Ongelijkheid is de bron van het sociale kwaad

Met de tweet “Ongelijkheid is de bron van het sociale kwaad“ wist de mateloze populaire Paus Franciscus wederom de aandacht te vestigen op de hopeloze en erbarmelijke omstandigheden waarin velen zich bevinden.

Het kan inderdaad niet anders zijn dan dat extreme economische ongelijkheid op z’n minst een van de bronnen is van het sociale kwaad. De armen worden armer en de rijken worden steeds rijker. Ongeveer 1% van de volwassenen bezitten 46% van ’s werelds rijkdom, en de drie rijkste mensen op aarde bezitten meer dan de 48 armste landen gezamenlijk. Sterker nog, de rijkste 85 mensen op aarde bezitten net zoveel als de armste 3,5 miljard mensen.

Helaas zijn de sociale misstanden en scheefgroei niet eenvoudig met een belastingmaatregel te corrigeren. Al was het alleen al omdat we met 196 verschillende landen te maken hebben.

Een van de redenen van (diepe) armoede is nepotisme. Kijk maar naar voormalig president Moebarak van Egypte. Experts schatten zijn vermogen enige jaren geleden $ 70 miljard. Net iets minder dan de helft van de Egyptische staatsschuld destijds. President Soeharto van Indonesië zou in zijn hoogtij dagen tussen de $ 15 en $ 30 miljard waard zijn geweest, evenals zijn collega Marcos van de Filippijnen. De lijst van despoten die miljardair zijn geworden is lang.

Een tweede reden is het economische beleid van de rijke landen. Europa en de VS geven per jaar zo’n € 55 miljard aan directie subsidies uit aan boeren. Het gevolg is dat de prijzen bij ons in de schappen kunstmatig hoog zijn en dat bijvoorbeeld Afrikaanse boeren toegang tot onze markten feitelijk worden ontzegd. Als dan ook nog eens de prijzen van mest en olie stijgen en het weer te droog of te nat is, dan betekent dit een langdurige, mede door ons veroorzaakte, armoede.

Er zijn nog tal van andere oorzaken zoals discriminatie, gebrek aan bodemschatten, oorlogen, politieke veranderingen, technische ontwikkeling en vooral gebrek aan scholing. Niet alleen wordt de kloof internationaal groter, maar ook nationaal.

De Franse Professor Thomas Piketty heeft een interessant boek over dit onderwerp geschreven, getiteld “Capital in the Twenty-First Century”. Piketty twijfelt eraan of de trend van grotere ongelijkheid ooit doorbroken zal worden. Als de wereld alleen geregeerd zou worden door Presidenten zoals Obama dan bestaat er een kleine kans op een trendbreuk, maar optimistisch is hij daar niet over. Volgens Piketty groeit de ongelijkheid omdat het vermogen van de rijken sneller groeit dan de economie, en omdat arbeid steeds minder een bepalende factor is.

Door de financiële crisis die ons nog vers in het geheugen ligt, zijn politici meer dan ooit met dit onderwerp bezig. Onze Tweede Kamer heeft zelfs besloten deze Franse econoom uit te nodigen voor een gesprek. De Tweede Kamer zou het liefst Piketty en nog een paar economen voor de zomer horen, zodat hun inzichten mee genomen kunnen worden in het debat over de herziening van ons belastingstelsel.

De Commissie-Dijkhuizen ziet graag een verlaging van de vermogensrendementsheffing omdat 4% forfaitair rendement onhaalbaar is, terwijl de initiatiefnemer van het debat met Piketty, GroenLinks-Kamerlid Jesse Klaver, juist de vermogens zwaarder wil belasten en belasting op arbeid wil verlagen. Hij wijst er desgevraagd op dat 1% van de rijkste Nederlanders een kwart van het Nederlandse private vermogen bezitten. Probleem met de meeste belastingmaatregelen is, dat de middengroep het meeste inlevert en de beoogde grootverdieners relatief veel buiten schot blijven.

Ongelijkheid verkleinen zal een moeilijk proces zijn. En dan hebben het nog niet eens over hoe te handelen wanneer mensen wel kunnen, maar niet willen. Ongelijkheid komt mede voort uit de ambities, talenten en de wilskracht van de mens. Alhoewel volgens Piketty zijn boek juist laat zien dat ongelijkheid geen natuurwet van het kapitalisme is.

