Rechtse zelfkritiek? Vergeet het maar

Na 9/11 hebben we in het Westen veel oproepen aan de moslimwereld gezien om eindelijk eens aan zelfkritiek te gaan doen. Werkt natuurlijk niet, dat moeten de moslims zelf doen, en dat doe je niet op commando van de vijand. Toen ik afgelopen week op de Dagelijkse Standaard ‘het tekort van rechts‘ ter discussie stelde, wist ik al dat ik bot zou vangen. Hoewel: dit blog is geen Time, een linksig magazine, dat een betraande Ronald Reagan (zie fotootje) op de cover zette onder de kop ‘How the Right went Wrong’ (typisch zo’n woordgrapje uit de Thatcherrtijd: ‘Labour doesn’t work’).

Toch zijn zulke covers iets om over na te denken. Bij links denken ze dat rechts is doorgeschoten, een gedachte die rechts in de jaren zeventig had over links. Ronald Reagan dacht dat al in de jaren zestig, toen hij van de Democraten (hij was als vakbondsman een aanhanger van F. D. Roosevelt) naar de Republikeinen wisselde. Zulke wisselingen komen voor, al is die ‘doorschietgedachte’ eerder een conservatieve opvatting. Conservatieven zien de geschiedenis in golfbewegingen verlopen, waarbij links en rechts elkaar afwisselen en corrigeren. Dat links dat nu ook denkt, een conservatieve gedachtegang dus, betekent dat ze daar afscheid hebben genomen van hun oorspronkelijke radicale gedachtegoed (waarin de toekomst alleen maar links kon zijn en er geen plaats was voor rechts) en dat ‘het nieuwe links’ (dat nog in geen velden of wegen te bekennen is, maar dit terzijde) zichzelf een plaats in het gematigde centrum toedicht. Overigens was dit al de plaatsbepaling van links in de tijd van Wim Kok, Bill Clinton, Tony Blair en Gerhard Schröder, dus zo ‘nieuw’ is het niet. We hebben de ‘New Democrats’ en ‘New Labour’ al gehad. Maar links, en dan vooral de sociaal-democratie, heeft wel een traditie van zelfkritiek. Dat komt natuurlijk ook omdat ze daar zo vaak achter de feiten aanliepen en vermalen dreigden te worden tussen de kritiek van revolutionair links (de communisten) en rechts (alles ter rechterzijde van de sociaal-democraten). En verder heb je het type ‘zelfkritiek’ uit de communistische showprocessen, waarbij een in ongenade gevallen partijcoryfee voor een volkstribunaal zichzelf mocht bekritiseren met een verontschuldiging aan de grote leider en de eigen partij.

Heeft rechts ook zoiets? Bij rechts is het denk ik minder, omdat voor rechts theorieën en ideologieën altijd minder belangrijk zijn geweest dan voor links, dat in filosofie een middel zag om de wereld te veranderen (Marx). De eigen lijn bewaken zagen we nog het sterkst bij de katholieke kerk, waar de gelovigen niet zomaar op eigen houtje mochten denken en zich aan de vanuit Rome uitgevaardigde dogma’s hadden te houden (dat wil zeggen: Rome duldde geen openlijke kritiek: in de praktijk was het leven vaak sterker dan de leer). Maar ketters, afvalligen en ongelovigen moesten altijd met de ergste straffen rekening houden, want die bescheten het eigen nest en waren ‘verraders’. En verraad komt bij rechts even vaak voor als bij links. Vandaar alle ergernis over overlopers en dissidenten, die veel meer worden gehaat en verafschuwd dan mensen die altijd al tot het andere kamp behoorden. Dissidenten zijn niet alleen verraders, maar zij meten zichzelf vaak ook nog een morele hoge toon aan omdat zij ‘de durf’ menen te hebben om tegen de eigen groep in te gaan. De afkeer neemt nog verder toe als iedereen in stilte wel weet dat zulke dwarsliggers ook nog gelijk hebben. Dat verklaart waarom dissidenten als Sacharov en Havel nooit echt populair zijn geworden. Iedereen die voor zijn opvattingen de gevangenis riskeert, roept ook een schuldgevoel op bij al diegenen die niet zo dapper zijn en misschien wel gewoon meelopers zijn. Dat laatste sentiment wordt door dictaturen altijd graag uitgespeeld.

Mij lijkt niet dat we in democratieën zulke toestanden moeten vrezen (de uitkomst van het Wildersproces laat ook zien dat de angst voor ‘de vrijheid van meningsuiting’ zwaar overdreven is geweest). Wel is er denk ik voor rechts aanleiding genoeg om eens kritisch naar het eigen program van de afgelopen dertig jaar te kijken. Dat program, dat zich laat samenvatten tot ‘meer markt en minder overheid’, was tot 2008 verbluffend succesvol, zo succesvol dat links zich er ook aan moest commiteren. Maar sinds de kredietcrisis ligt de bal (en ook de schuld) weer bij de overheid, en dat zal zijn consequenties krijgen. Rechts kan niet blijven doen alsof de bankiers niet rechts zijn geweest, maar een apart soort oplichters met lobbies bij de overheid, want die lobbies kwamen altijd van rechts en niet van links. En van zelfkritiek in de bankensector is tot nu toe weinig sprake, laat staan van de ‘opofferingen’ die nu van de gewone burger worden gevraagd. Heeft Rijkman Groenink zijn bonus ingeleverd? Neemt Gerrit Zalm genoegen met een salaris rond de Balkenendenorm? Ik dacht het niet. Ze vinden niet eens dat ze wat verkeerd hebben gedaan, wat in zekere zin ook zo is, want zij hebben het spel geheel volgens de regels van de kunst gespeeld.

