Het gaat om de bovenste steen

Geen woord van kritiek op de Nederlandse regering.

Mark Rutte en Frans Timmermans hebben het in deze dagen van nationale rouw geweldig gedaan. Zij hebben precies de juiste toon getroffen. Vindt iedereen en ik ook. Behalve de onderbuiksprekers van GeenStijl, die op de tweede dag al wisten hoe je bij zo’n vliegramp als in Oekraïne ‘tendentieus, ongefundeerd en nodeloos kwetsend’ moet zijn. Gefeliciteerd mannen, helemaal raak! Maar dat warme bad in de menigte zal niet lang duren, en dat weet Mark Rutte, nu even premier van alle Nederlanders, waarschijnlijk zelf het beste.

Op de eerste dag na de ramp beloofde Rutte al dat de onderste steen rond rampvlucht MH-17 boven moest komen. Dat was ook een oproep aan Rusland en alle betrokken partijen, die meteen van alles verdacht werden. Daar kan wederom niemand bezwaar tegen maken. Onderzoek moet altijd. Democratieën zijn daar erg goed in, anders dan autoritaire landen. In Rusland is nooit opheldering gekomen over de raadselachtige (aan Tsjetsjenen toegeschreven) aanslagen op flatgebouwen waarmee de opkomst van oud-FSB-agent Vladimir Poetin in 1999 gepaard ging. Ik herinner eraan, omdat de traditie in Nederland een hele andere is en het Kremlin een propagandatraditie kent waarin helemaal geen onafhankelijke onderzoeken bestaan. Dat zijn bij voorbaat ongelijksoortige grootheden, al zal het in Nederland niet aan stemmen ontbreken die vinden dat ook Poetin een faire kans moet krijgen om zijn verhaal te doen. Nou, reken maar dat Poetin die kans zal grijpen. Anders dan de huidige Nederlandse regering gaat Poetin waarschijnlijk nog jaren mee. De Russische president krijgt nog vele ‘laatste kansen‘, terwijl Rutte voortdurend aan zijn onder druk van het moment uitgesproken ultimatum aan Poetin (dat hij onmogelijk kan waarmaken) zal worden herinnerd. Dat legt een hypotheek op onze hele relatie met Rusland.

Dat bij onderzoeken bij vliegrampen als met de MH-17 de onderste steen moet bovenkomen, spreekt vanzelf. Maar die onderzoeken gaan ook een eigen leven leiden. Bij het onderzoek naar de Bijlmerramp in oktober 1992, toen een vrachtvliegtuig van El Al op een flatgebouw neerstortte, hebben we gezien hoe er naderhand verhalen over ‘mannen in witte pakken’ in omloop kwamen, en complottheorieën over de gevaarlijke lading van het Israëlische toestel die de volksgezondheid zou hebben bedreigd. Wijlen Els Borst, vanaf 1994 de paarse minister van Volksgezondheid, werd door een parlementaire enquetecommissie verweten niet goed om te gaan met de gezondheidsklachten van omwonenden en hulpverleners en zag zich genoodzaakt naderhand een bevolkingsonderzoek in te stellen dat weer voor nieuwe ongerustheid zorgde. Bij het zoeken naar de onderste steen worden er altijd ook veel spijkers op laag water gevonden, en de nasleep van zulke rampen (die weer in rapporten met een eigen nasleep komen te staan), duurt vele jaren. Terwijl Poetin ondertussen waarschijnlijk gewoon in functie blijft en Nederland nieuwe bewindslieden krijgt die op de eieren van hun voorgangers moeten lopen.

Over Srebrenica zijn vele rapporten geschreven. Wim Kok – twee ambtstermijnen premier van alle Nederlanders – meende er zeven jaar na dato zelfs voor te moeten aftreden. Terwijl iedereen het erover eens was dat Dutchbat weinig te verwijten viel en de hoofdverantwoordelijkheid voor het drama bij de Verenigde Naties lag. Eén dag voor de vliegramp in Oekraïne, negentien jaar na dato van Srebrenica, oordeelde een Nederlandse rechter toch dat de Haagse verantwoordelijkheid verder ging, hoewel de stenen in al die jaren niet wezenlijk anders waren komen te liggen. Het laat zien dat we wat betreft de nasleep van ‘Oekraïne’ nog aan het begin van het begin staan. Met onvoorspelbare politieke consequenties. Zo werd Jan Peter Balkenende begin 2010 in het nauw gebracht door de beeldvorming rond een rapport naar de Nederlandse rol in de Irakoorlog. Het rapport pleitte hem vrij van aantijgingen dat hij Nederland ‘de oorlog had ingerommeld’, maar zijn (vierde) kabinet viel drie weken later toch, acht jaar na de besluitvorming rond Irak. JPB, die in 2002 net in functie was, werd ten onrechte voor de bovenste steen aangezien. Ook rond de oorlog in Irak benam de zoektocht naar de onderste steen het zicht op het grotere geheel.