Vorige jaar zond de Paus nog een tweet uit met de tekst: “Daar was de belofte dat wanneer het glas tot aan de rand gevuld zou zijn, het zou overlopen zodat ook de armen ervan kunnen profiteren. Maar wat gebeurt er?, als door het wonder groeit het glas zodat er nooit iets overloopt”.

Wanneer het verschil tussen arm en rijk te extreem wordt, kan dit een voedingsbodem zijn voor sociale onrust zoals we in de Arabische landen hebben gezien. In dat geval kan het glas wel eens breken.

Abonneer je gratis en voor niets op het Telegram-kanaal van De Dagelijkse Standaard, en word lid van onze spiksplinternieuwe Facebookgroep!

Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

23 reacties

  1. Bes Tolen

    De paus en Obama staan juist voor de oligarchen. Dat zijn de zeer rijken, die ook nog daarenboven politieke macht uitoefenen. Dezen hebben ook onderlinge connecties. [Lang niet iedereen van de allerrrijksten hoort hierbij. in Nederland alleen het vorstenhuis. Mogelijk enigszins de Duits-Nederlandse familie Brenninkmeijer.]. Hun macht is de laatste jaren toegenomen. De grote meerderheid van de bevolking heeft dat niet door. Door alle manipulatie, die plaats vindt, is de bevolking op dit punt naïever dan ooit tevoren. Amerika is juist het land waar de aller, allerrijksten en dat is zelfs minder dan één procent van de rijke bovenlaag in de westerse wereld het van moeten hebben. De meeste oligarchen van dit soort zitten in Amerika, Engeland, Rome. Maar hiermee verbonden zitten er ook elders. Zoals in de voormalige Sovjet Unie waar ongetwijfeld wat verbonden oligarchen zitten. Uit de Europese delen van de voormalige Sovjet Unie zijn er na de val van het communisme naar elders zijn vertrokken. Vooral naar Engeland en Amerika en in mindere mate naar andere landen, bijvoorbeeld israël.

    Het pausdom is al heel oud en ouder dan het christendom en jodendom, dat onder leiding van Rome is ontstaan. Gajus Julius Caesar II was al paus. Een belangrijke opstap naar diens dictatorschap. Hij werd kort na zijn dood tot god verheven. Veel verhalen in het Nieuwe Testament komen structureel overeen met verhalen, die over C. Julius Caesar gaan. De invloed van het Vaticaan is de laatste jaren ook toegenomen. De paus gaat over het christelijke geloof en de exploitatie van de kerk. Hoe het zit met (de rijkdom van) de zeer oude Romeinse aristocratie in verbinding met het Vaticaan is zijn zaak niet. Wel ontmoet de paus lieden uit de aristocratie zoals een rechtstreekse afstammeling van de laatste Romeinse keizer in geval van de Malthezer orde.

    Er zijn in Amerika en Engeland in de negentiende eeuw naar Romeins voorbeeld imperialistische machtsconstructies gevormd, die er nog altijd zijn. In de communistische Sovjet Unie ghing het erop lijken. Dat geeft momenteel daar in het Europese deel van de Sovjet Unie nog grote problemen. De huidige regering in de Oekraïne zit op de wat genoemd wordt de Europese toer. Gevreesd moet worden dat dit de machtsinvloed van de verbonden oligarchie en hun medestanders in met name Amerika en Engeland zal versterken. Die lijken toch al versterkt door de komst van ”Russen” naar Amerika en Engeland een betrekkelijk aantal jaren geleden.

  2. tipo

    Als je de rijkste 10% in de VS buiten beschouwing laat, dan is de verdeling van rijkdom zo ongeveer als de meeste Amerikanen denken dat ie is: zie hier;

     

    Bij de rijkste 10% en al helemaal bij de rijkste 1% zijn de inkomenverschillen juist het grootst. Onvoorstelbaar groot zelfs.