Maar er is in 2008 natuurlijk wel degelijk iets gebeurd dat volgens de toen heersende beleidsrecepten niet had mogen gebeuren. De markten corrigeren zichzelf misschien wel, maar ruw, veel te laat en tegen hele hoge kosten. Het zou best kunnen dat het niet anders kan (ik denk dat speculatieve bellen bij het kapitalisme horen en op de koop toe moeten worden genomen), maar politici van links én rechts blijven doen alsof het hun schuld niet is. Toch was het ideaal van een eigen huis wel degelijk rechts en een oorlogsverklaring aan links. Het was het hart van de Thatcher-revolutie die ook een burgermansrevolutie was, met de bedoeling de socialistische armoedecultuur van Labour voor eens en altijd te breken. Als er iets mis is gegaan met de hypotheekverstrekking op de Amerikaanse huizenmarkt, die door de blindheid van politici én banken tot een wereldwijde crisis heeft geleid, raakt dat ook het hart van het burgerlijke wereldbeeld van huisje, boompje, beestje. Tot 2008 had rechts een ‘oplossing’ voor alle sociale noden in de wereld. Werk hard, help jezelf, gedraag je als een nette burger en koop een eigen huis. Dat idee is minder geloofwaardig in een tijd dat velen die precies hebben gedaan wat rechts hen aanraadde een terugval in sociale status moeten vrezen of zelfs al over de rand zijn gevallen. Het is in elk geval geen tijd voor rechts om triomfantelijk te doen of op de overheid (redder in laatste instantie, zoals bij de banken) te blijven afgeven. Doet zij dat wel, dan komt de neergang vanzelf.

Abonneer je gratis en voor niets op het Telegram-kanaal van De Dagelijkse Standaard, en like onze spiksplinternieuwe Facebook-pagina!
In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

56 reacties

  1. Obomov

    Waarom denkt Maaike dat de overheid de mate van risco beter kan inschatten dan anderen bij een specifieke lening? Denkt Maaike niet dat dit een kwestie is van leninggever en leningnemer? 

     

  2. Maaike

    Ik moet eerlijk zeggen dat ik van economie niet zo heel veel verstand heb, maar was het vroeger niet zo dat het veel moeilijker was om een hypotheek te krijgen? Was het niet zo dat je in ieder geval een vaste baan moest hebben, dat het zoveel procent van het inkomen mocht zijn om de hypotheek terug te betalen en dat  je niet meer kon lenen dan een klein beetje meer dan bedrag voor het huis dat werd gekocht? Nu wordt de aflossingsvrije hypotheek weer ingeperkt en mag je niet meer lenen dat zoveel procent bovenop de hypotheek voor het huis. maatregelen die de overheid neemt en waarmee ze de vrijheid voor de banken beperken. De overheid heeft zich steeds meer terug getrokken uit het publieke terrein vanaf de jaren negentig. Je kunt je afvragen of dat altijd verstandig is geweest.

  3. Maaike

    En inderdaad, toen werden mensen gestimuleerd huizen te gaan kopen (is natuurlijk bevordelijk voor kapitaalopbouw), en hebben banken daarop hun producten aangepast.

  4. Karl Kraut

    De burger is vooral van tussen wal en schip geholpen, omdat de overheid dus weliswaar veel over markt heeft geblaat, maar voor de centrale (geld)marktinstellingen, de banken, de discipline van de markt heeft utigeschakeld. Maar ‘rechts’ is niet willens daar wat aan te doen. Indien dus Dirk Jan zoveel inzicht in de materie zou hebben, om dat eens aan de kaak te stellen, dan zou ik hem overladen met lof. 

     

    Maar daarom is dus ook het idee dat we nu al dertig jaar de nadruk op ‘markt’ zou liggen zo’n ontettende hoax. De overheid wil niet dat de prijzen marktgewijs zouden corrigeren, aangezien er zoveel lucht zit in de banken, dat die bij marktcorrectie het hele bestaande kaartenhuis zouden omtrekken.

  5. drnomad

    De krediet crisis is niet de schuld van rechts, zoals ik de vorige keer in een lang verhaal schreef. Die crisis is het gevolg van overheidsbeleid. Het wangedrag van banken, is het gevolg van overheidsbeleid. En ik wil dat wangedrag van de banken niet goedpraten. Maar zonder marktverstoring door de overheid hadden de banken dat nooit voor elkaar gekregen.

     

    De markt balanceert tussen hebzuchtig naar groei en angst voor faillisement. Als de overheid die angst weghaalt, dan krijg je gekke dingen. De volgende keer dat er weer een krediet bubbel ontstaat door overheidsbeleid, gaan er weer gekke dingen gebeuren, zelfs als we banken verbieden.

  6. Obomov

    Ja, het is eenvoudiger geworden om meer te lenen voor een huis. We hebben een onroerend goed bubbel die op sommige plaatsen, zoals in Nederland, nog niet geknapt is. Daarvoor hadden we een Internetaandelen bubbel, een Japan bubbel, Australische mijnaandelen bubbel etc.

     

    Deze bubbels ontstaan door een overschot aan krediet als gevolg van fractioneel reserve bankieren. Dit geld moet ergens naartoe en gaat daarheen waar de winsten het grootst zijn, dwz de bubbel du jour. Banken spelen daarop in, niets menselijker dan greed, door steeds aantrekkelijker hypotheken in elkaar te draaien. 

     

    Als de bubbel barst, wat eens moet gebeuren, ploft de opgeblazen handel in elkaar op eenzelfde manier als de dot.com bubbel, Japans onroerend goed en de Nikkei, Tulpenbollen prijzen in het 17e eeuwse Amsterdam etc. 

     

    De verdediging tegen onverantwoorde bedrijfsvoering is het faillisement. De angst om failliet te gaan moet ondernemers ervoor behoeden onverantwoorde risico’s te nemen. Nu is dat moeilijker wanneer de kat eerst op het spek gebonden wordt, maar het gaat echt mis wanneer bankiers politici ervan hebben weten te overtuigen dat zij niet failliet mogen gaan en hun roekeloze gedrag vanaf dan gesubsidieerd wordt. 

     

    Het probleem is dus in eerste instantie dat er te veel krediet in omloop komt, wat door overheden gestimuleerd wordt ipv bestreden middels inflatoir beleid omdat ook zij dan volop kunnen lenen. Ten tweede zijn banken dusdanig gestructureerd dat een faillisement agv riskant investeren (want hypotheken zijn investeringen) de deposito’s van reguliere consumenten aantast. Een situatie die door de toezichthouders wordt toegestaan omdat anders het kredietscheppende vermogen van de private banken verdwijnt. 

