Mijn kijk op de invloed van CO2 op het klimaat

Dick Thoenes achtergrond co2_molecules
Foto: Dick Thoenes

Een gastbijdrage van Dick Thoenes.

 

1. Waarom dachten we eigenlijk dat door meer CO2 de atmosfeer zou opwarmen?

Dat idee is gebaseerd op laboratoriumonderzoek van Svante Arrhenius, waarvan de resultaten gepubliceerd zijn in twee artikelen, in 1896 en in 1906. Uit het eerste onderzoek bleek dat infraroodstraling door CO2 in lucht geabsorbeerd kan worden en in warmte omgezet. Het aardoppervlak zendt de van de zon ontvangen energie uit gedeeltelijk als infraroodstraling. Deze wordt door de CO2 in de lucht voor een deel geabsorbeerd, waardoor de temperatuur van de lucht stijgt. Hierdoor stijgt de temperatuur van het aardoppervlak (ongeveer evenveel) om de warmteafvoer in stand te houden. Dit effect wordt dan het “broeikaseffect” genoemd. De opgewarmde luchtlaag geeft de energie weer verder door naar boven.

2. Hoe belangrijk is het broeikaseffect van CO2?

Arrhenius was in dit effect geïnteresseerd omdat hij de opwarming na de ijstijden wilde verklaren. Het is inmiddels wel duidelijk geworden dat de aardatmosfeer de betrekkelijk aangename temperaturen te danken heeft aan het gecombineerde broeikaseffect van CO2 en waterdamp. Het effect van waterdamp is overigens verreweg het grootst.

Arrhenius meende dat in de toekomst de atmosfeer nog een beetje verder zou opwarmen door het toenemend gebruik van brandstoffen. Dit wordt het “extra broeikaseffect” genoemd (Arrhenius zag dit als gunstig). Hij schatte het extra broeikaseffect van CO2 op 5°C bij verdubbeling van het CO2-gehalte (dat toen iets onder de 300 ppm lag). In zijn tweede publicatie corrigeerde hij dit, er zou geen 5 maar 1,6°C zijn. In de jaren ‘80 van de vorige eeuw werd alleen het eerste onderzoek geciteerd en vreesde men voor een aanzienlijke opwarming van de atmosfeer door het toenemend CO2-gehalte, waarvan aangenomen werd dat het veroorzaakt werd door het stijgend gebruik van fossiele brandstoffen. De tweede publicatie werd pas herontdekt na 2000 (meen ik) en toen leek het effect minder dreigend, maar niettemin toch nog wel significant. Voor zover ik weet wordt die tweede schatting tegenwoordig als juist aangenomen.

(Let wel: er wordt wel eens beweerd dat het aardoppervlak wordt opgewarmd doordat er energie van CO2-houdende luchtlagen naar het aardoppervlak zou worden terug gestraald, maar dit is onjuist. Energie kan niet stromen van lagere naar hogere temperatuur).

3. Is het “extra broeikaseffect” in de praktijk bewezen?

Nee, dat is nooit bewezen. We kunnen namelijk in de atmosfeer deze proef niet uitvoeren.

In de atmosfeer is, ondanks aanzienlijke verhoging van het CO2-gehalte in de 20e eeuw, geen duidelijke temperatuurstijging opgetreden. De temperatuur van de atmosfeer is alleen gestegen tussen 1979 en 1998 (0,4°C). Van 1940 tot 1979 is ze iets gedaald (0,2°C) en na 1998 gemiddeld ongeveer constant gebleven. De gemiddelde stijging sinds 1940 is dus ongeveer 0,2°C. De CO2-concentratie is echter de hele tijd voortdurend toegenomen. Als metingen niet overeenstemmen met wat de theorie voorspelt, vind ik dat de theorie fout is.

We moeten overigens voorzichtig zijn met de term “klimaat”. Met dit woord werd vroeger een plaatselijk klimaat bedoeld, van een land of streek. Als we tegenwoordig lezen over “het klimaat” wordt het gemiddelde wereldklimaat bedoeld (maar dit kunnen we eigenlijk niet bepalen). Een gemiddelde wereldtemperatuur is ook niet eenduidig te definiëren (zie paragraaf 6).

4. Hoe komt het dat we van dat extra broeikaseffect zo weinig merken?

Het broeikaseffect is op het laboratorium later ook door anderen bevestigd, daarover bestaat geen twijfel. Het probleem is echter dat de laboratoriumresultaten niet zonder meer van toepassing zijn op de atmosfeer. De situatie in de atmosfeer is veel ingewikkelder en kan in een proef op het laboratorium niet worden nagebootst. In de atmosfeer treden gelijktijdig allerlei andere effecten op, zoals instraling van de zon, reflectie van zonlicht (aan water, ijs, wolken, etc.), verdamping van water, convectie (wind en opstijgende en dalende lucht), vorming van wolken (die warmte naar boven uitstralen en die zonnestralen tegenhouden), regen, sneeuw, etc. We kunnen de samenloop van al deze effecten niet goed voorspellen, vooral omdat die van plaats tot plaats op aarde sterk verschillen. Belangrijk is dat de combinatie van verdamping van water en wolkenvorming werkt als een “negatieve terugkoppeling” waardoor het extra broeikaseffect wordt gereduceerd. Het is in feite niet aangetoond dat verhoging van het CO2-gehalte van de atmosfeer inderdaad een merkbare invloed heeft op het klimaat.

5. Bestaan er andere factoren die van belang zijn voor het klimaat?

Ja, er zijn twee natuurlijke verschijnselen die ook invloed hebben op de temperatuur en die op grillige wijze kunnen variëren. De belangrijkste zijn: de zonneactiviteit en de circulerende oceaanstromingen. De zonneactiviteit (die o.a. blijkt uit het optreden van zonnevlekken) is de oorzaak van de “zonnewind” (stroom van geladen deeltjes van de zon naar de ruimte, dus ook naar de aarde). Deze beïnvloedt de mate waarin kosmische straling de aardatmosfeer binnendringt. Deze beïnvloedt op haar beurt de wolkenvorming. Deze is weer van belang voor de in de atmosfeer ingestraalde zonne-energie. Een toename van de zonneactiviteit veroorzaakt op deze wijze een verhoging van de temperatuur van de atmosfeer. De zonneactiviteit varieert langzaam en grillig. Aan het eind van de 20e eeuw was de zonneactiviteit relatief groot, na ongeveer 2000 nam die af en is nu (2015) zeer laag. Het is mogelijk (maar niet bewezen) dat de gemeten temperatuurstijging van 0,4°C (1979-1998) door de hoge zonneactiviteit veroorzaakt is.

