Tijd voor een kiesdrempel

Nederland is altijd een politiek kruideniersland geweest, maar de kiezer maakt het de afgelopen jaren wel erg bont. Als we de peilingen mogen geloven, komt alleen de VVD in september boven de dertig zetels uit. Het formeren van een stabiele regering wordt bijna onmogelijk.

Op dit moment zijn tien politieke partijen in de Tweede Kamer vertegenwoordigd (de opgestapte oud-PVV’ers niet meegerekend). Links noch rechts heeft een meerderheid. Dat komt deels door de curieuze positie die de PVV inneemt, maar ook door een versplintering op links waar marginale partijen als GroenLinks en een Partij voor de Dieren kunnen overleven dankzij onze genereuze kiesstelsel.

In tegenstelling tot de meeste andere Europese landen kent Nederland geen kiesdrempel. Daardoor kunnen partijen als de PvdD en de SGP met twee of drie zetels in de Kamer komen. Het is zelfs mogelijk dat partijen maar een zetel behalen.

Hoe anders gaat het in Duitsland. Daar geldt, net als in Polen en bij onze zuiderburen, een kiesdrempel van 5 procent. Gevolg: zes partijen in de Bundestag (feitelijk maar vijf, want CDU en CSU werken altijd samen). Er is een overzichtelijk rechts blok van conservatieven en liberalen en een links blok van sociaaldemocraten, socialisten en Groenen. Het formeren van een regering is bijna nooit ingewikkeld: alleen wanneer rechts geen meerderheid haalt en CDU/CSU wordt gedwongen over links te regeren, zijn kiezers ontevreden.

Het Duitse systeem weerhoudt nieuwkomers er niet van door te breken. In tal van deelstaatparlementen zijn de afgelopen jaren de Piraten erin geslaagd zetels te veroveren. Bij de komende nationale parlementsverkiezingen komen zij waarschijnlijk ook boven de kiesdrempel uit, waardoor er een nieuwe partij links van het midden ontstaan die vooral concurreert met de Groenen en de liberalen. Dat is prima. De Piratenpartij is misschien geen lang leven beschoren, maar schudt wel de boel even op. Een kiesdrempel zou in Nederland de LPF er niet van hebben weerhouden in de Tweede Kamer te komen.

Wanneer we in Nederland eenzelfde kiesdrempel van 5 procent hanteren, komen we op hetzelfde aantal partijen als in Duitsland uit. GroenLinks, in 2010 nog goed voor 6,7 procent van de stemmen, valt nu buiten de boot. De links-rechts verdeling blijft door de aanwezigheid van D66 en PVV minder duidelijk dan in Duitsland het geval is, maar formeren wordt makkelijker. Uitgaande van de verkiezingsuitslag van 2010 zouden er bijna twintig restzetels overblijven. Die worden verdeeld over CDA (de stemmen van ChristenUnie en SGP), PvdA (GroenLinks) en PVV (TON). 

In tegenstelling tot Duitsland zullen we kleinere grote partijen houden. CDU/CSU is bijvoorbeeld goed voor tussen de 30 en 40 procent van de stemmen. CDA en VVD zullen de winst gelijker moeten verdelen. In Duitsland zijn de sociaaldemocraten dominant op links. In Nederland zijn PvdA en SP ongeveer even groot.

Toch wordt het politieke landschap overzichtelijker en stabieler. Dissidente Kamerleden maken immers weinig kans om op eigen kracht een zetel of meer te winnen bij de volgende verkiezingen en zullen eerder van binnenuit verandering tot stand proberen te brengen. Relatief kleine meningsverschillen binnen een politieke stroming zullen minder snel leiding tot schisma’s. En wie weet krijgen we eindelijk een kabinet dat de rit uitzit?

Foto: Wikicommons / Ahmed Elnagar


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

23 reacties

  1. hoevenap

    Een hogere kiesdrempel dan nu (o,6 maal nodig voor een zetel) is gewoon ongewenst.

    Dit om kleinere groepen in de samenleving zoals de SGP of de Partij voor de DIeren ook

    een stem in de volksvertegenwoordiging te geven. Het gaat dan altijd nog om honderd-

    duizenden stemmers met een mening.

    Dat dit bittere noodzaak is blijkt wel uit het ontbreken van een ouderen partij in de huidige

    samenstelling van de 2e kamer.

    Binnen de gevestigde partijen worden vaak afwijkende meningen niet of nauwelijks

    getolereerd. Zich binnen een partij ergens sterk voor maken leidt veelal tot niet, zelfde geldt

    ook voor een vakorganisatie. De elitaire professionals hebben de macht en geven die niet af.