     

    De vrije markt oplossing: consumenten de keuze geven tussen een bank die failliet kan gaan en banken met een scheiding tussen het risicodragende deel en het deposito deel, wat snel het kaf van het koren zou scheiden, wordt juist door de autoriteiten afgehouden. Waar is het liberale deficit? Waar is het marktfalen? 

     

    Als de liberaliseringsgolf van de jaren 90 er niet geweest was, zaten we nu samen met Portugal in hetzelfde veel te hoge schulden schuitje. Er moeten nog vele liberaliserings- en met name privatiseringsgolven volgen. 

  7. carmo da rosa

    @ Dirk-Jan van Baar: “Rechts kan niet blijven doen alsof de bankiers niet rechts zijn geweest,”

     

    Tja, het zit heel veel in, vrees ik…

  8. Robbert L.

    Hou je nou toch eens bij de feiten ipv je ideologie te laten prevaleren boven de waarheid.

     

    Het feit is dat vele veelal linkse politici en overheden geeist hebben dat de gewone man ook (veel) geld mocht gaan lenen met steeds zachtere voorwaarden of beperkt onderpand. Het werd de banken opgedrongen en opgelegd. Vaak met garantstellingen van overheden. Zelfs in de USA is dit door de Democraten, de vakbonden en de minderhedenclubs afgedwongen.

    Dit alles onder het motto dat de gewone man toch recht heeft op….. (huis, welvaart, auto, universiteit, reizen. etc, etc). Komt bekend voor nietwaar: links heeft altijd recht op vanalles tot in de eeuwigheid.

     

    Op het moment dat huizen minder waard werden, rendementen niet meer gehaald, stopten de betalingen werden de bankbalansen kritiek en kwamen de steunoperaties op gang.

     

    Je kan de ellende in Griekenland toch echt niet aan rechts toebedelen.

    Links is hiervoor verantwoordelijk

     

     

  9. prodadam

    Hele goede uiteenzetting. 

     

    Carmo: Bankiers zijn niet rechts of links. Zij zijn gewoon bezig met geld verdienen. Ondernemingen nemen iedere vorm aan die voor dat geld verdienen nodig is. Lees dat stukje van Obomov nog eens. Hij zegt het heel goed.

     

     

  10. Nittickson

    Het probleem van rechts is dat het zich decennia-lang door links een schuldgevoel heeft laten aanpraten over de noodzaak van burgers om hun eigen verantwoordelijkheid waar te maken.

     

    Het probleem van rechts is dat het zich decennia-lang door links een schuldgevoel heeft laten aanpraten over kritiek op het multiculturele drama, dat een gevolg was van de linkse immigratiepolitiek en de buitensporige welvaartsstaat.

     

    Het probleem van rechts is dat het zich decennia-lang door links een schuldgevoel heeft laten aanpraten over de internationale verhoudingen, alsof alle problemen van de derde wereld door het Westen zouden zijn veroorzaakt, terwijl de verhoogde bevolkingsgroei daar toch vooral aan de door het Westen verbeterde gezondheidszorg, de infrastructuur en het onderwijs te danken zijn. Het kolonialisme heeft de hele wereld goud in handen gegeven en het ligt echt aan landen zelf of zij er wel of niet gebruik van maken. Zoals nog dagelijks wordt aangetoond.

     

    Het probleem van rechts is, dat het veel te weinig doet aan het slechte van linkse bolwerken, als een groot deel van de ambtenarenstand, het advieswezen, het voorlichtingswezen, de lobbyisten, de NGOs en de subidie-industrie. Nederland is alleen ten aanzien van de 3I industrie enigszins veranderd door rechts – het grote werk met nog beginnen.

     

    En dan komt DJvB ons hier vertellen dat rechts is ‘doorgeschoten’ en als een oude bolsjeiek aandringen op ‘zelfkritiek’.

     

    DJvB vindt u werkelijk dat de overheidsfinancien weer op orde zijn? Dat we precies genoeg ambtenaren hebben? Dat de Nederlandse ontwikkelingsindustrie ook maar iets doet voor de derde wereld en nietvooral bezig is goed voor zichzelf te zorgen? Dat de Marokkanenplaag over is? etc etc etc,.

     

    Zoals DSV zegt: Wie de schoen past …

  11. Gielah

    Degenen die ´dat zo noemen´…. worden dan duidelijk NIET bepaald gehinderd door een al te groot onderscheidingsvermogen.

    Zullen we het daar maar op houden?

  12. Achterberg

    Rechtse zelfkritiek zijn een contradictio in terminis. Terwijl de PvdA welhaast masochistisch zichzelf fileert dendert rechts zelfgenoegzaam door in de overtuiging altijd gelijk te hebben, ook als dit niet het geval is.

    De economische crisis zijn een product van neo-liberale gekte maar rechts weet zeker dat ze alleen met neo-liberale gekte kan worden bestreden. Bloed met bloed wegwassen noemen we dat.

  13. Henk

    @ Maaike 22:58

     

    De overheid heeft burgers nooit beschermd tegen het aangaan van een te hoge hypotheek. De overheid heeft juist burgers – die het eigenlijk niet konden betalen – gestimuleerd veel te hoge hypotheken te nemen.

  14. Maaike

    Is dit niet meer een betoog van liberalisme vs. socialisme? Het is jammer dat er inderdaad niet meer zelfkritiek is over het marktgericht denken tot 2008, en dat is er nu nog steeds niet. Zelfkritiek kan antwoord geven op bijvoorbeeld hoever een burger zelf verantwoordelijk is, en wanneer de overheid hen zou moeten ‘beschermen’ tegen bijvoorbeeld het aangaan van een te hoge hypotheek.

  15. Karl Kraut

    Zolang het beheer over de hoeveelheid krediet die verstrekt wordt (kan worden) gebaseerd is op wat de kongsi bankenkartel en de deficit-spending overheid het best uitkomt, zolang is er geen enkele sprake van marktverhoudingen, waar met falen zou worden afgerekend. 

