Het europroject is mislukt

Het europroject is mislukt. Een van de belangrijke redenen is dat Europa één lichaam is met meerdere zielen: de federale ziel, die één sterk centraal Europees gezag wil waar nationale overheden zich niet aan kunnen onttrekken, versus de nationale ziel die wil dat Europa ondergeschikt blijft aan de nationale belangen. Kenmerkend voor veel belangrijke besluiten in de EU is dat deze tegengestelde voorkeuren toch op een of andere manier verzoend worden. Waterige compromissen zijn het resultaat die vooral tot ongelukken leiden, met de euro en het Europese begrotingspact als meest sprekende voorbeelden.

Neem het begrotingspact. Er waren wel Europese regels (federalisme), maar er was geen centrale controle op de naleving (nationalisme). De naleving werd in onderling overleg tussen regeringsleiders geregeld. Daar kwam geen enkele naleving uit voort, maar een soort gedoogbeleid dat wij in Nederland ook zo goed kennen.

Economen hebben niet een vruchtbare oplossing voor de eurocrisis weten te bieden. De economie heeft van de serieuze wetenschappen, laten we zeggen van de wetenschappen waar een Nobelprijs voor bestaat, zo ongeveer de meeste pretenties, maar kan de minste resultaten overleggen. Toen de kredietcrisis in 2008 uitbrak in de VS en van daaruit over de hele wereldeconomie uitwaaierde, wisten economen niet wat hun overkwam. Een wereldwijde recessie die voortkwam uit het inzakken van de woningmarkt in de VS, wie had daar nu aan gedacht? De meeste economen niet. Ook op de Europese schuldencrisis hadden de economen even geen antwoord. Dat duurde overigens niet lang: na een korte stilte barstte weer een kakofonie van aanbevelingen door economen los. Zoals gebruikelijk waren de aanbevolen oplossingen allemaal verschillend. Interessant was dat de economen die wel eens bij een minister over de vloer kwamen, min of meer de officiële doctrine steunden: de schuldencrisis moest worden opgelost door de eurozone in stand te houden, waarbij alle landen de broekriem moesten aanhalen. Sommige van die gezagsgetrouwe economen beweerden dat het opbreken van de euro tot grote welvaartsverliezen zou leiden. Een collega van mij noemde daar zelfs een bedrag bij: 10.000 miljard euro. Waar hij dat bedrag vandaan haalde was mij niet duidelijk, maar wel duidelijk is dat het in stand houden van de euro ook tot grote kosten leidt die misschien zelfs groter zijn.

Met de euro blijft de EU in het algemeen en Nederland in het bijzonder in een recessie hangen. De Zuid Europese landen moeten door een inzakkende economische ontwikkeling, te hoge overheidstekorten en tekorten op de lopende rekening van hun betalingsbalans steeds meer lenen om hun hoofd boven water te houden. Of die leningen ooit weer terugbetaald zullen worden, weet geen mens. Zelfs als de zondaars tegen de begrotingsregels zich alsnog aan de afspraken zouden willen houden, zal het moeilijk worden om al deze schulden af te lossen. Deze landen zijn inmiddels economisch zo ver afgegleden dat er nauwelijks nog mogelijkheden bestaan om zowel hun economie als hun overheidshuishouding op orde te brengen. Bezuinigingen in deze landen zijn noodzakelijk om aan het EU begrotingspact te kunnen voldoen, maar verdiepen ook direct de recessie in die landen waardoor er minder belastingen de overheidskas invloeien en het begrotingstekort weer toeneemt. Iedere bezuiniging zorgt er voor dat de oplossing van de eurocrisis verder uit het zicht raakt. Dat geldt overigens niet alleen in de zuidelijke landen, maar zeker ook in de sterkere economieën in het noorden.