De oceaanstromingen zorgen voor de verdeling van de in de tropen ingestraalde overmaat aan zonne-energie over het aardoppervlak. Als er in een bepaald jaar iets meer warm water naar een van de polen stroomt wordt het daar warmer. En omgekeerd. Dit heeft ook invloed op de gemiddelde temperatuur van de atmosfeer. De oorzaak van de veranderingen in de oceaanstromingen is onvoldoende bekend.

Deze zijn waarschijnlijk de oorzaken van het feit dat de uit metingen afgeleide gemiddelde temperatuur van de atmosfeer van jaar tot jaar merkbaar op- en neergaat (0,1-0,5°C).

6. Complicaties en onzekerheden

Belangrijke onzekerheden zitten niet alleen in de mogelijke invloed van CO2, maar ook in de stofbalansen van de CO2-stromen. Die stofbalansen zijn erg ingewikkeld. De verschillende natuurlijke CO2-stromen, die veel groter zijn dan de menselijke “uitstoot”, zijn niet voldoende nauwkeurig bekend. Die natuurlijke stromen zijn: de productie van CO2 door rotting van afgestorven planten en de desorptie uit warm oceaanwater, alsmede de consumptie van CO2 door groeiende planten en door absorptie in koud oceaanwater. Deze vier stromen zijn elk meer dan tienmaal groter dan de menselijke emissie (“uitstoot”) en kunnen in de tijd langzaam veranderen. Alleen kunnen we de veranderingen niet nauwkeurig bepalen. We weten dus niet zeker dat de toename van het CO2-gehalte van de atmosfeer inderdaad veroorzaakt wordt door verbranding ven brandstoffen, al lijkt dat aannemelijk. Stijging van het CO2-gehalte van de atmosfeer kan ook (mede) veroorzaakt zijn door een tijdelijke stijging van de natuurlijke productie of daling van de natuurlijke consumptie (die overigens niet direct aan elkaar gekoppeld zijn).

Wat we ook niet nauwkeurig weten is welk deel van de door de mens geproduceerde CO2 in de atmosfeer achterblijft. Van alle CO2-stromen die in de atmosfeer terecht komen, zowel van natuurlijke als van menselijke oorsprong, wordt ongeveer 98% door de natuur weer opgenomen. De ongeveer 2% die in de atmosfeer achterblijft zorgt voor de stijging van het CO2-gehalte. Waardoor worden deze getallen bepaald, en zullen die constant blijven? Nee, dat is geenszins zeker. Door het gestegen CO2-gehalte van de atmosfeer neemt de plantengroei over de gehele wereld geleidelijk toe. Daardoor zal de CO2-opname door planten geleidelijk toenemen, maar op langere duur de productie door rottende plantenresten ook. We kunnen deze ontwikkelingen niet voldoende nauwkeurig voorspellen, maar het is denkbaar dat het getal van 2% zal stijgen of dalen. In het laatste geval zou het CO2-gehalte van de atmosfeer verder constant kunnen blijven (dit is natuurlijk speculatief).

(Er wordt ook wel beweerd dat van de menselijke CO2-uitstoot ongeveer de helft in de atmosfeer achterblijft, maar dat is onjuist. De natuurlijke absorptieprocessen maken geen onderscheid tussen CO2 van verschillende herkomst).

De oceanen bevatten meer dan 50 maal zoveel CO2 als de atmosfeer, meest in de vorm van bicarbonaat (HCO3-, dat is een verbinding van CO2 en hydroxyl-ionen, OH-; deze verbinding kan bij temperatuurverhoging weer uit elkaar vallen). Als de temperatuur van het water iets toeneemt zal daardoor meer CO2 in de lucht terecht komen, en als de temperatuur afneemt komt er meer in het water terecht. Kleine veranderingen in het CO2-gehalte van de oceanen veroorzaken grote effecten in de atmosfeer. Verder wordt er CO2 aan het circuit onttrokken doordat er calciumcarbonaat (CaCO3) wordt gevormd, in de vorm van kalkskeletten (van zeediertjes) en schelpen, die naar de bodem zakken en zich daar afzetten. We weten niet hoeveel dit is, maar deze stroom is waarschijnlijk wel van belang. De krijtrotsen die wij kennen bijvoorbeeld bij Dover, in Bretagne en op Møn in Denemarken, zijn op deze wijze ontstaan (mede doordat de zeebodem omhoog is gekomen).

Een volgende complicatie zit daarin, dat de energie die het aardoppervlak van de zon ontvangt op drie manieren wordt afgevoerd: door verdamping van water, door convectie (horizontale en verticale luchtstromen) en door straling. Van deze drie energiestromen is straling de kleinste, waarschijnlijk niet meer dan 10-20% van het totaal. Dit beperkt het broeikaseffect. Verder wordt de energie naar boven in de atmosfeer door deze drie mechanismen doorgegeven. Vanuit de hoogste lagen ontsnapt de energie door straling naar het heelal. Een beschrijving van de energietransportprocessen van het aardoppervlak naar het heelal is ingewikkeld, vooral omdat ze van plaats tot plaats sterk verschillen.

We weten dat verdamping van oppervlaktewater (en van water uit natte aarde) een belangrijke rol speelt in de warmtehuishouding in de atmosfeer. Als de temperatuur van de atmosfeer stijgt, neemt die verdamping toe, hetgeen de opwarming afremt (daardoor zijn de temperatuurvariaties in natte landen als Nederland in het algemeen kleiner dan in droge gebieden). Bovendien bevordert de verdamping de wolkenvorming, waardoor de ingestraalde zonne-energie afneemt. Deze effecten reduceren het broeikaseffect (negatieve terugkoppeling). We kunnen deze effecten niet wereldwijd nauwkeurig bepalen.

Een andere onzekerheid zit in het broeikaseffect van waterdamp. Dat effect is veel groter dan dat van CO2 en varieert heel sterk van plaats tot plaats. We kunnen het gemiddelde broeikaseffect van waterdamp niet nauwkeurig berekenen. Daardoor wordt het moeilijk om een bepaalde gemeten temperatuurstijging aan CO2 toe te rekenen.

Nog een belangrijke onzekerheid zit in het feit dat het eigenlijk niet eens mogelijk is om een gemiddelde temperatuur van de atmosfeer te definiëren. Men kan wel hoeveelheden massa of energie middelen, maar “hoeveelheden” temperatuur bestaan niet, dus die kan je feitelijk ook niet middelen. Uit temperatuurmetingen van over de hele aarde wordt op een bepaalde manier een gemiddelde bepaald. Deze berekende gemiddelde temperatuur is echter geen constante, ze kan “vanzelf” op- en neer gaan, ook als er uitwendig niets verandert. Dat kan gebeuren doordat er meer of minder faseovergangen plaats vinden, zoals smelten van ijs, vorming van ijs, verdamping van water, neerslag door regen of sneeuw, verdamping van ijs, vorming van rijp. Al deze processen gaan gepaard met energieverbruik of –productie. De grootte van deze faseovergangen kan variëren door veranderingen in lucht- of waterstromingen en ze veroorzaken opwarming of afkoeling van de omgeving. Dit komt uiteindelijk allemaal doordat de atmosfeer en de oceanen niet met elkaar in evenwicht zijn. Als men bijvoorbeeld waarneemt dat in een bepaalde periode poolijs afsmelt (wat af en toe gebeurt), dan is dit niet een teken van opwarming van de aarde, maar juist van afkoeling. Bij het smelten wordt immers warmte onttrokken aan de omgeving (meest uit het water).