     

    De kunstmatige discussie over ‘links’ en ‘rechts’ in deze is dan ook niet meer dan loos tijdverdrijf voor mensen die geen kaas hebben gegeten van ook maar de simpelste economische voorwaarden waaronder we gedwongen worden om te leven.

     

    Reagan was goeddeels een huurling, die als acteur de onvrede over het onrechtvaardige systeem kon pacificeren, net als de empty suit die de rol van Reagan tegenwoordig vervult, die Barry Soetero heet (of hoe hij dan eigenlijk ook zou moge heten).

  16. DSV

    “Toen ik afgelopen week op de Dagelijkse Standaard ‘het tekort van rechts’ ter discussie stelde, wist ik al dat ik bot zou vangen.”

    Jammer, dat die voorspellende gave kennelijk nooit aanleiding is voor eigen zelfkritiek.


  17. Theo Prinse

    Ik zat dondedag op de pubieke tribune in de Tweede Kamer vanwege het Hedwigepolder debat. Richard de Mos deed het uitstekend..

     

    http://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/verslagen/plenaire_vergadering_30_juni_2011.jsp#0

    (Helaas ligt op dit monent de sitwe van de Tweede Kamer eruit)

     

    Job Cohen was er niet. Maar zijn fractie is een raar zooitje. Marcouch en Monasch zaten helemaal verkeerd bij de SP en van Tongeren van GroenLinks zat bij de PvdA (Jacobi)

    Erg verwarrend allemaal

    Voorzitter Verbeet werd er ook moe van, vergistte zich twee keer bij de stemming over moties etc en verliet na een uur de zaal  Tineke van Gent nam het over.

     

  18. Obomov

     

    Maar hij kraamt zoveel onzin uit dat ik het niet laten kan.

    Bij rechts is het denk ik minder, omdat voor rechts theorieën en ideologieën altijd minder belangrijk zijn geweest dan voor links, dat in filosofie een middel zag om de wereld te veranderen (Marx).”

    Pardon?

    Het liberalisme was er niet alleen eerder dan het socialisme. Het was en is nog steeds een radicale ideologie die de wereld blijvend veranderd heeft itt het failliete brouwsel van Marx. Er is dus weinig reden om die ideologie opnieuw uit te vinden. Maar ook het Burkeaanse conservatisme pleitte voor een kleine staat en een laissez faire economisch beleid. Een conservatisme dat in niets lijkt op de politiek van Clinton, Kok en Blair. De trend is dan ook niet zozeer een sinusoide om het politieke midden, maar een trend van voortdurende politieke schaalvergroting. Wat nodig is, is juist een radicale terugkeer naar die minimale staat. 

     

    Wat betreft het Roomse juk wil ik graag verwijzen naar gezagdragende denkers als de heilige Thomas van Aquino, de rondbuikige Napolitaanse monnik die Aristoteles herontdekte. Maar ook de Spaanse scholastieken. Het intellectuele leven in de middeleeuwen was sowieso veel groter dan vaak wordt aangenomen. Heeft Dirk-Jan misschien voorbeelden van belangrijke protestante denkers. Behalve een antisemitische engerd als Luther en een economisch onbenul als Calvijn. 

     

    Over de kredietcrisis begin ik niet meer. Daar snapt hij helemaal niks van. 

     

  19. Carlo

    1. “…voor links, dat in filosofie een middel zag om de wereld te veranderen (Marx).” = fout.
    K. Marx,  Thesen über Feuerbach: “11. Die Philosophen haben die Welt nur verschieden interpretiert; es kömmt drauf an, sie zu verändern.” Daarna wérd de wereld verandert door Lenin en Stalin. Hoeveel zelfkritiek was in de USSR en de Komintern en Kominform toegestaan behalve volgens de ene, ware, de wereld veranderende filosofie?

    2. Hoeveel zelfkritiek heeft het huidige links op zijn cultuurrelativisme, zijn multicul-verhaal en – praxis?

    Geen.

    3. Het extreem neo-liberale verhaal liep al schipbreuk in 2001. Weer dezelfde fout van van Baar als de vorige keer. Wat baten kaars en bril…?

    4. De grootste gotspe van alle afgezien van dat “eigen huis” is zijn volgende stelling: “Werk hard, help jezelf, gedraag je als een nette burger en koop een eigen huis. Dat idee is minder geloofwaardig in een tijd dat velen die precies hebben gedaan wat rechts hen aanraadde een terugval in sociale status moeten vrezen of zelfs al over de rand zijn gevallen.”

    Als het “minder geloofwaardig” is volgens D-J dat het door hem rechts genoemde ideaal van hard werken enz  je ervoor behoedt “over de rand te vallen”, dan is het volgens hem des te waarschijnlijker dat je niet over de rand valt als je als goede linkse exact het tegenovergestelde doet. M.a.w. velen zijn volgens D-J over de rand gevallen OMDAT ze hard werkten, OMDAT zichzelf hebben ontplooid (om het met de modieuze term van de voorbije decennia te zeggen, zowel bij links als rechts) en OMDAT ze zich als een nette burger hebben gedragen. M.a.w. degenen die dit RECHTSE ideaal NIET hebben gepraktiseerd, hebben de rijkdom geschapen waarvan zijzelf als LINKSE luierikken, profiteurs, klaplopers en criminelen hebben geprofiteerd. Dát is nog eens een staaltje van linkse zelfkritiek!

    Of ligt de ontsporing van de welvaart aan het linkse cultuurrelativisme en de daaraan gekoppelde door links gepromote massa-immigratie van islamitische kanslozen?  Van Baar? Zelfkritiek?

  20. Gielah

    Als ik ze lees, krijg ik juist altijd meteen zin in een stevige borrel!

    Dat komt, omdat ze mij zo’n machteloos gevoel geven.

     

    Ik kon vroeger zwak-mavo leerlingen met veel geduld van álles bijbrengen…. maar hier, bij deze columnist,  landt niets van wat je betoogt… helemaal niets komt ook maar énigszins over…. de zaak zit pótdicht.

