoningen krijgen, noemt het instituut zelf "een hardnekkig misverstand". Het is precies de sociale huurwoning waar de Nederlandse starter al jaren op wacht.

Zet dat naast de bouw. Door stikstofregels, eindeloze procedures en een vol stroomnet komt de woningbouw maar moeizaam van de grond. Van alle woningen die er sinds 2015 bij kwamen, slokte de instroom er dus ruim 60 procent op, en de Nederlanders die al jaren op een wachtlijst staan, vissen achter het net. Elke nieuwe wijk wordt opgeslokt door de instroom, en de eigen jongere blijft op zolder.

En het kabinet-Jetten? Dat denkt er niet aan de instroom te beperken. Asielminister Bart van den Brink (CDA) schreef de gemeenten deze week een nieuwe brandbrief, omdat het COA plekken tekortkomt. Zijn verzoek: laat bestaande opvang langer open, zoek er tijdelijke plekken bij en schuif statushouders sneller door naar een woning. Zelfs provincies die al aan de Spreidingswet voldoen, krijgen een verzoek om bij te springen.

In Zoetermeer legde PVV-raadslid Fabian van der Tang het college de vraag voor die in elke gemeente op tafel hoort. Wat betekent dit voor de Zoetermeerse starter, voor wie net gescheiden is, voor iedereen die al jaren op de lijst staat? "Gaat dit college haar rug recht houden door te zeggen dat het niet mogelijk is door de woningnood in onze stad?"

Die woningnood is echt. Zoetermeer moet dit jaar 225 statushouders onderbrengen en heeft er nog 76 achterstand. De gemeente erkent zelf dat er te weinig woningen zijn en huurt daarom extra ruimte bij, aan de Boerhaavelaan en de Orfeoschouw. Een helder nee aan de minister kwam er volgens de PVV niet: het college zou hebben gezegd dat Zoetermeer voor deze brief voorlopig niets extra hoeft te doen, terwijl CDA-wethouder Véronique Frinking pal achter de Spreidingswet en de oproep van haar partijgenoot blijft staan. Zolang een CDA-wethouder haar CDA-minister niet durft tegen te spreken, betaalt de Zoetermeerse woningzoekende de rekening.

De cijfers van het EIB en de redenering van Omtzigt maken een einde aan het Haagse bedrog. Als de natuurlijke bevolking krimpt en er in tien jaar 435.000 woningen naar migranten zijn gegaan, dan heeft Nederland geen bouwcrisis en geen boerenprobleem, maar een door de politiek gemaakte immigratiecrisis.

Arbeidsmigranten zijn de grootste groep bij de instroom, maar volgens het EIB is 60 procent van hen binnen tien jaar weer vertrokken. Asielmigranten blijven vrijwel altijd. Daardoor wogen beide groepen de afgelopen tien jaar bijna even zwaar op de woningmarkt. Den Haag kan dus kiezen, zoals Omtzigt zegt: welke migratie wil je wel, en welke niet? Een kabinet dat die keuze niet durft te maken, laat de woningnood over zich heen komen.

Zolang het kabinet-Jetten weigert het mes te zetten in de asielinstroom en in de massale arbeids-, studie- en gezinsmigratie, is elk woningbouwplan dweilen met de kraan open. Gooi de Spreidingswet van tafel, schrap de voorrang voor statushouders en geef de woningen terug aan onze eigen jongeren en gezinnen.