  2. Oscar

    “Dat is een redelijk bezwaar, maar als een kiesdrempel geldt, weten kiezers dat kleine partijen weinig kans maken en zullen ze toch eerder op een grote partij stemmen?”

     

    Dat moge voor de PvDD zo zijn, maar voor niet-socialisten gaat die vlieger niet op. Die zullen dan veelal (weer) thuis blijven, terwijl zij in september op de LP zouden kunnen stemmen.

     

    U is een socialist. Stel u eens voor dat u GEEN socialist zou zijn. Dan zou u kunnen kiezen uit een socialistische CDA, een socialistisch Groen Links, een socialistische CU-SGP-fusiepartij, een socialistische VVD, een socialistische PVV, een socialistische PVDA, een socialistische D’66 en een socialistische SP. Of  een partij die de kiesdrempel (vrijwel zeker) niet gaat halen. Dat werkt erg demotiverend. Buitendien is er reeds sprake van een socialistische eenheidsworst. Met een kiesdrempel van 5% wordt dat alleen maar erger.

  3. Willem Doorsnee

    Laat me raden, de juiste oplossing is stem op de LP. En dat partijgedoe is nu juist waar we vanaf moeten.

  4. Oscar

    Censuskiesrecht leidt binnen enkele tientallen jaren tot een massademocratie waarbij mensen zich een zak met geld stemmen ten koste van een productieve minderheid.

     

    Weg met de democratie! Geen massademocratie. Geen censusdemocratie. Geen parlementaire democratie. Geen directe democratie. Geen referenda. Gewoon GEEN democratie.

     

    Vrijheid en democratie zijn onverenigbaar.

  5. messenger

    Voordeel is dat een kleine partij niet onevenredig grote invloed krijgt wanneer er een zéér kleine parlementaire meerderheid is (zoals de SGP had in het laatste kabinet). Nadeel is dat nieuwe partijen minder snel de kiesdrempel zullen halen, waardoor mogelijk nieuwe, frisse ideeën al in de kiem gesmoord worden.

  6. Willem Doorsnee

    Weg met het partijdenken. Eerste en tweede kamer vullen met doorsnee Nederlanders boven de 25 die werken bij een baas niet zijnde overheid of semi-overheid. Monarchie weg. Vervolgens een bindend referendum in/uit de EU. Gericht werken met probleem–>oplossing model laag hangend fruit eerst en NL is zo weer boven Jan. Meer echte inspraak à la Zwitserland en een knooppunt van vrijhandel à la Singapore en HongKong. Leve de vrijheid!

  7. Oscar

    Een kiesdrempel van 5% zou betekenen dat bij de volgende verkiezingen de LP zo goed als zeker niet in de TK komt en dat de gehele TK weer bevolkt zal worden door precies dezelfde socialistische leugenaars en praatjesmakers als altijd. Stel die kiesdrempel zou er komen. Dan zouden de ChristenUnie, de SGP en de PvDD verdwijnen. CU en SGP zouden moeten fuseren om in de TK te kunnen komen. Met als gevolg dat de partij die zou ontstaan nóg linkser zal zijn dan de SGP, aangezien de ChristenUnie extreem-links is.  

     

    Verder zou je de situatie kunnen krijgen dat de gekozenen op een mandaat van een heel klein gedeelte van het electoraat zou kunnen rekenen. Stel je hebt een kiesdrempel van 5% en elf partijen komen niet verder dan 4,8%. Dan heeft slechts 47,2% van de kiezers voor de partijen in de TK komen gekozen.

     

    Ik ben weliswaar tegen democratie, maar ik zie een dergelijke kiesdrempel als een achteruitgang.

  8. Thomas Jefferson

    Maakt de kiezer het wel erg bont? De volksverlakkerij van de here en vrouwe politici is pas werkelijk bont! Dat de kiezer de uitweg zoekt naar flanken en splinterpartijen is een terechte keuze en logisch gevolg van het wanbeleid in de afgelopen 15jaar.

    Het wanbeleid is zelfs zo erg dat Paars een verademing begint te worden uit een ver nostalgisch verleden. Kun je nagaan. De zin ‘na het zuur komt het zoet’. Het is sinds Balkie al een grote zure teringzooi.

  9. gong68

    Er zijn goede argumenten voor een kiesdrempel maar ook goede tegen argumenten.

    Ik ben het er wel mee eens dat er teveel partijen zijn.