    Zo af en toe komt er weleens een nogal rancuneuze reactie terug , als er wat al te veel tegenspel komt van reageerderszijde… maar ook dáárin zie je nooit iets van herkenning… iets van: ‘Dáár hebt u toch wel een beetje een punt…’.

     

    Je schrijft in feite voor de kat zijn schaamdelen.

  21. philippine

    “Na 9/11 hebben we in het Westen veel oproepen aan de moslimwereld gezien om eindelijk een aan zelfkritiek te gaan doen. Werkt natuurlijk niet, dat moeten de moslims zelf doen, en dat je je niet op commando van de vijand”

     

    Wat een zin zeg. Ik ben niet van plan dit stuk verder te leze.

  22. Obomov

    We schrijven voor de mensen die meelezen Gielah. DJ is het opstapje om het politiek-correcte gewauwel neer te sabelen. Hou vol en neem nog een borrel!

    Dank voor de aanvulling Karl

     

  23. trias politica

    DJ besluit zijn stukje met:”Tot 2008 had rechts een ‘oplossing’ voor alle sociale noden in de wereld. Werk hard, help jezelf, gedraag je als een nette burger en koop een eigen huis. Dat idee is minder geloofwaardig in een tijd dat velen die precies hebben gedaan wat rechts hen aanraadde een terugval in sociale status moeten vrezen of zelfs al over de rand zijn gevallen.”

     

    Dat is oorzaak en gevolg omdraaien vrind. De huidige malaise wordt niet door ‘rechts’ veroorzaakt maar door linkse politiek van ‘meer uitgeven dan er binnenkomt’. Niet eventjes, maar decennialang.

    Dream on.

  24. Job

    Frappant dat “rechts” zich op precies dezelfde manier vrijpleit als de communisten plachten/plegen: wat er misgaat is niet aan hun theorie te wijten, maar aan de gebrekkige toepassing ervan/externe factoren.

  25. Nittickson

    Onzin – rechts hoeft zich helemaal niet “vrij te pleiten”. Natuurlijk gaat er een hoop mis in vrije markten. Rechts heeft nooit iets anders beweerd. Maar nrmaal gesproken corrigeert de markt dat zelf, zoals nu ook weer is gebeurd.

     

    Trias heeft gelijk: de crisis is grotendeels veroorzaakt doordat de overheid de marktwerking verstoorde, door banken te verplichten hypotheken te verstrekken aan klanten die dat niet konden betalen.

  26. carmo da rosa

    @ prodadam: “Carmo: Bankiers zijn niet rechts
    of links.”

     Mee eens, maar juist daarom, moet het
    wijzen naar de verantwoordelijkheid dat bankiers OOK hebben, niet alleen maar
    aan links worden overgelaten…

     

  27. Raaf

    Dit epistel van DJ zou wellicht zelfs bij Joop.nl en Sargasso geweigerd worden. 

  28. Nittickson

    Nou, op De Joop zijn ze wel een beetje het spoor bijster nu hun sponsoring door de VARA dreigt op te houden. Sargasso kan daarentegen weer een paar jaar vooruit. e Joop dus eerst proberen, zou ik zeggen.

  29. Achterberg

    De bijdragen in deze draad bewijzen effectief dat rechts niet tot zelfkritiek in staat is.

     

     

  30. Gielah

    O.K. Achterberg… u hebt hier nu zó vaak triomfantelijk gekraaid dat ´rechts´ niet in staat is tot zelfkritiek ( of tot wát dan ook… nu ik er even over nadenk…) :… gaat ú het ons dan maar eens leren… hoe dat moet.

    Doe het ons vóór… die eigenschap die u zo nodig vindt voor rechtse ( en alle?) mensen.

    Geef maar eens een flink uitgebreid lijstje van zelfkritiek van links op links .,.. of… kan ook…. een lijstje kritiekpunten van Achterberg op Achterberg.

     

    Als dat laatste u niet zo best wil lukken, kan dáárbij wel wat hulp geboden worden door de reageerders hier, denk ik zomaar.

    Ik geef alvast een voorzetje:

    @ Achterberg is niet bereid of in staat om ook maar IETS goeds te schrijven over een ieder, die niet virulent links is…… en dat, terwijl je zowat je nek over hem breekt op een réchts forum.

    Daaruit volgt naadloos: 

    @ Achterberg is iemand, die veel en graag dwarsligt.

    enz. enz.

     

    Tot nu toe bent u de godganse dag doende met kritiek op rechts te geven… nú dus maar eens even de andere kanten belichten!

     

     

  31. Julius

    Let toch op uw bloeddruk beste mevrouw Gielah.

     

    Het is toch duidelijk genoeg? Waar van Baar een discussie opent om eens kritisch naar binnen te kijken daar ontvangt hij enkel hoongelach en kwalifikaties als was hij gek.

     

    En dan vraagt u aan de heer Achterberg om voorbeelden? U bent docente geweest? Laat dan op zijn minst zien dat u begrijpend kunt lezen.

     

    Dus Rechtse zelfkritiek? Vergeet het maar!

     

     

  32. Maaike

    U heeft uw visie duidelijk uiteengezet, bedankt. Helder stuk. Vraag is nu hoe we het ontploffen van bubbels kunnen voorkomen. Moeten we nu alles aan de markt blijven overlaten, of is er toezicht nodig van de overheid? Een debat hierover zou wellicht zinnig zijn, en voor een debat is ook het vermogen nodig om kritisch te kijken naar het eigen handelen. Ik heb alleen niet de indruk dat de banken dat doen, maar dat is wellicht beeldvorming?

  33. tipo

    We moeten het ploffen van bubbles vooral niet voorkomen.

    Dat kost enkel belastinggeld en als een bubble wil ploffen, dan doet die dat op korte of lange termijn toch wel.