Het basisprobleem van de EU is dat de Zuid Europese economieën te zwak zijn in vergelijking met de Noord Europese economieën, maar dat door de euro de prijzen zich daar niet bij hebben aangepast. Zuid Europa is te duur en Noord Europa is te goedkoop. Daarom exporteert het noorden te veel en het zuiden te weinig. Het zuiden krijgt daardoor een steeds grotere schuld aan het noorden. De noordelijke economieën zouden natuurlijk ook een stimulerend beleid kunnen voeren door overheidsbestedingen op te voeren en salarissen te laten toenemen, maar daar bestaat onder de desbetreffende regerende coalities vrijwel geen steun voor. Een andere oplossing is dan om alle prijzen en salarissen in het zuiden te verlagen zodat de Zuid Europese producten weer aantrekkelijk worden voor Noord Europa. Dat is wat nu ook geprobeerd wordt. Binnen de euro is het echter onmogelijk om dat op een manier te doen die in overeenstemming is met de marktverhoudingen. Het gevolg is een ernstige verstoring van de economie in de Zuid Europese landen. Een voor de hand liggend alternatief is dan om alle prijzen en salarissen in een klap in overeenstemming met de marktverhoudingen te veranderen via een devaluatie. Daarvoor moet de euro, wellicht alleen tijdelijk, worden opgebroken, maar dat past niet in het officiële beleid. De euro moet gehandhaafd worden, koste wat het kost.

Als de euro gehandhaafd wordt, zal een steeds groter deel van de schuld van de zwakke eurolanden (Griekenland, Portugal, Italië, Spanje, Frankrijk, enz) door de sterke eurolanden moeten worden gefinancierd. In feite zal er dan een permanente geldstroom van Noord naar Zuid-Europa gaan lopen. Zoiets wat in België op bescheidener schaal gaande is tussen Vlaanderen (geldschieter) en Wallonië (geldontvanger). Dat is dan nog één en hetzelfde land. Permanente overdrachten tussen gebieden in eenzelfde land worden al moeilijk geaccepteerd. Laat staan dat de kiezers van de Noord-Europese landen zullen accepteren dat ze jaarlijks een rekening krijgen voor een bedrag dat overgemaakt zal worden aan Zuid-Europese burgers.

Er zijn duidelijke tekenen dat de Noord Europese belastingbetalers niet bereid zijn de Zuid Europeanen permanent van een financiële overdracht te voorzien. Daarom is de huidige situatie niet houdbaar. Zodra geldoverdrachten van rijke naar arme landen in de EU politiek niet langer gesteund worden, zal het eurogebied gaan afbrokkelen. De zwakke eurolanden kunnen op eigen kracht niet overleven met de euro en, als er geen financiële bloedtransfusies vanuit de rijke landen meer zijn, is er geen andere keus dan de euro te verlaten en met een eigen munt te devalueren ten opzichte van de euro. Dit had natuurlijk ook al bij het begin van de eurocrisis nu drie jaar geleden ingezien kunnen worden. Het is echter ook een eigenschap van de EU dat het trekken van onaangename conclusies zo lang mogelijk wordt uitgesteld.

Zal de euro echt uiteenvallen? Zijn de regeringen van de economisch sterke landen al zover dat ze de euro willen opgeven? Nog niet, maar de crisis in Cyprus heeft duidelijk gemaakt dat de opvattingen in het noorden aan het schuiven zijn. Onbeperkte steun aan omvallende banken en bijna failliete overheden is niet langer vanzelfsprekend. Landen moeten het meer zelf uitzoeken, zo lijkt de nieuwe gedragslijn. Dat was oorspronkelijk ook de bedoeling van de Europese begrotingsafspraken die bij het verdrag van Maastricht begin jaren negentig werden gemaakt. Het idee van de economische en monetaire unie was nu juist dat uiteenlopende economieën ‘vanzelf’ naar elkaar toe zouden groeien, dankzij de interne markt. Het is niet gebeurd, zoals we nu al minstens drie jaar weten: de interne markt werkt niet. De economieën groeien niet naar elkaar toe, maar van elkaar weg.