De niet-evenwichtssituatie is het gevolg van het feit dat er voortdurend op verschillende plaatsen op aarde energie wordt toe- en afgevoerd (respectievelijk door straling van de zon en uitstraling van de atmosfeer naar het heelal), waardoor grote water- en luchtstromen ontstaan. Het gevolg hiervan is dat het geen betekenis heeft om de uit metingen berekende “gemiddelde” temperatuur op te geven met een marge kleiner dan 0,5°C (zie ook einde paragraaf 5). Kleinere temperatuurvariaties zijn volgens mij dan ook niet significant.

Hieruit volgt ook dat men eigenlijk geen gemiddeld “wereldklimaat” kan definiëren.

7. De onvoorspelbaarheid van het klimaat

We hebben lange tijd gedacht dat de toekomst van het klimaat voorspeld zou kunnen

worden als we beschikten over twee dingen:

  • Een klimaatmodel dat het hele wereldklimaat volledig beschrijft (in dit verband is een “model” een verzameling formules).
  • Voldoende klimaatgegevens (van over de hele aarde) die we in het model kunnen invoeren zodat we daarmee de toekomst zouden kunnen berekenen.

Beide ideeën zijn echter onjuist. Er zijn nog teveel belangrijke onzekerheden (zie paragraaf 6) om zo’n model te kunnen maken. Onze huidige modellen zijn wel geavanceerd maar bevatten lang niet alle relevante processen. Maar zelfs al hadden we zo’n perfect model, dan zouden we daarmee toch niet de toekomst kunnen voorspellen, omdat het klimaat zich “chaotisch” gedraagt. “Chaotisch” is in dit verband een wiskundige term. Hiermee wordt bedoeld dat het gedrag van een systeem beschreven wordt door meerdere gekoppelde niet-lineaire differentiaalvergelijkingen. Zulke systemen kunnen extreem gevoelig zijn voor beginvoorwaarden, zoals temperaturen gemeten op bepaalde plaatsen op bepaalde tijdstippen. Een kleine variatie daarin (kleiner dan de meetnauwkeurigheid) kan dan al leiden tot geheel andere uitkomsten. En chaotische systemen kunnen in de tijd zeer grillig variëren. In principe is het gedrag van chaotische systemen niet voorspelbaar (zie mijn artikel “Over de onvoorspelbaarheid van het klimaat”, Tijdschrift voor Geografie, 01-02-2007). Men kan de toekomst van het wereldklimaat dus feitelijk niet voorspellen.

8. Warmt de aarde nu op of niet?

We kunnen niet weten of de aarde op dit ogenblik opwarmt. We kunnen wel de volgende vragen stellen: Is de aarde tot nu toe opgewarmd? En denken we dat de aarde in de toekomst zal opwarmen door stijgende CO2-gehaltes?

Uit metingen volgt dat de aardatmosfeer in de laatste 75 jaar alleen in de periode 1979-1998 is opgewarmd, en wel ongeveer 0,4°C, maar dat is naar mijn mening niet significant (zie einde paragraaf 6). Er was ook opwarming voor 1940, maar toen was er nog erg weinig CO2-uitstoot, dus dit had een andere oorzaak.

Of de aarde in de toekomst zal opwarmen kunnen we niet zeggen, omdat klimaatvoorspelling onmogelijk is, maar we kunnen wel verwachtingen uitspreken.

We weten dat van de infraroodstraling, die het aardoppervlak uitzendt en door CO2 kan worden geabsorbeerd, in feite nu al ongeveer 85% wordt geabsorbeerd (en in warmte omgezet). Bij stijging van het CO2-gehalte kan die absorptie natuurlijk nooit meer worden dan 100%. Dit zou een temperatuurverhoging van maximaal 2°C kunnen betekenen. We weten overigens dat een temperatuurverhoging van 2°C meer voordelen heeft dan nadelen. De voordelen zijn: hogere landbouwopbrengsten en lager energieverbruik (dit gaat over vele miljarden per jaar). Vanwege de terugkoppelingseffecten zal de temperatuurstijging in werkelijkheid (helaas!) aanmerkelijk minder zijn.

We kunnen wel vaststellen dat er geen aanwijzingen zijn die er op duiden dat de aarde in de nabije toekomst significant zal opwarmen. Dit lijkt mij zelfs onmogelijk.

9. Kunnen we een conclusie trekken?

Oorspronkelijk dachten we dat er een verband zou moeten zijn tussen het CO2-gehalte van de atmosfeer en de gemiddelde temperatuur. Dit is alleen aangetoond voor perioden in de geologische geschiedenis, in de laatste paar honderdduizend jaar. Maar uit geologisch onderzoek blijkt dat de temperatuurstijgingen altijd vooraf gingen aan de stijgingen van het CO2-gehalte (die dus het gevolg moesten zijn van ontgassing van de oceanen). Er zijn geen aanwijzingen dat CO2 verdere significante temperatuurstijging kan veroorzaken (meer dan een paar tienden van een graad). Inmiddels weten we dat de processen in de atmosfeer die van invloed zijn op de temperatuur bijzonder ingewikkeld zijn, zodat we deze zeker nooit kwantitatief zullen kunnen beschrijven.

Is het dan toch niet bedenkelijk dat we met het stoken van grote hoeveelheden brandstoffen ook grote hoeveelheden CO2 in de atmosfeer brengen? Dat weten we niet, maar het lijkt niet waarschijnlijk, want voor zover wij weten heeft een hoger CO2-gehalte van de atmosfeer alleen maar voordelen en geen nadelen. In bepaalde geologische perioden is het CO2-gehalte van de atmosfeer veel hoger geweest dan het nu is, maar zonder dramatische gevolgen.

(Er wordt in dit verband wel gesproken van een mogelijke “verzuring” van de oceanen door toename van de hoeveelheid opgelost CO2. Volgens mij is dit onjuist. De oceanen zijn zwak basisch (alkalisch), en kunnen door hogere CO2-gehaltes iets minder basisch worden, maar niet zuur).

10. Consequenties

Mijn conclusie (maar ik kan mij vergissen) is dat het onmogelijk is dat er een significante klimaatverandering zou kunnen optreden door een stijgende uitstoot van CO2. Dit betekent volgens mij dat alle maatregelen om de CO2-uitstoot te beperken zinloos zijn. Dit kan enorme financiële consequenties hebben voor de samenleving.