     

    Het risico van ploffende bubbles en faillisementen is hetgeen de markt laat werken. Dat is te weinig gebeurt de laatste jaren. Neem je dat risico weg, dan ontspoord de boel volledig, dan komen belastingbetalers voor de failliete inboedel in de plaats door overheidsingrijpen. En nu zijn we op het punt, dat overheden failliet raken. Waardoor Unies de boel moeten gaan redden. alsof die niet failliet kunnen…

     

    De oplossing is, om faillissementen tijdig uit te spreken, defaults van lande tijdig te accepteren en bubbels tijdig te laten ploffen, zodra de markt er om smeekt. En de markt smeekt nu op nationale niveau’s om defaults van Griekenland, Portugal, Ierland en Spanje. Laat dat nu (enigszins gecontroleerd voor zover mogelijk) gebeuren, want anders is straks de EU als over twee jaar als Unie failliet. Dan komt er oorlog, net als de vorige keer. Of eerst nog een eindeloze reeks belastingverhogingen om de woekerrentes van staatsschulden te kunnen behapstukken.

     

    Ik weet niet of het rechts of links is, maar er leeft in de politiek vaak het idee, dat mislukkingen of weeffouten in een systeem opgelost kunnen worden door de mislukkingen of weeffouten naar een hoger niveau op te schalen. Eerst konden mensen hun hypotheek niet meer aflossen, toen konden internationale banken daarom hun balans niet meer in evenwicht houden, toen konden landen daarom hun rijksbegroting niet meer in balans houden en nu proberen we het op de schaal van de supranationale Unie nogmaals, met voorzeker het resultaat dat de EU over een paar jaar failliet is.

     

    Met een beetje geluk komen de Chinezen of Amerikanen ons dan oprapen, maar die schijnen net zo goed hun bubbles te hebben opgeschaald tot meganiveau.

     

    Alleen Zwitserland doet aan deze gekte niet mee.

  34. Obomov

    Zoals tipo zegt is het ploffen van de bubbel de broodnodige correctie naar aanleiding van de foutieve investeringen als gevolg van een teveel aan krediet. Het leeglopen van de bubbel is daarmee het economische genezingsproces dat vooral doorgang moet vinden. Waarom zou je de volledig doorgeschoten prijzen van Internetaandelen hoog willen houden wanneer iedereen snapt dat de prijs/kwalitet verhouding uit het lood geslagen is. Evenzo met huizenprijzen, ofschoon daar ook andere factoren meespelen. Beter zou het zijn om de discussie toe te spitsen op het voorkomen van bubbels. Dan kom je uit bij fiat geld, fractioneel reserve bankieren, monetair beleid van centrale banken. En ja, dat zijn allemaal verstoringen van de wens om het best verhandelbare goed als ruilmiddel te gebruiken. Om dat helemaal uit de doeken te doen zou je een cursus Oostenrijkse school economie moeten volgen. Dat voert te ver nu. 

     

    Overigens zijn er een heleboel banken die zich keurig gedragen hebben. Het zijn vooral een aantal, wel hele grote banken, die zich volgeladen hebben met risicovolle hypotheken en risicovolle staatsleningen. Het lijkt me niet uitgesloten dat ze dit juist doen omdat ze weten dat ze gered gaan worden. Met andere woorden: hun investeringen zijn in alle varianten winstgevend en hun vette bonus is daarmee verzekerd. 

    Vanuit een investeringsbank bezien, is het een slimme zet. Je moet ze als overheid dit soort luxes niet geven natuurlijk. 

     

    Verder ben ik het helemaal met je eens, zelfs met Dirk-Jan – ik ben in een milde bui vandaag – dat we altijd kritisch moeten blijven. Maar wel graag op basis van kennis, ervaring en gezond verstand. 

  35. Achterberg

    De zelfkritiek van Obomov op het gruwelijk falen van het rechtse neo-liberalisme schrompelt ineen tot de broodnodige correctie in de varkenscyclus en de constatering dat er ook een paar banken waren die het best wel keurig hebben gedragen.

     

    Het is duidelijk dat je dit soort advocaten van kwade zaken niet het vertrouwen moet geven de zelfgeschapen rotzooi weer op te ruimen.

  36. Obomov

    Het neo-liberalisme heeft inderdaad gefaald (ik ben geen neo-liberaal, nooit geweest ook) en wel omdat er te weinig liberalisme in zit. De varkenscyclus is trouwens heel wat anders dan de business cycle. 

     

    Waarom komt u niet eens met een deugdelijke analyse ipv uw gebruikelijke platte gezeik?

     

  37. Achterberg

    Als het neo-liberalisme hheeft gefaald (daar zijn we het dus over eens) heeft rechts gefaald en zijn ze de laatsten die ons weer uit dat economische slop kunnen trekken.

     

    Als u ook nog tot die erkenning zoudt kunnen komen kunnen wij elkander bijtreden in een gelijkluidende analyse.

     

  38. Maaike

    Hoe voorkomen we inderdaad die bubbels. Moet de overheid de banken nieuwe regels opleggen, of moeten we er op vertrouwen dat die banken datzelf doen. Denkt u echt dat sommige banken nu bewust weer risico’s nemen omdat men er vanuit gaat dat ze weer gered worden dooor de overheid? Wouter Bos heeft indertijd een aantal banken overeind gehouden, maar welke afspraken zijn er vervolgens gemaakt om te voorkomen dat het weer gebeurd?

    Heel belangrijk om daar eens kritisch naar te gaan kijken, naar de manier van bankieren, naar de rol van de toezichthouder en de rol van de overheid. Inderdaad met kennis, ervaring en gezond verstand. 

  39. Maaike

    Zou het verstandig zijn geweest om een aantal banken failliet te laten verklaren? Een bank is geen gewoon bedrijf (alhoewel DSB wel als zodanig werd gezien), maar erg belangrijk voor voor onze economie en welvaart. Wat zou er gebeurd zijn als de ING was omgevallen, of was het misschien mogelijk geweest om ING door een andere bank te laten overnemen, waarna een sanering had plaatsgevonden. Hoe dan ook, het gaat nog steeds behoorlijk goed met Nederland, en we weten niet wat er was gebeurd als er anders was gehandeld. Daarom moet er inderdaad kritisch worden gekeken en moet ervan worden geleerd.

  40. Obomov

    Ik zou beslist niet willen vertouwen op de blauwe ogen van wie dan ook. Wel op de keuzevrijheid van gewone burgers en concurrende private toezichthouders. Zo heb ik verder weinig verstand van de technische achtergrond van een moderne auto, maar als ik wat tijdschriften lees en wat rondvraag kan ik meestal een aardige keuze maken. 

