
AI-beeld van defensieminister Dilan Yeşilgöz voor een fabriekshal met militaire drones. Beeld gemaakt met ChatGPT van OpenAI
Yeşilgöz zwijgt over Destinus: 'al het andere zeggen we helaas niks over'
Wilt u DDS vaker zien?
Stel DDS in als voorkeursbron op Google.
Voeg DDS toe op GoogleJe betaalt eraan mee, met je eigen belastinggeld. Misschien woon je er zelfs naast, in Hengelo of in Born. En nu blijkt dat medewerkers van de Nederlandse wapenfabriek Destinus in Oekraïne zelf op Russische drones hebben gejaagd. Defensieminister Dilan Yeşilgöz (VVD) vindt dat geen antwoord waard.
Het staat in een onderzoek van NRC dat donderdag verscheen. De krant sprak met ruim veertig betrokkenen. Werknemers van Destinus joegen maandenlang op Russische Shahed-drones. Oekraïense militairen kregen van het bedrijf ook hulp bij het lanceren van aanvalsdrones richting Rusland. Topman Mikhail Kokorich gaf tegenover NRC toe dat zijn mensen testdrones hebben gelanceerd en bediend tegen Shaheds, zij het onder leiding van Oekraïense militairen. Een Nederlands bedrijf achter de knoppen in een oorlog. Wie had dat goedgekeurd?
Van testen naar meevechten
In juni 2023 trokken medewerkers naar het front bij Charkiv om hun drones te testen. Ze mikten op een doel bij het Russische Voronezj, 180 kilometer over de grens. Wat er precies met die drone gebeurde, weet niemand zeker. Wel sloeg diezelfde ochtend een onbemand vliegtuigje in op een flat in Voronezj, met drie gewonden. Volgens NRC dacht binnen het bedrijf niemand na over de gevolgen. De test moest vooral slagen. Een technische proef is dat niet meer. Het is meevechten in andermans oorlog, met een Nederlandse vlag op de doos.
Destinus houdt vol dat het alleen "technische ondersteuning" gaf. Het ministerie van Yeşilgöz zelf denkt daar anders over. Defensie schrijft in een algemene reactie dat "het inzetten van een wapensysteem tegen een partij bij een gewapend conflict rechtstreekse deelname aan vijandelijkheden is". Volgens de Geneefse Conventies verliest een burger die zo meedoet zijn bescherming. Hij wordt een legitiem doelwit. Deskundigen in oorlogsrecht waarschuwen dat dit gevaarlijk kan zijn voor Nederland. Zo zou één wapenfabriek ons land zomaar in de oorlog kunnen meeslepen.
Lees ook
Betaald en afgestempeld in Den Haag
Dit is geen los bedrijfje dat zijn boekje te buiten ging. De Staat bestelde bij Destinus voor honderden miljoenen euro's aan wapens voor Oekraïne, en kabinetsleden kwamen er meer dan eens op bezoek. En voor de drones die op Shaheds moesten jagen, regelde Nederland zelf de exportpapieren. Den Haag heeft dit dus niet alleen laten gebeuren. Den Haag heeft het betaald en afgestempeld.
Eerder deze week eiste Destinus ook nog een rol op bij de Oekraïense aanval op de Krimbrug. Een woordvoerder noemde dat tegenover de NOS een "concrete bijdrage" aan "de verdediging van Europa". Een brug op de Krim opblazen en er daarna trots mee te koop lopen: zo ziet het nieuwe Hengelo er blijkbaar uit.
En Yeşilgöz? Die verkocht de grote bestelling in juni nog als "drones". Volgens NRC kocht Nederland voor Oekraïne 700 kruisraketten van Destinus, met een bereik van ruim 700 kilometer. De Oekraïense minister Fedorov noemde ze later gewoon "kruisraketten". Een minister die zulke wapens verpakt als speelgoed, neemt de Nederlander niet serieus.
'Helaas niks over'
Donderdag kreeg Yeşilgöz op de wapenbeurs in Rotterdam Ahoy de kans om het uit te leggen. Ze liet die kans lopen. Nederland helpt Oekraïne volgens het oorlogsrecht, zei ze tegen BNR, "en al het andere zeggen we helaas niks over". Ze voegde eraan toe dat wapens niet per se op een slagveld getest hoeven te worden: "Sterker nog, het is veel beter als ze getest zijn in een oefenscenario."
De minister weet dus dat het anders kan. Maar wat er wél gebeurde, met geld en papieren van haar eigen kabinet, wil ze niet vertellen. Dat is geen voorzichtigheid. Dat is lafheid tegenover de Kamer en tegenover iedereen die de rekening betaalt.
Rusland heeft Destinus al op zijn zwarte lijst gezet, zei militair expert Patrick Bolder bij Radio Oost. Paniek in Hengelo vindt hij niet nodig, al waarschuwt hij wel voor brandstichting bij zulke bedrijven. Prima dat Bolder kalm blijft. Maar wie naast zo'n fabriek woont, mag weten wat zijn regering daar precies heeft betaald.
Oekraïne verdedigt zich, hoor je dan. Dat mag Oekraïne doen, met zijn eigen soldaten. Nederlandse burgers horen niet achter de knoppen van een aanvalsdrone. En de Nederlandse staat hoort daar niet voor te betalen.
Lees ook
Dit is niet onze oorlog
Yeşilgöz moet de Kamer per direct volledig inlichten. Wat wist Defensie, en sinds wanneer? Welke exportvergunningen gaf Nederland af, en waarvoor? Zolang die antwoorden er niet liggen, gaat er geen nieuwe order en geen nieuwe exportvergunning naar Destinus. En de Kamer moet zich hardop afvragen waarom Nederland zich zo diep laat meetrekken in een oorlog die niet de onze is.
Yeşilgöz zegt er "helaas niks over". Jij betaalt de rekening, en straks misschien ook de prijs.
Ga verder met lezen
Dit vind je misschien ook leuk
Laat mensen jouw mening weten
Lees ook
Loading



