ZORGSTAAT STORT IN: politie krijgt 96.000 meldingen over verward gedrag

Dit is wat er gebeurt wanneer een overheid miljarden uitgeeft aan klimaattafels, adviesbureaus, diversiteitsmanagers en internationale prestigeprojecten, maar haar meest fundamentele taken laat verslonzen. Psychiatrische patiënten krijgen niet tijdig de juiste hulp, omwonenden voelen zich onveilig en agenten worden ingezet als het duizenddingendoekje van een falende zorgstaat.

De nieuwe halfjaarcijfers werden op 17 juli gepubliceerd. In de meeste gemeenten nam het aantal meldingen toe. Amsterdam spant de kroon met meer dan 6.800 geregistreerde incidenten. Rotterdam en Den Haag volgen. Van de twintig grootste gemeenten kende Zaanstad de sterkste stijging: daar nam het aantal meldingen met meer dan de helft toe. Alleen in Almere werd een kleine daling gemeten, van 1.103 naar 1.081 meldingen. De cijfers zijn onder meer gepubliceerd door Gemeente.nu en het Reformatorisch Dagblad.

Een melding over verward gedrag is niet automatisch een melding van een misdrijf. Het kan gaan om iemand met psychische problemen, dementie, een verstandelijke beperking, verslavingsproblematiek of een ernstige persoonlijke crisis. Eén persoon kan bovendien verantwoordelijk zijn voor meerdere registraties.

Dat maakt de cijfers niet minder ernstig. Integendeel. Het betekent dat dezelfde mensen herhaaldelijk door het vangnet vallen en telkens opnieuw op straat belanden, waarna de politie mag opdraven. Agenten kunnen de acute situatie misschien beheersen, maar ze kunnen geen psychiatrische behandeling bieden, geen verslaving oplossen en geen langdurige woonbegeleiding organiseren.

De politie wordt zo gedwongen om problemen op te vangen die door de zorg, gemeenten en landelijke overheid niet zijn opgelost. Korpschef Janny Knol waarschuwde eerder al dat de politie wordt overspoeld met maatschappelijke vraagstukken waarvoor het strafrecht geen oplossing biedt. Zij pleitte voor een regeringscommissaris of commissie die het veranderende veiligheidsprobleem eindelijk integraal onderzoekt.

Dat er alweer een commissie wordt voorgesteld, zegt overigens veel over Nederland. Zelfs wanneer agenten alarm slaan, is de eerste reflex van bestuurlijk Den Haag niet om verantwoordelijkheid te nemen, maar om nóg een overlegstructuur op te tuigen.

In 2025 ontving de politie bijna 170.000 meldingen over personen met verward of onbegrepen gedrag. Politiechef Martin Sitalsing noemde het eerder een gigantisch probleem. Volgens hem was een relatief beperkte groep van ongeveer 10.000 mensen verantwoordelijk voor een groot deel van de terugkerende meldingen. Agenten kwamen gemiddeld honderden keren per dag in actie, meldde de Nationale Zorggids.

Dat toont het falen van de draaideur. Iemand veroorzaakt ernstige onrust, de politie grijpt in, de acute situatie wordt beëindigd en vervolgens begint het proces opnieuw. Niet omdat agenten niet willen handelen, maar omdat er onvoldoende passende vervolgzorg beschikbaar is of omdat instanties elkaar de verantwoordelijkheid toeschuiven.

Ondertussen betalen omwonenden de maatschappelijke prijs. Zij worden geconfronteerd met geschreeuw, intimidatie, vervuiling, dreiging of onvoorspelbaar gedrag in hun straat, flat of winkelcentrum. Hun zorgen worden te vaak weggewuifd met ambtelijke terminologie. Men spreekt liever over „onbegrepen gedrag” dan over de concrete onveiligheid die sommige incidenten veroorzaken.

Menselijkheid tegenover kwetsbare mensen mag nooit betekenen dat de veiligheid van hun omgeving wordt genegeerd. Een beschaafde samenleving beschermt beide: de patiënt die behandeling nodig heeft én de burger die veilig over straat wil.

Een libertair-conservatieve politiek begint niet met steeds meer abstracte overheidsprogramma’s. Zij begint met het op orde brengen van de kerntaken: veiligheid, rechtsbescherming en noodzakelijke zorg voor mensen die zichzelf of anderen in gevaar brengen.

Er moet voldoende beveiligde en gespecialiseerde opvang beschikbaar zijn voor de relatief kleine groep die herhaaldelijk ernstige incidenten veroorzaakt. Zorginstellingen moeten buiten kantooruren bereikbaar zijn. Informatie-uitwisseling tussen politie, gemeenten en ggz moet beter, zonder dat privacyregels als automatisch excuus worden gebruikt om niets te doen.

Ook moet worden onderzocht waarom psychische nood zo hard toeneemt. Verslaving, dakloosheid, eenzaamheid, schulden en het verdwijnen van stabiele gemeenschappen kunnen niet eindeloos als losse dossiers worden behandeld. De overheid organiseert ondertussen massa-immigratie en bevolkingsgroei, maar krijgt de bestaande druk op woningen, zorg en politie al niet meer beheerst.

Meer dan 96.000 meldingen in een halfjaar is geen incident. Het is een sirene. Nederland moet stoppen met het op straat dumpen van problemen waarvoor de overheid allang structurele oplossingen had moeten organiseren. Agenten zijn geen psychiaters en woonwijken zijn geen open ggz-instelling.