     

    Het probleem met een publieke toezichthouder is dat ze geen openbare waarschuwingen kunnen geven omdat je dan zeker bent van een bankrun. Terwijl ze tevens het mandaat hebben om de integriteit van het financiele systeem te bewaken. Dat wordt moeilijk, daarom moet alles achter de schermen gebeuren. Daar vertrouw ik nu ook niet echt op en zoals gebleken is, terecht. Bovendien, als de toezichthouders het zoveel beter weten, waarom beginnen ze niet zelf een bank.

     

    Nee, hou die banken maar kort aan het lijntje middels private en met elkaar concurrende toezichthouders. Ik kan me voorstellen dat ze banger zijn voor een Pieter Lakeman die consumenten aanraadt hun geld van een bank te halen dan voor het mistige geschuif van een ambtenaar.

     

    @Achterberg

    Leuk geprobeerd, maar neo-liberalisme is liberalisme met een socialistische saus en met die socialistische saus gaat het meteen mis. We kunnen natuurlijk altijd terug gaan naar de socialistische experimenten. Dan zitten we in een permanente crisis. Heeft u al begrepen hoe dat komt?

     

  41. Maaike

    Geen publieke toezichthouder, maar een die onafhankelijk bekijkt of de aangeboden financiele producten wel koosjer zijn, en of er wel degelijk wordt gebankiert. Die auto is een mooi voorbeeld. Hoe wint u onafhankelijk advies in als u als leek een auto wilt kopen. De autodealer wilt u die auto verkopen voor een zo goed mogelijke prijs. Vertrouwt u hem dan op zijn mooie blauwe ogen? Is dat niet hetzelfde als met bankproducten?

  42. Obomov

    Onafhankelijk, dat is zo’n term. Wie is er nu onafhankelijk. Een Michelin ster is een aanduiding voor een uitstekend restaurant, uitgegeven door een private organisatie. In hoeverre ze onafhankelijk zijn, zou ik niet weten. Het geeft wel een goede indicatie voor hetgeen je kunt verwachten. Op het moment je daar niet meer op kunt vertrouwen zal de ster van Michelin adviezen snel dalen. 

     

    Zoals al aangegeven zou ik beslist niet alleen op de autoverkoper afgaan bij een grote aankoop. Is er iemand die dat doet? Verder heb je nog kosten, smaak, doel en middelen. Het kan best een overweging zijn een minder degelijke, maar goedkope auto te kopen, omdat het op dat moment beter uitkomt, of een volstrekt onverstandig, maar zeldzaam blits karretje. Zo heeft iedereen verschillende wensen en verschillende doelen in verschillende periodes in zijn bestaan. Je koopt wat er op dat moment bij past. De gedachte dat er 1 verstandige keuze voor iedereen is, is nogal technocratisch en volgens mij onjuist ook. 

     

    Een vrije markt voorziet in het algemeen in al die wensen en ook nog eens in de juiste verhoudingen omdat een eventueel overschot aan aanbieders door faillisementen uitgedund wordt tot de juiste proporties vanwege een gebrek aan afnemers. Een eventueel tekort maakt het aantrekkelijk voor instappers vanwege de grote winsten die te behalen zijn. Als je bankieren vrij geeft, zou dat ook in de financiele sector kunnen gebeuren. Zoals het nu is, is het bijzonder moeilijk een bankvergunning te krijgen, waardoor het speelveld beperkt blijft en daarmee de keuzemogelijkheden. Vergelijk dat eens met de kleding- of schoenenmarkt waar voor elk wat wils te krijgen is in elke prijsklasse. 

     

  43. RR Kampen

    wat rechts aan links verwijt, is het gewoonlijk zelf maar links niet 😉

  44. Caroline

    Kampen, en dan zeggen ze nog dat linkse mensen geen gevoel voor humor hebben!

  45. RR Kampen

    het is gemakkelijker om ‘links’ te definiëren. Namelijk alles wat niet racistisch is.

  46. Caroline

    Kees Rudolf: volgens mij is ‘rechts’ vooral wat linkse mensen niet links vinden.

     

    Nou ja, zelfklritiek, waarom ook niet? Ik bijvoorbeeld, niet links, ben ernstig tekort geschoten aangaande het aan de kaak stellen van valse moraal van links, het misbruik van de zogenaamde zwakkeren ten eigen bate en nog zo het een en ander.

     

    In plaats van de samenleving en het bestuur ervan aan links over te laten (niet-links moet en moest immers het geld verdienen dat links zo graag en met royale hand in de eigen zakken laat verdwijnen), hadden de niet-linksen beter moeten opletten en links eerder bij kop en kont moeten pakken en op straat zetten. Nu is het echter helaas al zo ver dat we alleen nog linkse (staatsliefhebbende) partijen hebben in het parlement, waar je hooguit kan kiezen tussen dictatuur en meer dictatuur.

     

    Tja, niet-links is heel wat te verwijten, vooral dat we wel-links hebben laten begaan.

     

  47. kees rudolf

    Bij onduidelijkheid over wat ik onder “rechts’ en “links” moet verstaan vind ik het ook wat moeilijk om me voor te stellen welke kritiek -al dan niet zelfkritiek- er op “rechts”of “links” met recht kan worden geleverd. Duidelijk is vooral dat de term “rechts” in zich links noemende kringen als scheldwoord fungeert, en spiegelbeeldig de term “links” in zich rechts noemende kringen. En zo zijn er partijen die van elkaars opvattingen een karikatuur maken om die vervolgens te beschimpen.