     

    Maar waar bestaat het vermogen van die rijkste 10% en 1% dan uit? Dat is volgens mij geen geld, maar voornamelijk, de geschatte waarde van bedrijven, stenen en bedrijvenconglomeraten. Die kun je niet verdelen of opeten ook al had je het graag.

  3. cmsuijkerbuijk

    Ik werd meteen al achterdochtig door de vermelding “Franse professor”. Dat kán alleen maar socialistisch, misschien welhaast communistisch geneuzel zijn!

     

  4. Obomov

    Dat klopt niet. De armen heden ten dage in Nederland zijn beslist niet armer dan de armen in vroegere tijden. Voor een dergelijke uitspraak zul je de armen uit afgelegen streken erbij moeten slepen. Laat nu net die armen uit afgelegen streken bezig zijn in grote getalen aan de armoede te ontsnappen. En dat is niet dankzij hogere belastingen en meer herverdelen. Het is een gevaarlijk boek dat Piketty geschreven heeft wat, nogal voorspelbaar, door links voltallig en kritiekloos omarmd is. Links is al tijden op zoek naar een nieuwe messias.

     

    Met statistiek kun je alle kanten uit. Zo begrijp ik dat Piketty het voorbeeld geeft dat de twintigste eeuw gekenmerkt wordt door zowel hoge belastingen als economische groei, waaruit hij concludeert dat economische groei en hoge belastingen goed samen kunnen gaan. Hij vergeet onderscheid aan te brengen in de verschillende periodes in de twintigste eeuw waar je kunt zien dat de economische groei plaatsvindt als de belastingen lager zijn en stagneert wanneer ze hoger zijn. Maar als je er met een grove penseelstreek overheen gaat kun je dat soort onwelgevalligheden mooi wegpoetsen. 

     

     

  5. Bob Fleumer

    Ik denk dat het er veel toe doet wat de rijken met hun vermogen doen, als dat gebruikt wordt om investeringen te doen die weer werkgelenheid scheppen heb ik daar geen moeite mee.

    Als ze hun geld op een bank zetten kan die daar weer mee werken, ik denk niet dat er veel rijken zijn die hun geld in in oude sok hebben.

     

  6. cico

    Ik vraag het mezelf ook wel zo nu en dan af bij wie welke verantwoording ligt. Hoe weet ik of ik een eerlijk product koop?

     

    Ben ik direct verantwoordelijk voor de werkomstandigheden in een kledingfabriek? Dien ik mijn aankoopbeleid daar op te baseren?? 

    Ik wil geen mensen uitbuiten, ook niet indirect. Anderzijds onze cultuur wijkt sterk af van de oosterse culturen.

     

    Maar daarnaast heb ik een bloedhekel aan veelal linkse betweters die menen mijn moraal te moeten bepalen, maar toegegeven, zou zonder milieubeweging er nog vis in de rivieren zwemmen??

     

    Maar het zou wel mooi zijn als mensen die handig zijn in (heel veel)geld verzamelen ook aan hun medemens willen denken. Waarbij ik aanteken dat de overheid zeer terughoudend dient te blijven t.a.v. het huishoudboekje van mensen en bedrijven. 

     

     

  7. halo1

    Maar je kan zijn stelling net zo goed omdraaien.  Hij zal best een beetje gelijk hebben…maar ik vind dat armoede moet blijven bestaan als (dreigende) stok achter de deur om je best te blijven doen en niet onverstandig te leven/handelen.

  8. Obomov

    Als ik mij niet vergis was Stiglitz oorspronkelijk een Oostenrijkse School econoom die van inzicht is veranderd, naar wordt gezegd mede om voor lucratieve hoogleraar baantjes bij de Ivy League in aanmerking te komen.

     

    En welk verband zou dat dan moeten zijn als je verwijst  naar een verband tussen (on-)gelijkheid (in de zin van inkomensverschillen) en welvaart? Meer inkomensgelijkheid is meer geaggregeerde welvaart soms? Vergeleken met wat?