  10. Oscar

    Waarom trouwens een kiesdrempel van 5% en niet 10%. Met een kiesdrempel van 10% zullen niet alleen de CU, SGP en de PvDD het waarschijnlijk niet halen, maar ook D’66 en Groen Links niet. En fusie van CU en SGP zou het ook niet halen. Wat je dan zou krijgen is dat een deel van de CU achterban overstapt naar het CDA, terwijl D’66 en Groen Links fuseren. Een volgend scenario, losjes gebaseerd op de huidige opiniepeilingen, is dan realistisch:

     

    PVDA 20

    SP 33

    CDA 17

    VVD 32

    PVV 21

    D’66-Groen Links 27

     

    Is dit makkelijk een kabinet vormen?

     

    Stel de kiedrempel wordt 25% of zelfs 30%. Dat zou betekenen dat alle partijen een fusie aan zouden moeten gaan om de kiesdrempel te kunnen halen.

     

    Er zou één sociaal-liberale partij, met VVD-stemmers, een deel van de voormalige D’66 stemmers en een deel van de voormalige CDA stemmers en een klein deel van de voormalige PVV stemmers, over blijven en er zou één sociaal-democratische partij, met de SP-stemmers, PVDA-stemmers, Groen Links stemmers, een deel van de D’66 stemmers en een deel van de voormalige CDA-stemmers overblijven.

  11. sprx

    Deze hele discussie is in de jaren 1966 en later door de zg “democraten” van van Mierlo al eens gevoerd, zij wensten een districtenstelsel en kiesdrempel en werden ondersteund door de PvdA .
    Over deze hele ondemocratische praktijk heeft Marcus Bakker indertijd de brochure “Kiezen of knoeien” geschreven, en daarmee de hele ondemocratische Gaulistische idee, onschadelijk gemaakt.
    Tijd om het maar eens op het net te gaan zetten.
    Niets nieuws onder de zon dus, behalve dan dat het nu voor veel grotere groepen duidelijk is dat het karakter van D66 ondemocratisch is.

  12. reageerbuis

    Hoe hoger de kiesdrempel, hoe verder de uitslag afwijkt van de voorkeuren van de kiezers, ofwel hoe minder de zetelverdeling de wil van de bevolking representeert. Kiezers, die op partijen stemmen die de kiesdrempel net niet halen, zien zich in het geheel niet vertegenwoordigd. De democratie is dan de sigaar.

    Een ander effect is dat veel kiezers zullen aarzelen om hun stem uit te brengen op een partij die naar hun verwachting de kiesdrempel niet zal halen. Daardoor stemmen minder mensen op zo’n partij en wordt een te laag stemmenaantal bewaarheid. Dat maakt het moeilijk om een nieuwe partij van de grond te krijgen. Vernieuwing wordt dan heel moeilijk.

  13. messenger

    De fout die alle verstokte libertariërs maken is dat zij de man in de straat, Jan-met-de-pet zo u wilt, onderschatten. De meesten weten echt wel welke partij hun belang het beste vertegenwoordigt. Eigenbelang overheerst bij de meeste mensen principiële stellingname.

    U gelooft niet in (directe) democratie ? Landsbestuur op basis van vrijwillige samenwerking en met erkenning van het NAP is dromen van een wereld die nooit zal bestaan. Veel succes op 12 september !

  14. Nick Ottens

    Dat iemand op een partij stemt die U socialistisch vindt, maakt die kiezer nog geen socialist. Ikzelf volg de Buckley Rule: stem op de meeste conservatieve (of beter: pro-kapitalistische) kandidaat die kans maakt om te winnen.

     

    Ik heb geen enorm vertrouwen in democratie, en ben fel tegen directe democratie, maar ken geen beter systeem dan de parlementaire democratie. Wat stelt U voor als alternatief?

  15. ziggy stardust

    Die versnippering in nederland komt natuuurlijk ook wel ergens vanwege het feit dat nederland wat voorloopt op Duitsland, waar de kiezer daar een hoop strijdpunten nog niet gehad heeft. DIngen als abortus, euthanasie, homohuwelijk en drugs  zijn hier al lang geregeld met veel onderlinge debatten

     

    Nog niet zo lang geleden had je in duitsland maar 2 partijen die eigenlijk meededen (CDU/CSU en SDP) en die hadden ergens ook allebei dezelfde stoffige ideeen. Soms haalde de FDP net de 5%, maar eigenlijk een beetje hetzelde als in de verenigde staten, ook een land met slechts 2 partijen die ook veel op elkaar lijken. Nu ze je ook in Duitsland het aantal partijen langzaam stijgen.

     

    misschien is het ook wel een teken van moderniteit.

     

     

  16. Adriaan

    Ik geef de voorkeur aan een twee partijen stelsel, hoewel ik anderen niet de oprichting van een partij wil ontzeggen. In combinatie met een districtenstelsel kan dat volgens mij uitstekend werken. Het bestuur zou dan bij een machtswisseling een eed moeten afleggen ten faveure van de nieuwe machthebber. Verzaken door ambtenaren kan dan makkelijk als ambtsmisdrijf worden beschouwd.