De conclusie is dat als de nieuwe gedragslijn wordt doorgezet, dat wel tot een oplossing van de eurocrisis zal leiden, maar dan een hele onorthodoxe. De euro klapt uit elkaar en de EU kan van voren af aan beginnen.

Harrie Verbon, Universiteit van Tilburg.

Abonneer je gratis en voor niets op het Telegram-kanaal van De Dagelijkse Standaard, en word lid van onze spiksplinternieuwe Facebookgroep!

Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

16 reacties

  1. J. School

    Ik zag laatst Frans Timmermans op tv, die met even pontificale als geveinsde deemoed beweerde niet meer te geloven in een federaal Europa, het mocht wat! 

     

    Dat het maakbaarheidsideaal op nationaal niveau apert en systematisch mislukt weerhoudt de Europese bestuurselite er niet van om onverdroten op supranationaal niveau dit sociaal-democratische model door te drukken. De ECB overschrijdt daartoe inmiddels stelselmatig zijn mandaat en nationale regeringen en parlementen staan erbij en kijken ernaar. Intussen verwacht men dat zeer diverse Europese bevolkingen zich als vanzelf een ‘Europese identiteit’ aanmeten. 

     

    De ene na de andere ‘unie’ ziet het levenslicht. Overal is een unie voor, uiteraard allemaal met de tang verlost en geboren met een ambtelijk waterhoofd, benevens allerlei fatale congenitale gebreken. Getuige de bemoeienissen van de EU met Syrië is zelfs het geloof in een maakbare (Arabische) wereld nog springlevend.    

  2. Mike V.

    Ik begrijp het verhaal maar ik heb ook vragen, nameiljk wat wij er als normale stervelingen aan kunnen doen. Onze soeverniteit is ons uit handen geslagen door naieve onverlaten. Wij zijn de baas niet meer in eigen huis. Wat betekent het uiteenvallen van de euro? Wat zijn mogelijke scenario’s (financieel, sociaal en lokaal)? Wordt het oorlog of niet? Wat kunnen wij (nu al) doen of bijdragen aan een voor ons zo goed mogelijk einde van de euro? Vragen…

  3. KNiCKER

    Het meest ergerlijke vind ik dat al die partijen (op een enkele na) kostte wat kost (letterlijk) een IDEOLOGIE in stand willen houden. Het heeft werkelijk niets meer met kennis van zaken te maken, laat staan met gezond verstand….

     

    Hele samenlevingen worden het ravijn in gepleurd, zelfmoorden, ziekten, kinderen vallen om van de honger… Walgelijk!

     

    Hoe meer ik het zie gebeuren, des te meer ik denk dat die lui ter verantwoording geroepen dienen te worden wegens misdaden jegens de bevolking.

     

    NL gaat ook verder naar de filistijnen met de nieuwe lastenverzwaringen die eraan komen.

  4. Obomov

    Heeft meneer Verbon niet ook de indruk dat de interne markt niet werkt omdat die nauwelijks bestaat. Bekende voorbeelden als een in Duitsland gekochte auto die vervolgens ingevoerd moet worden, verschillende prijzen voor dezelfde goederen op verschillende Europese Amazon sites, of het fenomeen roaming zodra je mobiele telefoon of tablet de grend overgaat, bewijzen dat er van een interne markt nauwelijks sprake is. Hoe kunnen marktmechanismes convergentie bewerkstelligen zonder die interne markt?

  5. Caroline

    Ook leuk: http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=DMF20130524_00597164

     

    Ach werkkampen, dat kan er nog wel bij, niet? Of zeggen we eindelijk eens met genoeg mensen dat het niet écht over en uit is, en dat de discussie alleen nog gaat over ‘goedschiks’ dan wel ‘kwaadschiks’.

