Van Weel spaart Hamas en Hezbollah: wie zich bij ISIS aansluit, kan zonder veroordeling zijn Nederlanderschap kwijtraken, wie zich bij Hamas aansluit niet

Het gaat om wetsvoorstel 36984. Sinds 2017 kan de minister het Nederlanderschap afpakken van iemand die in het buitenland is aangesloten bij een terroristische organisatie, in het belang van de nationale veiligheid. Die bevoegdheid was tijdelijk en vervalt op 1 maart 2027. Van Weel wil haar blijvend maken.

Op 16 oktober stuurde hij zijn antwoorden op de vragen van de Kamerfracties. Ze laten zien hoe de bevoegdheid in de praktijk werkt, en waar ze ophoudt.

De bevoegdheid geldt alleen voor volwassenen in het buitenland die zich hebben aangesloten bij een organisatie op een vaste lijst. Op die lijst staan nu Al Qaida, ISIS, HTS en organisaties die daaraan gelieerd zijn. Wie zich bij een organisatie aansluit die niet op de lijst staat, valt buiten deze regeling.

En dan Hamas en Hezbollah. Waarom staan die er niet op? Een organisatie komt pas op de lijst als een "(voorstelbare) aansluiting" van Nederlanders "zich voordoet" en aan de overige criteria is voldaan, schrijft het kabinet. Daarom zijn beide organisaties "tot op heden nog niet op de lijst geplaatst". Het kabinet wacht tot er genoeg Nederlanders voor Hamas vechten.

Dat is de omgekeerde wereld. Een terreurorganisatie die op 7 oktober 2023 zo'n twaalfhonderd mensen in Israël vermoordde, en een militie die jarenlang raketten op Israël afvuurde, staan niet op de lijst omdat er nog geen grote groep Nederlanders meedoet. Hoeveel Nederlanders moeten zich eerst aansluiten voordat Den Haag in actie komt? Tien? Vijftig? Of wacht het kabinet tot de eerste Nederlandse Hamas-strijder op Schiphol landt?

Ondertussen ziet Nederland op straat wat er speelt. Deze maand liepen demonstranten met Hamas-vlaggen over de Dam in Amsterdam, en minister Van Weel noemde dat zelf verschrikkelijk. Een student van de Universiteit Maastricht wees eind september in een video naar gemaskerde Hamas-strijders en zei volgens de eerste berichtgeving "This is me". Op de Dam wapperen de vlaggen al, maar op de lijst van Van Weel staat Hamas niet.

Er bestaat wel een andere route. Wie onherroepelijk is veroordeeld voor een terroristisch misdrijf, kan op grond van een ander wetsartikel zijn Nederlanderschap verliezen. Maar daarvoor moet iemand eerst gepakt, vervolgd en veroordeeld worden. De lijst is juist bedoeld voor wie in het buitenland zit en niet terug mag komen.

Dat het geen theoretisch probleem is, laat het kabinet zelf zien. Van de ruim 300 volwassen Nederlanders die tussen 2012 en 2019 uitreisden naar jihadistische strijdgebieden, zijn er ongeveer 90 teruggekeerd. Wie de deur niet dichtdoet, krijgt ze terug.

Hoe hard het kabinet ook moet werken om deze bevoegdheid te behouden, blijkt uit de inbreng van de partijen. De SGP stelt dat de bevoegdheid in 25 gevallen is gebruikt, waarvan maar 15 intrekkingen definitief zijn. In vier zaken vernietigde de rechter het besluit, schrijft het kabinet.

En PRO, de partij van Jesse Klaver, is tegen het hele wetsvoorstel. Volgens de fractie draagt het niet bij aan de veiligheid, heeft het "ongewenste neveneffecten" en is het "mogelijk zelfs contraproductief". PRO wil de jihadist zijn paspoort laten houden.

Het kabinet zegt zelf dat het dreigingsniveau op vier van de vijf staat, en noemt de bevoegdheid onmisbaar. "Een bevoegdheid om legale terugkeer in een individueel geval onmogelijk te maken kan daarom niet worden gemist," schrijft Van Weel. Volgens het kabinet zitten er nog ongeveer 75 Nederlandse uitreizigers in Syrië, Irak of Turkije.

Ook D66 stelde kritische vragen: over hoe de lijst tot stand komt, over een onafhankelijk advies en over bewijs dat het intrekken van het Nederlanderschap terugkeer echt voorkomt. Zo moet elke stap tegen jihadisten in de Kamer eerst door de molen.

De PVV wil verder gaan: dubbele nationaliteiten die zijn veroordeeld voor gewelds- en zedendelicten moeten hun Nederlanderschap verliezen en worden uitgezet. Het kabinet laat het WODC onderzoeken of de gronden kunnen worden uitgebreid naar andere ernstige misdrijven. De uitkomst wordt dit jaar verwacht.

Dat onderzoek is welkom, maar het grote gat zit dichter bij huis. Een lijst die alleen jihadisten van ISIS en Al Qaida treft, en Hamas en Hezbollah overslaat, beschermt Nederland maar half. Terreur is terreur, of de vlag nu zwart of groen is. Een kabinet dat dat onderscheid wel maakt, stuurt een gevaarlijk signaal naar iedereen die twijfelt.

Van Weel heeft het in handen: hij zet organisaties op de lijst, met instemming van de Rijksministerraad. Hij hoeft niet te wachten tot er Nederlanders sneuvelen of terugkeren uit de Gazastrook of Libanon. Zet Hamas en Hezbollah op de lijst, en wel nu.