    Zelf was ik ooit wel een beetje links, in die zin dat mij de PvdA wel een nette middenpartij toescheen, niet zo overdreven links, juist goed, realistisch ook, maar dat vonden veel van mijn met de CPN en de PSP sympathiserende medestudenten helemáál niet. Zo’n wethouder Lammers, die in Amsterdam de bouw van de metro doordrukte, nou, die was geweldig rechts! Hoe kón ik nou voor die partij zijn, die was helemaal niet  links. Later was ik ook niet meer zo op die PvdA.  Gevolg was dat o.a. mijn lieve broer, keurige man die een beetje switcht tussen PvdA en D66 als ik het goed heb gevolgd, een keer onthutst uitriep: “wat ben jij rechts geworden!”. Ik had het voor het eerst bestaan om op de VVD te stemmen en dacht dat onbeschroomd te kunnen vertellen. Ach, ik moest het me maar laten aanleunen, al vond ik het niet helemaal prettig om voor rechts door te gaan.

    Ik herinner me nog het verbaasde gezicht en de verbaasde toon waarmee Fortuyn in een televisieinterview reageerde op de aantijging als zou hij rechts zijn: “Rechts!? Ik?”

    Bij de tegenstelling “meer markt” versus “meer overheid” heb ik wel een iets duidelijker voorstelling dan bij “rechts” versus “links”, maar hier ontbreekt het mij aan voldoende economisch inzicht voor een gefundeerde keuze. En als ik dan manmoedig pogingen doe om mijn inzicht op het gebied van de economie te verbeteren dan kom ik tot de ontdekking dat er tussen de geleerden van diverse pluimage geen definitieve overeenstemming is. Met die opsplitsing van de NS en gedeeltelijke privatisering van e.e.a. is het er niet beter op geworden, maar ja, was het misschien zonder die privatisering misschien nóg erger geworden, of was het wellicht beter geworden als er minder halfhartig maar radicaal was geprivatiseerd? Dat hoor je dan beweren en ik kan het niet narekenen. Als de tegenstelling markt-overheid dus het kernstuk is van de links-rechts tegenstelling dan ben ik onbeslist tussen links en rechts. Kan de kunst floreren zonder enige subsidie? Het lijkt me niet waarschijnlijk, bij ontstentenis van voldoende mecenassen, maar sluit niets principieel uit. Dat het plotseling toeknijpen van de overheidsgeldkraan direct een heilzaam effect heeft op het niveau van onze muziekcultuur lijkt me niet aannemelijk.

    Wat betreft de zogeheten islamisering wordt veelvuldig beweerd dat die door “links” op haar beloop wordt gelaten, zo niet gefaciliteerd. Dat mag feitelijk zo zijn, niet alleen in ons land, maar overal in Europa, alleen doorgrond ik nog steeds  niet wat daaraan intrinsiek links is. Verder zijn er binnen het linkse kamp, als je dat zo kan noemen, wel degelijk kritische stemmen, terwijl anderzijds “rechts’geheten partijen zich ook niet allemaal bovenmatig inspannen om de islamisering een halt toe te roepen. Net nog die Westerwelle van de FDP (of FPD, wat is het ook weer?) die ventileert dat er toch nodig eens vaart moet worden gezet achter de toetreding van Turkije tot de EU. Is die Westerwelle dan misschien niet echt rechts en heeft hij alleen maar een rechts jasje aan om des te beter linkse streken te kunnen uithalen? Hoe het ook zij, het lijkt me niet verkeerd als er kritisch naar Westerwelle wordt gekeken, niet in de laatste plaats door hemzelf.

    Dus ja, voor kritiek en zelfkritiek allerwege. Maar wie er nou het meest tekort schieten in zelfkritiek, “links” of “rechts”? Moeilijk te zeggen.

    Ik ken een prima links zelfkritisch boek. Brendel is de auteur, en ik meen dat hij zichzelf voor links houdt. Dat boek heet “Het verraad van Links”.. Maar wat wil nu het geval? Als je zó links zelfkritisch bent, dan wordt je onmiddellijk door linksen bij rechts ingedeeld! En als er bij zich links noemenden iets met zekerheid vaststaat dan is wel dat Bosma geweldig rechts is. Maar ook zijn boekje begreep ik voor een groot deel als linkse zelfkritiek…

  48. Achterberg

    Gielah illustreert het ziektebeeld: als je wijst op het feit dat rechts niet in staat is tot zelfkritie (terwijl daar nogal wat aanleiding toe is) schiet ze bijkans in een koliek van kwaadheid.

     

    Dat bedoelde ik inderdaad.

  49. Herman01

    Vroeger leerden wij dat rechts de hand is waarmee je een kruisteken maakt, de rest is dus links.  🙂

  50. RR Kampen

    ligt links. Daar is alles dus fout en onrein 🙂

  51. RR Kampen

    wie is ‘men’?

  52. Herman01

    @RRK,  16.30,  Dat noemt men tandenknarsende humor met een verkrampte linkerhand.

  53. Karl Kraut

    Marx zag filosofie niet als een míddel om de wereld te veranderen, Marx zag het als de táák van de filosoof om de wereld te veranderen. Zelfs wat betreft citeren ben ben je dus bij Dirk Jan van Baar ben je aan het verkeerde adres. Maar dat is dan, helaas, de Nederlandse opiniekneder ten voeten uit.

  54. Henk

    Misschien is het beter als Dirk-Jan zijn stukjes nuchter schrijft.

  55. Julius

    Wederom een goed stuk en aan de reacties te zien alweer ontzettend waar.

     

    Rechts heeft nergens schuld dus de neergang… is inderdaad een kwestie van niet al te lange tijd.

     

    Waarom het voor rechts altijd zo moeilijk is om eens diepr naar binnen te kijken verbaasd me nog steeds en de mantra van Gielah begint aan kracht te verliezen. Links wordt veel teveel macht toegeschreven. Zelfs de cabaretiers krijgen er van langs als zijnde min of meer beleidsmakers. Het is om te lachen.

  56. Gielah

    Om te beginnen zou ik weleens graag van de geachte columnist willen weten, wat en welke stromingen hij nu precies als ´rechts´ rubriceert.

     

    Ik loop nu bijna 70 jaar mee en ik heb in die tijd bijzonder weinig rechts gezien.

    Zelfs als links niet in de regering zit, regeert het nog ( via de voltallige media en het ambtenarenleger, de leraren, de dominees en de pastoors, de cabaretiers en de rechterlijke macht), dus waar ZIT dat rechts dan… dat nu wordt opgeroepen zelfkritiek te hebben?

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.