  6. Hans Roodenburg

    Mooi dat de redactie een bekende hoogleraar economie als Harrie Verbon bereid heeft gevonden hier zijn visie op de eurocrisis te geven. En dan nog wel – getuige zijn cv – een hoogleraar met een CDA-achtergrond, in welke partij het kritiekloos overnemen van alles wat uit Brussel komt toch de norm is. Eerder deed Verbon al van zich spreken door een kritische opstelling tegenover de Europese Grondwet.

  7. trias politica

    Eveneens welkom heer Verbon, en namens Pim en mij nogmaals dank dat u wilde reageren. U noemt in uw openingszin terecht dat het europroject is mislukt. Zou het niet prettig zijn indien uw ‘collega’ het astronomische bedrag van 10.000 miljard in detail zou willen onderbouwen? Als die collega van u zo goed is in rekenen, dat hij die kosten zo nauwkeurig kan bepalen, dan zou het namelijk erg prettig zijn te weten wat het ons land kost als we de euro niet opbreken. Dan kunnen we tenminste een rationeel debat voeren, los van politiek gehannes over ‘Alle Menschen werden Brüder’ en dergelijke. Misschien kunt u uw collega vragen die berekening naar DDS Finance te sturen? Dan hebben we al een klein begin van een gestructureerd euro debat, dat in dit land volledig, maar dan ook volledig ontbreekt.

  8. Caroline

    Zo, dus tot op heden hebben ‘onze leiders’ ons 10.000 miljard gekost? En dat voor mensen die ik niet dan na grote aarzeling zou aannemen om mijn toilet te poetsen, en misschien schrik ik daar dan op het laatste moment zelfs voor terug.

     

     

  9. Jessica

    prestige-object van incompetente politici

  10. louis-portugal

    Die 10.000 zijn mij ook niet duidelijk en ook kan ik niet zien wie dat dan zou moeten opbrengen.

    Ik heb al eens voorgesteld om pakweg tussen de 4.000 en 6.000 miljard bij te drukken.

    Dat geld wordt naar rato van hun schuld geleend aan de €urolanden.

    De bedoeling is om daarmee alle staatsschulden in die landen onder de pakweg 50 % van hun nationale BNP´s,

     van b.v, 2010 of 2011, te brengen en dan terug naar de eigen oude valuta´s.

    Elk land moet daarna weer zorgen, via de- en revaluatie, voor zijn eigen toko.

    Als ze nu zoveel gaan bijdrukken lost het niets op zal de toekomstige inflatie vele malen erger worden.

    Uiteraard kunnen enkele landen met eenzelfde munt blijven of kunnen ze de lening afwijzen als ze denken zelf sterk genoeg te zijn.

    De inflatie gaat op de ene of de andere manier toch komen trouwens als ik zie wat tegenwoordig t.o.v. 12 jaar geleden,een liter diesel of benzine kost past dat in de verste verte niet bij de inflatiecijfers die men ons probeert wijs te maken. 

  11. toetssteen

    Daar kan de echt vrije markt niet tegenop! Weet je wel hoeveel we te danken hebben aan het I.S. dat ons zoveel belasting biedt, en template geen vergissing was.

    Dat is toch geweldig goed Caroline! Kijk dat jij en ik dat anders zien, dat betekent nog niet dat jij en ik het correct hebben! Volgens de Internationale Socialisten is nivelleren een feest.

     

     

     

    Denk dat ik maar wol in ga slaan. Mijn vrouw kan breien.

    —–

    Ow het was nogal spottend bedoeld.

  12. Gielah

    Lees dit eens mensen…. dit krijg ik net op mijn nuchtere maag te verstouwen:

     

    EU will Strafen für Andersdenkende

    Christine Rütlisberger

    Die
    politische Korrektheit hat in Europa die Zensur früherer Zeiten
    ersetzt. Jetzt plant Brüssel sogar Strafzahlungen für Andersdenkende.