Aldus dr ir Dick Thoenes, em. prof. chemische procestechnologie TU Eindhoven.

Voor mijn eerdere DDS–bijdragen, zie hier.

 

 Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Reageer

41 reacties

  1.   

    Zéér hoge waardering voor dit artikel, goed leesbaar voor de leek. Bedankt!
    En nu maar hopen dat de discussie die gaat komen op niveau zal zijn!

    O.T. Vandaag een goed artikel bij Eike over hoe RWE en anderen door de Duitse overheid in de tang zijn genomen:
    http://www.eike-klima-energie.eu/news-cache/die-konsequenz-der-energiewende-energiekonzerne-sollen-verstaatlich-verluste-sozialisiert-werden/

  2.   

    gedegen artikel!
    Zowel de opwarming in 1910-1940 als in 1979-2004 (jaar na maximum van zonnecyclus 23) is m.i. veroorzaakt door een actieve zon. Met als proxy het maximale aantal zonnevlekken per cyclus heb ik een simpel model gefit (periode 1850-heden). Hiermee kan ik het grootste deel van de variatie in de maximale aardtemperatuur per zonnecyclus ‘verklaren’ (afgezien van de ‘vreemde’ periode 1945-1979). Het model is natuurlijk pas een begin, maar ik hoop dat een of andere vakgroep het op kan pakken.

  3.   

    Er zijn mensen die de onwetende op een simpele en ingenieuze manier kunnen inlichten, zodat ze verhelderd het schrijven tot zich kunnen nemen. Nu zij nog die denken te weten hoe de opwarming van de aarde plaatsvindt en eindelijk realistisch hun denkwerk laten werken zoals het behoort.

  4.   

    Dank u wel mijnheer Thoenes voor dit gedegen artikel. Het is echter niet meer dan een opsomming van kennis die alreeds aanwezig was.

    Wij hebben te maken met minister Kamp. U weet wel, van de VVD. De partij die voor de laatste verkiezingen nog campagneslogans voerde als :
    – Elke burger krijgt € 1.000,- van mij
    en
    – Windmolens draaien op subsidie.

    Minister Kamp van de VVD die presteert het nu om de energierekening van elk huishouden structureel met € 85,- per maand te verhogen. Wie nog een zakjapanner nodig heeft om te becijferen wat dat structureel, langdurig, en per jaar gaat kosten en dat in verband te brengen met die verkiezingsbelofte van Rutte die spoort niet.

    Het artikel gaat wel in op het effect van CO2 op het klimaat, maar niet op het effect van de € 85,- per maand die minister Kamp heeft op onze CO2 uitstoot. Het antwoord is natuurlijk dat we met deze aflaat onze CO2 uitstoot met nul komma niks reduceren. Verdeling van de gelden daarop word toegezien door de heer Ed Nijpels. Niet geheel toevallig lid van de VVD.

    Wat denkt u mijnheer Thoenes. Heeft Breitvik een standbeeld in 2083 ? Of is het klimaat tegen die tijd dusdanig opgewarmd dat het graniet waaruit dat standbeeld gehouwen zou moeten worden zal smelten als sneeuw voor de zon ?

  5.   

    meer en meer CO2 en CH4 in onze atmosfeer en er gebeurt maar niets. Ergo: we worden voorgelogen. Daar kan ik een gezegde tegenin brengen: de kruik gaat net zolang te water tot hij barst.

  6.   

    Het is een zegen dat er nog experts de moeite nemen om hun kennis door te geven.
    Voor de gemiddelde politicus, greenpeacer of milieubevlogene zal dit worden geclassificeerd als onwelgevallige informatie. Hun (eigen)belang is hier niet mee gediend.

  7.   

    Thoenes conclusie is dat het onmogelijk is dat er een significante klimaatverandering zou kunnen optreden door een stijgende uitstoot van CO2. De klimaatwetenschap zegt dat het onmogelijk is er geen significante klimaatverandering gaat optreden door een stijgende uitstoot van CO2. Beiden zeggen dat ze zich kunnen vergissen en dit enorme financiële consequenties kan hebben voor de samenleving. Wie heeft gelijk? Het antwoord ligt in de toekomst. Nemen we de gok of niet.

    1.   

      Laat u toch niet zo op de kast jagen, met dat gokken met enorme financiële kwesties. Het zijn redeneringen die kant noch wal raken. 12.000 jaar geleden begon onze planeet op te warmen en dat gaat door tot op vandaag. Sindsdien zijn we veel rijker geworden. Conclusie : als de planeet opwarmt dan worden we daar rijker van. Kunt u daar iets mee ?

      In de tussentijd maak ik me wel even zorgen over klimaatbeleid. Zwatelaars die ons op hypnotiserende wijze aanpraten dat zij wel even aan de klimaatthermostaat kunnen draaien kosten de wereld 1 miljard euro per dag. Meer concreet : minister Kamp die hetzelfde beweert klopt elk huishouden zo tegen 2020 € 85,- netto per maand uit de zak. Het resultaat van al die taxpoet is nul komma niks, of u moet de duurste schroothoop uit de geschiedenis een verworvenheid vinden.

      Daar heeft u uw “enorme financiële consequenties”.

      1.   

        Marcel101

        De meeste mensen denken hier toch anders over. En dus gaan we vooralsnog gewoon door met het nemen van maatregelen. Daarbij komt ook nog eens dat veel
        mensen een voorstander zijn van duurzame energie ongeacht of er een klimaatprobleem is of niet. Hernieuwbare energie is duurzamer en schoner. Overigens is kernenergie natuurlijk ook een oplossing voor CO2 arme energie. De financiële consequenties zijn uiteraard bekend: 72 miljard in 15 jaar tijd voor 14% duurzame energie.

        1.   

          Dat veel mensen hier anders over denken is zelfs al discutabel. Volgens mij denken zij daar zelf niet zo over maar laat men zich iets aanpraten. Wie wel nadenkt ziet in dat het om een hersenspinsel gaat, en dat die 72 miljard weggegooid geld is. Zelfs die 72 miljard is nog een conservatieve schatting, sceptici berekenen minstens 100 miljard. Dat is ook de basis onder mijn bewering van € 85,- per Nederlands huishouden per maand in 2020.

          En die duurzame energie die u zegt te willen ? Het enige dat wij bereiken met onze € 85,- per huishouden per maand is een vervijfvoudiging van de electriciteitsprijs. En voor dat geld moet je nog maar afwachten of het licht ook aangaat als je het lichtknopje omzet, de leveringszekerheid neemt af en de kans op langdurige storingen in het lichtnet neemt toe.

          Daar is verder niets duurzaams aan in de ware betekeninis van het woord, het is alleen maar erg duur.