     

    Maar ik kan me niet aan de indruk onttrekken dat ons politieke stelsel een banengenerator is en derhalve zie ik het er niet van komen. Ik vrees dat we een harde revolutie nodig hebben om ons politieke systeem te veranderen.

     

    Een kiesdrempel instellen is een uitstekend begin.

  17. Oscar

    “Volgens U is iedereen een socialist.”

     

    Nee hoor. Wel is elke politieke partij in de TK socialistisch. En derhalve staan de kiezers van die partijen socialisme voor, ook al noemen zij zichzelf liberaal, sociaal-liberaal of christen-democraat.

     

    “U leest mijn stukjes hier dus weet intussen dat ik dat niet ben.”

     

    Ik lees uw stukjes, zie dat u standpunten inneemt die veelal rechtser zijn dan leden van de TK zouden durven, maar mij is het volkomen een raadsel waarom u nog vertrouwen heeft in de democratie. Uw democratische gezind is problematisch.

     

    “Waar het mij om gaat is dat minder partijen het formeren van een regering makkelijker zal maken.”

     

    Nou, kiedrempel van 25%. Voortaan één verD66te VVD tegen een verPVDAde SP. Waarom niet een kiesdrempel van 100%. Eén grote sociaal-democratische partij. Ik geloof dat de vergadertijd niet veel anders zal zijn. Ik denk dat er sowieso niets veranderd. Over de basis zijn alle partijen het eens. Alle partijen zijn immers voor een verzorgingsstaat, voor belastingheffing, voor een geldmonopolie in handen van de staat. Karl Marx zou in de hel vast verheugd zijn knuistjes te samen knijpen als hij zoveel navolging van zijn gedachtengoed zou kunnen aanschouwen.

  18. Nico

    Waarom geen districtenstelsel? Zo’n systeem leidt ook tot duidelijke linkse en rechtse blokken. Dan wel het Franse (en Nederlandse tot 1917) systeem waarbij een tweede ronde nodig is als een kandidaat in de eerste ronde geen merderheid haalt, in plaats van het Angelsaksische systeem waarbij ook iemand met een minderheid van stemmen kan winnen.
    Je kunt ook denken aan een gemengd systeem zoals in Duitsland, waarbij de kiezer twee stemmen uitbrengt. Een op een kandidaat in een district en een op een landelijke lijst.

    Verder zou de regeringsleider ook gekozen moeten zijn. Een kabinet heeft dan een zelfstandig mandaat van de kiezers en kan dan regeren, ook als er in het parlement niet altijd overeenstemming is te bereiken.

  19. Nick Ottens

    Volgens U is iedereen een socialist. U leest mijn stukjes hier dus weet intussen dat ik dat niet ben.

    Het aantal partijen zegt weinig over de diversiteit. Helaas delen veel politieke partijen in Nederland een economische filosofie die niet kapitalistisch is maar dat is ook het geval in het het Verenigd Koninkrijk waar maar twee/drie partijen groot kunnen worden. Het geldt tot op enige hoogte zelfs voor Amerika waar twee partijen zijn. Elf partijen of twee, wat dat betreft maakt het weinig uit

    Waar het mij om gaat is dat minder partijen het formeren van een regering makkelijker zal maken.

  20. drs. Nee

    Hogere kiesdrempel, minder partijen en versplintering, sneller vergaderen. In Groot Brittannië is een kabinet in twee dagen geformeerd. 

  21. Nick Ottens

    Dat is een redelijk bezwaar, maar als een kiesdrempel geldt, weten kiezers dat kleine partijen weinig kans maken en zullen ze toch eerder op een grote partij stemmen? Voorbeeld: mensen die nu PvdD stemmen, weten dat die partij geen kans meer maakt en stemmen op GroenLinks waardoor die partij wel boven de kiesdrempel uit kan komen.

  22. Oscar

    Ik ga op de LP stemmen omdat ik verwacht dat dit bij zal dragen aan de bekendheid van het libertarisme. Van de democratie en de politiek verwacht ik echter niets goeds. Wat mij betreft mag de democratie verdwijnen. Maar eerst dient de democratie gedelegitimeerd te worden. Een van de manieren om dit te doen is om op een anti-democratische partij te stemmen.

  23. Willem Doorsnee

    Dus toch weer partij gedoe, maar dan van de LP. Van de huidige polikliek verwacht ik niets goeds. Wat mij betreft mag de echte vrij directe democratie verschijnen. 

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.