     

    Er klopt helemaal niks van. Waarschijnlijk klopt al niet eens dat 1% van de volwassenen 46% van ’s werelds rijkdom bezitten. Of de cijfertjes in NL waar Samsom nu op reageert. Bovendien, zoals ook al door anderen aangegeven: dit is een consequentie van corporatisme, niet van kapitalisme. Daarnaast mag je er vanuit gaan dat er nogal wat fictieve waarde bijgerekend wordt van aandelenprijzen, staatspapier en wat al niet meer. Bij een volgende beurscrash gaat dat er ook weer allemaal vanaf. Typisch beursbullmarktgewauwel.

     

    Leer nu toch eens die linkse praatjes te wantrouwen. Ze liegen overal over: over het klimaat, over religie, over immigratie, over criminaliteit, over geschiedenis… Maar deze cijfertjes moeten wel kloppen.

  9. Obomov

    Ah ik zie dat tipo ook al heeft uitgelegd dat die cijfertjes nogal vreemd zijn. Dus het is spijtig voor je maar je mag nog steeds niet herverdelen.

  10. Jean Wanningen

    “Dus het is spijtig voor je maar je mag nog steeds niet herverdelen.” – ??? Spijtig voor me ??? Hoe kom je er bij dat ik daar een voorstander van ben? Het feit dat ik zaken uitleg, bijvoorbeeld over Piketty, betekent natuurlijk niet dat ik het daar noodzakelijk mee eens ben. Niet voor niets schreef ik: ‘Je politieke voorkeur bepaalt hoe je ertegen aan kijkt.’

  11. Ron

    Het is geen verrasing. De gemiddelde boeren, ik bedoel burgers, zijn nu uit de binnenlandse woningmarkt (Zillow  toonde onlangs aan dat 1 op de 3 huizen onbetaalbaar zijn) geprijsd als gevolg van miljardair financiers en buitenlandse oligarchen die alle onroerend goed in contant geld aankopen, Amerikaans lijfeigenen zullen nu te weten komen waar de ‘elites’ denken waar zij behoren te wonen: In aanhangwagens natuurlijk.

     

    I can’t say this is surprising. After all, with average peasants, I mean
    citizens, now priced out of the domestic housing market (Zillow
    recently showed 1 in 3 homes are unaffordable)
    due to billionaire financiers and foreign oligarchs buying up all real
    estate in cash purchases, American serfs now will find out where the
    “elites” think they belong. In trailer homes, naturally.

    http://www.zerohedge.com/news/2014-05-01/1-3-homes-unaffordable-freddie-mac-prepares-enter-trailer-home-loan-market

  12. Wilhelmson

    @ jean-wanningen
    In Spanje is nu een volksverhuizing bezig uit oost Europa . Die nemen de lage loon Spaanse jobs in. De Spaanse midden klasse verhuist naar Latijns Amerika en andere bestemmingen. Wat overblijft is een gevolg net gelijk zoals de gewenste mogelijkheid tot munt devaluatie , alleen krijgt Spanje een nieuwe bevolking , een arbeidsmigratie , ook net wat Europa graag ziet . Dat is de EU ideologie ! Europa zonder grenzen ? Zonder landen ? D VS van Europa !

  13. Wilhelmson

    Opgelegde gelijkheid is de bron van alle ongelijkheid !

  14. Jean Wanningen

    Poeh, daar vraag je nogal wat. Daar kun je een heel boek over schrijven. Probleem is verder, dat ik nog niet zeker weet wat mijn eigen positie daarin is. Die is in ontwikkeling.

  15. Obomov

    Misschien een idee om daar een keer een stuk over te schrijven. Een kort antwoord is nagenoeg onmogelijk. Ik zie er alvast naar uit.

  16. Obomov

    “Wat ik wel weet is, dat te grote inkomensverschillen de algemene welvaart niet vergroot, maar verkleint.”

    Oh, hoe werkt dat dan?

  17. Jansma

    – “Wat ik wel weet is, dat te grote verschillen de algemene welvaart niet vergroot, maar verkleint. Er zal dus een middenweg gevonden moeten worden.”

     

    Ergo: Voorstander van herverdeling.