          De realiteit is dat deze grootste staatsuitgave uit de geschiedenis werkelijke innovatie en onderzoek naar iets dat werkelijk vernieuwend is in onze energievoorziening in de weg staat.

          Het is een uitgave die onverantwoord is, en de achterliggende gedachte is te debiel voor woorden. Onhaalbaar. Zelfs als we de doelstelling zouden halen dan is het nutteloos. Alleen on-nadenkenden zonder enig verstand van techniek trappen hier in. Veel meer als een beetje opletten op de L.T.S. heb je niet nodig om de onhaalbaarheid en de belachelijkheid van dergelijke plannen in te kunnen zien.

          Helaas zijn er hele volksstammen die inderdaad lachen hierom. Zij stoppen hun zakken vol met een riant salaris voor werk dat helemaal niets oplevert. Het kost ons slechts.

          1.   

            Marcel101

            We halen allemaal ergens onze informatie vandaan. Dat zou je aanpraten kunnen noemen. Op basis daarvan wordt een beeld gevormd en maken mensen hun keus. Op zich zet ik vraagtekens bij de informatie van de klimaatwetenschap maar bij de informatie van de zogenaamde sceptici gerust het dubbele aantal vraagtekens. Informatie van die kant is m.i. zeker niet meer betrouwbaar. En natuurlijk mogen wij van gedachten veranderen. Zou het gaan afkoelen de komende jaren dan zal ik mijn keus zeker heroverwegen. Maar vooralsnog is enige afkoeling in geen velden of wegen te bekennen.

    2.   

      Na bijna 20 jaar geen opwarming en meer co2 is er niet meer over een gok te spreken. Het is een feit.
      Ga heen en trol ergens anders.

      1.   

        Geen opwarming Moose, maar ook geen afkoeling. Hoe kan dat? Thoenes heeft het hierboven over afname van de zonne-activiteit sinds 2000, we hebben een trend naar koude La Nina’s gehad, de PDO staat op koud.

        Als je zegt dat AGW onzin is dan heb je wat te verklaren, niet alleen dat de temperatuur niet gedaald is de laatste 15 jaar maar ook hoe de temperatuur kon toenemen sinds 1900 zonder duidelijke natuurlijke factoren, behalve de zon tot aan 1960 ofzo.

  8.   

    betreffende

    Het aardoppervlak zendt de van de zon ontvangen energie uit gedeeltelijk als infraroodstraling. Deze wordt door de CO2 in de lucht voor een deel geabsorbeerd, waardoor de temperatuur van de lucht stijgt. Hierdoor stijgt de temperatuur van het aardoppervlak (ongeveer evenveel) om de warmteafvoer in stand te houden.

    Dit is een testbare hypothese. Is de temperatuur van de (lagere) atmosfeer gestegen ten opzichte van de temperatuur van het aardoppervlak.

    Vergelijk daartoe maar eens de global temperatuurreeksen, HADCruT4, NCDC, GISS enerzijds tegen de “lower trophosphere” van RSS en UAH (beta versie 6).

    Gevolg: hypothese verworpen. De troposfeer wordt steeds koeler ten opzichte van het aardoppervlak.

    Mogelijke oorzaak: verhoging van de lucht-temperatuur bevordert convectie waardoor de warmte naar hogere luchtlagen wordt gedwongen waar het gemakkelijker de energie kan uitstralen naar de ruimte.

  9.   

    Bij punt 4, mag ik uw bron?

  10.   

    @Vruggink Tja, daar is het voorzorgprincipe weer. Verzin een denkbeeldig gevaar, maak mensen bang, gooi er de nodige enge kantelpunten tegenaan en kom dan aan met het voorzorgprincipe als ‘oplossing’ van een dus denkbeeldig probleem. Werkt altijd. Of het nu gaat om meteorieten, marsmannetjes, stoomtreinen, spinazie of opwarming. Doet er niet toe. Om maatregelen te nemen heb je een concreet aangetoond probleem nodig. Dit is hier niet het geval. Dus er is helemaal geen sprake van een gok. Slechts van een hersenspinsel.

    1.   

      Hetzler,

      Het voorzorgprincipe van Vruggink, klinkt goed! :) Jij moet er niets van hebben dat weet ik. Dat kan natuurlijk. Wie weet is het inderdaad een hersenspinsel. Het voorzorgprincipe is natuurlijk geen keus voor het leven. Als er duidelijke aanwijzingen zijn van het tegendeel door bijvoorbeeld afkoeling, dan kunnen we gerust afzien van verdere voorzorg maatregelen. Vooralsnog is er echter geen spoortje van afkoeling te bekennen. Integendeel.

    2.   

      Hetzler, het probleem is zo concreet aangetoond als het maar kan. Misschien niet als je verhalen zoals die van Thoenes hierboven voor zoete koek slikt maar wel als je wat verder kijkt en naar twee kanten toe sceptisch bent. Het aparte is dat “de sceptici” wel een aantal valide argumenten hebben:
      – klimaatgevoeligheid van modellen mogelijk te hoog
      – kosten mitigatie niet duidelijk
      – rol zon en oceaanstromingen onzeker
      maar door die onzekerheid te gebruiken om gelijk extreme standpunten te verkondigen:
      – klimaatgevoeligheid is nihil
      – we gaan allemaal morgen failliet
      – de zon en oceanen verklaren alles
      word je, behalve misschien voor de eigen bühne hier, niet serieus genomen.

  11.   

    Thoenes: “Aan het eind van de 20e eeuw was de zonneactiviteit relatief groot, na ongeveer 2000 nam die af en is nu (2015) zeer laag. Het is mogelijk (maar niet bewezen) dat de gemeten temperatuurstijging van 0,4°C (1979-1998) door de hoge zonneactiviteit veroorzaakt is.”

    Hmmm. Iedereen met een beetje sceptische insteek moet dan denken: ah, dus als in die 20 jaar de zon de opwarming zou verklaren, waarom is het dan niet afgekoeld de laatste 20 jaar? Daarnaast is de determinatiecoëfficiënt (R2) tussen zon en temperatuur sinds 1900 véél lager dan tussen CO2 en temperatuur, iets van 0.25 tegenover 0.75.

    Thoenes: “De temperatuur van de atmosfeer is alleen gestegen tussen 1979 en 1998 (0,4°C). Van 1940 tot 1979 is ze iets gedaald (0,2°C) en na 1998 gemiddeld ongeveer constant gebleven. De gemiddelde stijging sinds 1940 is dus ongeveer 0,2°C. ”

    Hmmm, dat is een interessante weergave van de data en -met alle respect- een emiritus hoogleraar onwaardig.

    Etc.

  12.   

    @Guido: welke indicator voor de zon bedoel je bij die R2 van 0.25? TSI?, aantal zonnevlekken? …? Trouwens een correlatie alleen zegt weinig.
    En: hoe verklaar je de opwarming in 1910-1940? CO2 kan het niet geweest zijn.