    Was
    wie ein verspäteter Aprilscherz klingt, ist bittere Realität. Wer nicht
    die »Werte« der Europäischen Union vertritt, der soll nach dem Willen
    Brüssels künftig von öffentlichen Leistungen ganz oder teilweise
    ausgeschlossen werden. Und zwar zur Strafe. Und zur Abschreckung. Die

    skurrile Idee stammt von den Sozialisten im Europaparlament. Und die EU-Kommission hat sie aufgegriffen.

     

    Als
    erstes sollen nun Parteien und Wähler, welche nicht die herrschende
    Meinung vertreten, von Fördermitteln (etwa der Parteienfinanzierung)
    ausgeschlossen werden.

     

    Den Volltext dieses Artikels lesen Sie in der aktuellen Ausgabe des Hintergrundinformationsdienstes KOPP Exklusiv.

     

  13. Gielah

    Dat project was al mislukt nog voor ermee begonnen werd.

    Maar het moest en het zou.

    We zouden er allemaal héél erg rijk van gaan worden… hoewel we drie maanden na invoering van de euro al het dubbele voor een kop koffie…. en voor zowat álles…. te betalen hadden.

     

    In politiek correcte kringen was het desondanks feest.

    Op de middelbare school, waar ik werkte, mochten de leerlingen euromunten bekijken ( gemerkt…. tégen het stelen ervan)  en leuke sommetjes maken, om van de gulden naar de euro om te leren rekenen.

     

    Er werd zelfs een speciale dag voor georganiseerd – alle wél nuttige lessen vielen weer eens uit… met een enórm grote EU-vlag aan de gevel van de school en een gezamenlijk op het schoolplein aan te heffen draak van een lied, speciaal door een van de docenten Nederlands in elkaar geflanst op de melodie van ‘Alle Menschen werden Brüder’.

     

    Kappen met die handel! 

     

    En verder maak ik ernstig bezwaar tegen de laatste zin van het artikel hierboven: “… en de EU kan van voren af aan beginnen”.

     

    Wâblief?

    De EU kan helemáál niet van voren af aan beginnen… als we er ooit nét in geslaagd zullen zijn ons van dat vervloekte juk te bevrijden!

  14. Bas

    Het plan ontstond in de koude oorlog. De mogelijkheid van een warme oorlog, en de vermoedelijke afloop, was de hoofdreden. Midden jaren 80 lekte het Amerikaanse plan uit hoe hun strategie er uit zou zien als koud warm zou worden. Voor Nederland een letterlijk een  holy sh..t!  verrassing. Zich veilig wanend in de armen van Sam en achter kruisraketten bleek het echte verhaal anders. Midden in Nederland dè Bom die alle bestaande infrastructuur verschroeide aarde zou maken. Voor de elite, geen 1940 herhaling. Daar ging aan gewerkt worden door Bilderberg belanghebbenden. Met de Euro als resultaat. Het meesjouwen zoals in 1940 werd onnodig. En, ook belangrijk, na afloop warm, gewoon beschikbaar in offshore accounts. De 2e stap was

    Europa een wereld macht te maken. Dat laatste kwam in een stroom versnelling toen Rusland het voor gezien hield. De NATO werd een Europa leger wat op ging komen voor de onderdrukte, zielige en goede mens. Balkan oorlog, met Alexander de groot mensen, maakte Kosovo het symbool van vrijheid. Dit verklaart hun liefde voor woestijn barbaren. Hun is de Europese leiding. Gevangenen van hun eigen gekte. 

    Door goed te zijn voor rot en totaal rot. De Euro is niet het probleem, Zij zijn het.

  15. Caroline

    Als wij het accepteren dat dat in Griekenland gebeurt, wij ook.

     

    Bedroevend dat maar zo weinig mensen lijken te zien dat het echt erger is dan men zich in grote getalen loopt wijs te maken.

     

  16. Jansma

    Goeie genade……Als de Griekse bevolking dat accepteert van de staat dan zijn ze verloren.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.