  18. Jean Wanningen

    Nee, dat hoef je niet te doen, maar het is wel een appels met peren vergelijking. Ik support TMS om onmiddellijk zuiden in staat te stellen een einde te maken aan sociale ontwrichting en een jonge generatie kans te geven zonder dat ze hun vaderland hoeven te verlaten op zoek naar werk. Ik ben ook niet zonder meer voorstander van een totale vrije markt (dat was ik wel, maar die mening heb ik bijgesteld). Dat moet per geval bekeken worden. Ik heb geen (filosofische) oplossing voor de ongelijkheidskwestie. Wat ik wel weet is, dat te grote inkomensverschillen de algemene welvaart niet vergroot, maar verkleint. Er zal dus een middenweg gevonden moeten worden.

     

  19. Obomov

    Omdat je een voorstander bent van TMS om het allemaal eerlijker te maken. Moet ik de exacte quote erbij zoeken?

    Dat soort zinnetjes vergeet ik niet.

  20. philippine

    Samsom pleit voor hogere belasting voor de ‘rijken’.

  21. Ian

    Misschien moet Franciscus eerst maar eens in eigen huis rondkijken of er nog wat te verdelen valt, de roomse kerk is de rijkste organisatie ter wereld (the Vatican billions – Avro Manhattan). Overigens is niet alleen ongelijkheid bron van het sociale kwaad, maar ook afgunst, het uitsluiten van vrouwen in de roomse kerk en het ziekelijke friemelen aan kleine jongetjes.

  22. oudgediende

    Het begrip arm is voor velerlei uitleg vatbaar. “Arm” in West Europa zou rijk zijn in vele andere delen van de wereld. Het kapitalisme is goed voor het opheffen van de armoede. Zonder de investeringen van westerse banken en beleggingsmaatschappijen zouden de levensomstandigheden in emerging markets niet redelijk snel verbeteren. Zo zie je dat productie steeds overgaat van minder “arm” geworden landen naar “armere” die daardoor op hun beurt ook vooruitgang boeken in levensomstandigheden, hoe slecht die ook in onze ogen zijn en dat productie zelfs soms om puur economische redenen terugkeert naar landen waaruit hij verdreven werd.  Wat wel geldt is dat de middengroepen (ook de arbeiders want die behoren in het westen daartoe) steeds “armer” worden, de factor arbeid/computerisering verwoest de arbeidsmarkt, terwijl de industriëlen van het verschil profiteren. Het idee dat geld geen geld mag opbrengen, dat een beetje de kop begint op te steken, gezien de neiging om vermogens zwaar te belasten houdt ook in dat financiering op zou moeten houden, want die is gericht op geld brengt geld op.

    Dat  protectionistische politiek een verstoring van de natuurlijke verdeling van welvaart veroorzaakt is een ander verhaal. Dat leidt er  inderdaad toe dat rijken steeds rijker worden en armeren niet. Daar rijkdom een grote invloed heeft op de politiek en dus op dat protectionisme is ook duidelijk. Die invloed moet doorbroken worden. Dat zou een enorme stap in de goede richting zijn, ook al zouden we in het westen daar wellicht niet blij mee zijn.

  23. Jean Wanningen

    “Hij vergeet onderscheid aan te brengen in de verschillende periodes in
    de twintigste eeuw waar je kunt zien dat de economische groei
    plaatsvindt als de belastingen lager zijn en stagneert wanneer ze hoger
    zijn.” – Ik heb die pil niet helemaal gelezen, maar wel voldoende om te kunnen zeggen dat Piketty wel degelijk onderscheid maakt tussen periodes in de vorige eeuw. Zo wijst hij er op dat door de WO I er enorm veel kapitaal en vermogen vernietigd is geworden (o.m. door de hyperinflatie in de Weimar republiek). In de periode na WO II was het rendement op arbeid hoger dan op kapitaal vanwege de massale wederopbouw. Eigenlijk, zo stelt Piketty, waren de zes decennia waarin de gelijkheid groeide – tussen 1914 en 1973 – uniek.

    Piketty is overigens niet de enige noch de eerste, die een verband legt tussen (on-)gelijkheid (in de zin van inkomensverschillen) en welvaart. Zo schreef Joseph E. Stiglitz ook al over ‘The Price of Inequality‘. Het is één van de vele dilemma’s van de moderne tijd. Je politieke voorkeur bepaalt hoe je ertegen aan kijkt.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.