  13.   

    @Dorotheus – beide met de datasets die ik gebruik, ik vind het knap dat jij wel wat vindt en ben oprecht benieuwd hoe je dat gedaan hebt. Correlatie en causaliteit zijn verschillende dingen, daar heb je helemaal gelijk in, maar zonder correlatie is causaliteit wel erg moeilijk te verdedigen.

    1910-1940: onderschat de potentiële rol van de mens toen niet, maar ik kan me goed voorstellen dat de zon daar met een versterkingsmechanisme een rol heeft gespeeld.

  14.   

    Het verhaal van water vind ik niet helder belicht. Je stelt bij punt 4 dat water een negatieve terugkoppeling heeft. Voorstanders van de AGW theorie stellen vaak het tegenovergestelde en beweren dat hoewel de invloed van CO2 beperkt is, dit effect wordt versterkt doordat er meer water in de lucht komt als de temperatuur stijgt. Water heeft zowel positieve als negatieve terugkoppeling. De resultante varieert in tijd en plaats. Uit modelonderzoek blijkt dat een model zonder invloed van water betere resultaten geeft dan een model waarin allerlei aannames over terugkoppelingen zijn ingebouwd. Mijn conclusie is dat we onvoldoende weten over wat er aan de hand is om er beleid op te kunnen baseren.

  15.   

    Mijnheer Vruggink,
    het gaat helemaal niet over de vraag of het nu afkoelt of opwarmt.

    Daar kunnen we het snel over eens worden lijkt mij. Ik ben van mening dat het de afgelopen 12.000 jaar opwarmt.

    De vraag is of de opwarming die we al 12.000 jaar meemaken zijn oorzaak heeft in menselijke activiteit.

    En die € 85,- die u en ik in 2020 aan de overheid gaan her-verdelen

    Zou minister Kamp daar werkelijk even aan het knopje van de klimaatthermostaat kunnen draaien ?

    En wat zou dat dan uitmaken ?

    Zelf ben ik blij dat mensen niet aan dat knopje van de klimaatthermostaat kunnen draaien. Omdat ik van mening ben dat -indien dat wel het geval was- dit binnen 5 jaar een wereldoorlog tot gevolg zou hebben.

    1.   

      Marcel101

      Je zegt : “het gaat helemaal niet over de vraag of het nu afkoelt of opwarmt.”

      Je doet daar mee voorkomen dat ik die vraag alhier gesteld heb. Waar heb ik die vraag alhier gesteld?

      En zou je eens kunnen onderbouwen wat je nu bedoeld met die € 85,-?

  16.   


    Herman Vruggink
    1 juni 2015 at 11:15
    Marcel101

    Je zegt : “het gaat helemaal niet over de vraag of het nu afkoelt of opwarmt.”

    Je doet daar mee voorkomen dat ik die vraag alhier gesteld heb. Waar heb ik die vraag alhier gesteld?

    En zou je eens kunnen onderbouwen wat je nu bedoeld met die € 85,-?”

    Ja hoor.
    Het gaat bij die € 85,- per huishouden per maand om de plannen die minister Kamp heeft doorgevoerd en die bekend staan als het SDE+ akkoord.

    Dat akkoord gaat over electriciteit. Dat gaan we dus opwekken met windmolentjes omdat het moet van de Brusselse apparatsjiks. Het CPB wat u al aanhaalde heeft becijferd dat dat ons minstens € 72.000.000.000,- gaat kosten. Sceptici waar ik me op baseer, komen op een kostenplaatje van minstens € 100.000.000.000,- Om dat bedrag te kunnen betalen, zal elk huishouden 15 jaar lang netto € 85,- per maand moeten betalen. Zou u nu eens het netto milieuresltaat wat we daarmee bereiken kunnen becijferen ?

    Omdat ik op de L.T.S. toch wel een beetje opgelet heb, kan ik ook wel een beetje het resultaat wat we daarmee gaan bereiken voor me zien. Dat is nihiel. Maar goed, dat zal wel aan mijn gebrek aan opleiding liggen, als u het anders ziet laat ik het mij graag uitleggen.

    En u heeft inderdaad de vraag of het nu afkoelt of opwarmt niet zelf gesteld. Het artikel waar we hier over praten gaat echter wel degelijk over onze energievoorziening en deze vraag die onderliggend is hieraan. Het terugbrengen van ons dispuut tot deze kernvraag is niet meer dan een “wir haben es nicht gewuβt” beweging.

    1.   

      Marcel101

      Leuke naam, het SDE + akkoord, meestal wordt dit het energieakkoord genoemd. Dit akkoord gaat niet alleen over elektriciteit maar over energie in alle vormen. Daarom heet dit het energieakkoord en niet het elektriciteitsakkoord. Voor uitvoering van dit akkoord staat 59 miljard gereserveerd. Omdat naar vrijwel ieders verwachting de 14% duurzaam voor 2020 niet gehaald gaat worden heeft de rekenkamer uitgerekend dat er nog 13 miljard bij moet. Zo komen we dan op 72 miljard. Er is echter slechts politiek akkoord voor 59 miljard, meer niet. Moeten wij alvast met 72 miljard of zelfs nog meer gaan rekenen? Lijkt mij een nogal voorbarig. Politiek en maatschappij kan namelijk ook gewoon zeggen dat het wel even genoeg is… In 2016 wil Henk Kamp evalueren. Ik reken daarom vooralsnog met 60 miljard in 15 jaar. Hier is politieke toezegging voor. Dit is € 48,– per maand per huishouden, € 19,60 per Nederlander.

  17.   

    @Guido:
    De TSI is m.i. een slechte indicator voor de invloed van de zon (en pas sinds 1960 beschikbaar?).
    Het maximale aantal zonnevlekken per cyclus (gesmoothed) is veel bruikbaarder, maar alleen als je het volgende doet:
    a) de cijfers voor 1945 moeten met 30% worden verhoogd. De expert Svalgaard stelt dit voor, daar na 1945 de telmethode is veranderd.
    b) Mijns inziens is er sprake van een DREMPELWAARDE. Een lagere waarde geeft afkoeling, een hoger aantal zonnevlekken opwarming. Helaas lijkt de drempel niet constant in de tijd (kan samenhangen met luchtvervuiling),maar als eerste benadering komen 110 of 100 in aanmerking. Cyclus 23 heeft als maximum (circa) 120. Tot 2003/4 is er aldus enige opwarming geweest. Cyclus 24 komt lang niet zo hoog, maar was vorig jaar maximaal. De echte afkoeling moet nog komen, waarschijnlijk pas rond 2018.
    De nieuwe indicator voor de zonneactiviteit levert een veel hogere correlatie en verklaarde variantie op maar:
    c) mijn model werkt alleen via steekjaren, per 11 jaar 1.
    d) je kunt er niet mee voorspellen, maar de zon is toch onvoorspelbaar, denk ik. Scenario’s over 50 jaar zijn buitengewoon dwaas. Zeker als je er al na een paar jaar flink naast zit (zoals het IPCC).

  18.   

    nog iets:
    voor de periode 1945-1965 werkt het modelletje niet goed, (waarschijnlijk door de zware luchtvervuiling roet, SO2 etc.), maar daar fit het IPCC-model nog minder.

    1.   

      Dank je voor de uitleg Dorotheus. De zon is absoluut fascinerend en ik sta open voor versterkingsmechanismes (UV en stratosferische transport?) maar vind het ook moeilijk om de correcties die jij uitvoert fysisch te begrijpen. Waarom een drempelwaarde, waarom steekjaren, waarom zou er een vertraging inzitten, etc. Daarnaast neemt het aantal zonnevlekken af sinds ongeveer 1950 (ik baseer me op SIDC data), zeker als je de waardes daarvoor 30% verhoogt. Of mis ik iets?

      Maar mijn grote vraag is, waarom moet je je in zoveel bochten wringen terwijl zonder enige data massage de correlatie tussen menselijke forcering (die, zeker voor broeikasgassen, relatief zeker is) al behoorlijk hoog is. En daarnaast goed fysisch onderbouwd is en door stralingsbalans-metingen bevestigd wordt? Als je dan ook nog de zon (TSI of vlekken), ENSO, vulkanen, en AMO in een multiple linear regression erbij zit krijg je een R2 boven de 0.90.

      Wat het voorspellen van de zon betreft zitten we helemaal op een lijn. Hetzelfde geldt voor ENSO en vulkanen en in mindere mate voor multidecadale oceaanstromingen. Daarom is een voorspelling over 50 jaar m.i. ook makkelijker te maken dan een voorspelling voor 10 jaar omdat verder in de tijd die natuurlijke factoren meer zullen uitmiddelen.

  19.   

    @Guido: de drempelwaarde is inhoudelijk te verdedigen: boven een bepaalde zonneactiviteit warmt de aarde op, eronder koelt ze af. Net als een kachel in een kamer.
    De steekjaren zijn om het model hanteerbaar te houden. Anders heb je heel ingewikkelde formules nodig. Dus puur praktisch.

    1.   

      @Dorotheus – dank je. Misschien interpreteerde ik je drempelwaarde niet goed. Laat je de waardes beneden die drempelwaarde links liggen en middel je alles erboven o.i.d.? En heb je wel eens CO2 of forcering als een extra variabele meegenomen?

  20.   

    dorotheus,

    Je schrijft : “De echte afkoeling moet nog komen, waarschijnlijk pas rond 2018.”

    Dat is al over 2 1/2 jaar…. Indien de beloofde afkoeling nu niet komt en het verder opwarmt, ga jij dan je uitgangspunten nog eens onder de loep nemen en evalueren?

    1.   

      natuurlijk, maar als de temperatuur hoog blijft, kan dat ook door een andere oorzaak dan CO2 komen. Er is als het ware 1 vergelijking met meerdere onbekenden.

  21.   

    Namens Dick Thoenes.

    Maecel101 heeft volkomen gelijk dat mijn verhaaltje niet meer is dan een opsomming van wat al bekend was. Ik heb geprobeerd hiervan een overzicht te gegeven, zoals ik dat zie, vooral ook bedoeld voor de niet-deskundige lezer.
    Herman Vruggink rekent mij niet tot “de wetenschap”. Inderdaad is mijn verhaal geen wetenschappelijk betoog, met wetenschappelijke uitleg en bronvermelding. Het is bedoeld als overzicht, maar het is wel gebaseerd op wetenschap. Dat kan niet gezegd worden van de uitspraken van de “alarmisten”, de lieden die opwarming van de aarde voorspellen door actie van de mens. Zij baseren hun betoog op een hypothese uit de jaren ’80, die nooit bewezen is, maar die door de politiek is verheven tot dogma. Iedereen die “politiek correct” wil denken moet in dit dogma geloven. Verreweg de meeste echte en serieuze klimaatwetenschappers geloven daar niet in. De zogenaamde klimaatwetenschappers die beweren er wel in te geloven, zijn de rekenaars, die met behulp van geavanceerde klimaatmodellen proberen de toekomst te voorspellen. Deze modellen zijn als regel gebaseerd op de eerder genoemde hypothese en kunnen dus niet anders dan opwarming voorspellen.
    De eerste serieuze klimaatwetenschappers die in de jaren ’80 de hypothese formuleerden, zoals Bert Bolin en Sir John Houghton, waren gelovige Christenen. Zij verkondigden beiden openlijk dat zij het geloof belangrijker vonden dan de wetenschap. Zij wilden de mensheid waarschuwen voor de gevolgen van hun zondige leefwijze. Daar zit wat in, maar dat noem ik geen wetenschap. Zij ook niet.
    Wat Herman Vruggink “de wetenschap” noemt, zijn mijns inziens de volgelingen van het dogma, de alarmisten. De critici, ook wel de sceptici genoemd, zijn de echte wetenschappers.
    Dick Thoenes

  22.   

    Nou breekt mijn klomp. De meeste wetenschappers zijn zo atheïstisch als ik weet wat, wat een triest argument. Is natuurkunde gelovig?

    Ga a.u.b. gewoon eens inhoudelijk in op de kritiek op het stuk. Zelfs je medeblogger Andre Bijkerk schrijft in de commentaren onder zijn recente blog “Inderdaad heeft Dick Thoenes een aantal onjuistheden vermeld. Dat zou met een simpele errata vermelding kunnen worden opgelost.” Het zijn er tientallen maar met 2 daarvan kan een emiritus hoogleraar die zegt zich op de wetenschap te baseren volgens mij sowieso niet leven:

    1) de opwarming sinds 1940 is 0.2 graden

    2) “Aan het eind van de 20e eeuw was de zonneactiviteit relatief groot, na ongeveer 2000 nam die af en is nu (2015) zeer laag. Het is mogelijk (maar niet bewezen) dat de gemeten temperatuurstijging van 0,4°C (1979-1998) door de hoge zonneactiviteit veroorzaakt is.” Als je a zegt moet je ook b zeggen. ALS de zon de oorzaak was van de opwarming waarom koelt het dan niet af?

    1.   

      zonnecyclus 21 en 22 hadden een hoog maximum en de temperatuur steeg sterk. Zonnecyclus 23 was redelijk hoog en gaf per saldo enige opwarming. Cyclus 24 is laag en zal uiteindelijk afkoeling geven. 2013 en 2014 waren namelijk niet warm genoeg om dat te voorkomen.

  23.   

    Guido

    De simpele errata voor deze blog zijn:

    1: “Dat idee is gebaseerd op laboratoriumonderzoek van Svante Arrhenius, waarvan de resultaten gepubliceerd zijn in twee artikelen, in 1896 en in 1906.”

    1906 moet zijn 1907, dit betreft het boek “Das Werden Der Welten”. Voorts heeft hij in een artikel in 1901 zich meer expliciet uitgesproken over het effect van CO2 dan in 1896 ( Svante Arrhenius, 1901, Ueber die Wärmeabsorption durch Kohlensäure, Annalen
    der Physik Bd 4. 1901, p690-705. )

    2: .De gemiddelde stijging sinds 1940 is dus ongeveer 0,2°C..

    Dit moet zijn “De officiele effectieve temperatuur stijging sinds 1940 na niet transparante homogenisaties door GISS/NOAA en het Met-office is ongeveer 0,5 graden”.

    Verder zie ik geen feitelijke onjuistheden die een DH0 reactie zou rechtvaardigen zoals “emiritus onwaardig”. Verzoeke dus gaarne de “tientallen” te onderbouwen.

    1.   

      Doe ik graag Andre, maar dan zou het wel netjes zijn als de aanpassingen in het artikel komen, tenzij Dhr. Thoenes kan aantonen dat ik fout zit uiteraard. Op die manier kan iedereen die echt interesse heeft in de stand van zaken er zijn voordeel mee doen. Aan een erratum helemaal onderaan heeft niemand weet, dat weet jij ook. Een gastblog is hier ook een mooie optie voor :-)

  24.   

    Namens Dick Thoenes.

    Veel inzenders van commentaar vallen mij aan op punten die ik niet heb gezegd. Mijn advies: kijk nog eens goed wat er staat.

    De gelovigen Bolin en Houghton hadden voor zover ik weet weinig navolgers.

    De politici die er een dogma van maakten juist wel, tot en met de meeste huidige politici, inclusief Obama. Die dogma’s zijn nooit voor discussie vatbaar.

    Als je naar temperatuurgeschiedenissen wilt kijken heb je niets aan die grafiekjes waarin een zoveeljarig voortschrijdend gemiddelde wordt gebruikt (bijv. van CRU). Ik kijk liever naar de exacte cijfers die per maand worden bepaald (bij. door UAH). Je ziet dan wel dat de natuurlijke fluctuaties zo betrekkelijk groot zijn, dat je een stijging of daling ook over een langere tijd niet nauwkeuriger kan bepalen dan met een marge van enkele tienden van een graad.

    In de jaren ’70 maakte men zich erg druk om de afkoeling van de aarde, die was gebaseerd op een gemeten temperatuurdaling van omstreeks 0,2 graad. Daarna maakte men zich vreselijk druk om een opwarming van omstreeks 0,4 graad (beide plus of min 0,2 of 0,3 graad). Volgens mij zijn beide waarnemingen niet significant. Ik beweer zelfs dat je een “gemiddelde” temperatuur van de atmosfeer niet nauwkeuriger kunt bepalen dan plus of min een halve graad.

    Dick Thoenes

  25.   

    Meneer Thoenes, hartelijk dank voor het interessante verhaal. Als we naar de lange HadCrut temperatuurreeksen kijken, zien we dat de aarde gemiddeld met circa 0,5 graad per eeuw is opgewarmd sinds 1850.
    Een flink deel hiervan zal te wijten zijn aan de natuurlijke opwarming na de koude periode van de kleine ijstijd. Het is ook zeker niet uit te sluiten dat we momenteel een maximum temperatuur beleven en dat hierna de temperatuur weer zal gaan dalen. Tenslotte was het circa 1000 jaar geleden in de warme middeleeuwen ook warmer en is het daarna gaan afkoelen. De geschiedenis herhaalt zich.

  26.   

    Namens Dick Thoenes.

    Ik vond de volgende reacties van een zekere Guido:
    “het stuk van Dick Thoenes zit vol fouten (“sinds 1940 is de temperatuur met 0,2 graden gestegen”) en halve verhalen (de zon die de opwarming zou kunnen verklaren maar de afnemende zon niet in verband brengen met de hiatus), toch vind je (Andre) het een uitstekend stuk. Dat is best apart.”
    “allereerst vroeg ik me af of je nog iets wil zeggen over de fouten van Thoenes die ik aankaartte. Dat je daar niet op ingaat doet me vermoeden dat je het met me eens bent en dat het dus ook wat misleidend is om zijn stuk aan iemand anders aan te prijzen, maar ‘correct me if I am wrong’. Je hebt het zelf over manipulaties van Mann (waar ik het overigens mee eens ben) maar dit soort praktijken komen aan beide kanten voor en daar wordt niemand beter van”.
    “ik hoop inderdaad dat Thoenes de meest in het oog liggende fouten wil rectificeren, maar er zitten zoveel misleidende stukken / halve verhalen in dat hij het beter zou terugtrekken. Ik zie geen van beide gebeuren.” 
    “Ik denk niet dat het zinvol is hier nu verder op het betoog van Thoenes in te gaan: Thoenes heeft bij monde van Labohm gereageerd en gaat nergens in op de kritiek, maar heeft het “

    Reactie van Dick Thoenes:
    Hij vond mijn opgaven van de temperatuurdaling en –stijging in de vorige eeuw blijkbaar niet goed, maar hij zegt niet wat die dan zouden moeten zijn. Je mag er best een paar tienden van een graad bij optellen, dat maakt voor mijn betoog niets uit. Ik heb hier trouwens op gereageerd.
    Jammer genoeg heeft hij nergens vermeld wat dan al mijn verdere fouten zouden zijn, dus ik kan er ook niet op in gaan. Maar hij heeft het wel driemaal herhaald!
    Ik wil in alle onbescheidenheid opmerken dat mijn verhaal het meest omvattende is over de CO2- problematiek dat ik ken. Gelukkig zijn er ook lezers die dat waarderen. Maar Guido doet wat veel alarmisten doen: geen rationele argumenten aanvoeren maar alleen maar afkraken. Dat is blijkbaar mode. O ja, en die “hiatus” bestaat natuurlijk alleen maar in de fantasie van alarmisten!
    Dick Thoenes

Dagelijksestandaard.nl gebruikt cookies en vergelijkbare technologieën (cookies) onder andere om u een optimale gebruikerservaring te bieden. Ook kunnen we hierdoor het gedrag van bezoekers vastleggen en analyseren en daardoor onze website verbeteren. Cookies van onszelf en van derden kunnen worden gebruikt om advertenties te tonen en artikelen aan te bevelen op dagelijksestandaard.nl die aansluiten op uw interesses. Ook derden kunnen uw internetgedrag volgen. Cookies kunnen gebruikt worden om op sites van derden relevante advertenties te tonen. Cookies van derde partijen maken daarnaast mogelijk dat u informatie kunt delen via social media zoals Twitter en Facebook.

Like nu onze nieuwe pagina voor nieuws en opinie!