Mijns inziens moeten we vooral het vizier op de eerste dagen gericht houden, en ons bewust zijn dat er nu al heel veel feiten aan de oppervlakte zijn getreden die een redelijk beeld geven van wat er boven Donetsk is gebeurd en wie daarvoor min of meer verantwoordelijk zijn. Dat laatste moet natuurlijk grondig en in alle zorgvuldigheid worden onderzocht, en al die tijd staan er advocaten klaar om te betogen dat er pas echt van schuldigen kan worden gesproken als de rechter uitspraak heeft gedaan. Maar dat is de (geduldige) juridische werkelijkheid waarbinnen de betrokken partijen hun (politieke) spel spelen en lang vrijuit kunnen gaan. De nadruk op de onderste steen wekt de indruk dat die belangrijker is dan de bovenste steen, terwijl het in werkelijkheid toch echt omgekeerd is. De eerste sporen zijn de belangrijkste, en we weten nu al dat er in de eerste dagen na de ramp op de rampplek zelf door schimmige figuren fors met lichamen en bezittingen (ook bewijsmateriaal) is ‘gerotzooid’. Eerdere rampen hebben laten zien dat er de eerste week al heel veel duidelijk wordt en dat ‘het grotere beeld’ zelden wordt herzien. Bij de val van Srebrenica was meteen duidelijk dat de Bosnische Serviërs het hadden gedaan. Wie het verhaal over de Bijlmerramp op Wikipedia terugleest, beseft opnieuw dat Amsterdam in 1992 met dat rondtollende El-Al-toestel aan een nog veel grotere ramp is ontsnapt.

Op basis van de ervaring met eerdere rampen kunnen we denk ik nu al vaststellen dat we de ‘smoking gun’ niet gaan vinden, hoewel het praktisch zeker is dat de MH-17 door een afweerraket ‘made in Russia’ naar beneden is gehaald. Hoe rokend wil je het hebben? Maar de pro-Russische separatisten zijn ongrijpbaar en kunnen altijd worden opgeofferd en ondertussen speelt Poetin de vermoorde onschuld. De propagandamachine van het Kremlin weet genoeg desinformatie rond te strooien waardoor de Russische medeplichtigheid altijd in het vage zal blijven. Terwijl er na de annexatie van de Krim geen twijfel kan bestaan over wie de grootste verantwoordelijkheid draagt voor de destabilisering van en het gestook in Oekraïne. Nederland, dat bij het onderzoek naar de vliegramp ‘een voorhoederol’ heeft opgeëist (en gekregen), moet oppassen om niet net als in Srebrenica met open ogen in een geopolitiek wespennest verstrikt te raken. Het mag zich hoogstens vastklampen aan het idee dat met Slobodan Milosevic, Radovan Karadzic en Ratko Mladic uiteindelijk alle boeven in Scheveningen zijn beland. Al is Poetin als president van Rusland van een ander kaliber.

Wat niet wil zeggen dat de Nederlandse autoriteiten zichzelf niks te verwijten hebben. Over de vraag hoe een drukke lijnvlucht van Amsterdam naar Kuala Lumpur boven oorlogsgebied kon vliegen, een conflictzone waar eerder die week al vliegtuigen naar beneden waren gehaald, schreef ik eerder op de Dagelijkse Standaard. Die vraag dringt zich op, zeker nu president-directeur Camiel Eurlings in NRC Handelsblad heeft laten weten dat de KLM niet op de hoogte was van de aanwezigheid van geavanceerde raketsystemen in Oost-Oekraïne. Nu al is duidelijk dat in Nederland al dan niet verantwoordelijke instanties verschrikkelijke steken hebben laten vallen op het gebied van informatieverwerving en risicotaxatie. Bij vliegrampen worden altijd heel veel stenen van hun plaats gerukt (zie het gapende gat in de Bijlmer). Als we dan toch op zoek gaan naar de onderste steen, lijkt het me zinnig om bij de bovenste te beginnen. De Nederlandse regering heeft immers gerechtigheid beloofd.

Maar ook dat gaat jaren duren, want als de eerste dominosteen valt, stort een hele keten van aansprakelijkheden in. Dat betekent dat nu echt niemand kan aftreden, ook als hij of zij dat zou willen; dat iedereen daarbij ‘zijn verantwoordelijkheid neemt’ (noodzakelijkerwijs ten faveure van de eigen organisatie); dat alle betrokkenen zich aan het indekken zijn; en dat de polissen tot de kleinste lettertjes worden nagevlooid. Dit in alle zorgvuldigheid, om te waken voor voortijdige conclusies. We gaan in elk geval, zoals dat in een rechtstaat hoort, koortsachtig veel onderzoek tegemoet.


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

17 reacties

  1. Mar

    Kan het niet zo snel terugvinden, maar ergens op KLM site staat dat KLM inderdaad aansprakelijk is te stellen, bij codesharing, als de vlucht wordt uitgevoerd door een andere maatschappij.

     

    Ik had het dus mis.

     

    Maar ik zie in het artikel van Ko Colijn, dat het misverstand/bewering dat andere maatschappijen niet over het gebied vlogen vanwege het gevaar van beneden af, hardnekkig blijft hangen.

     

     

     

  2. drnomad

    Putin is sowieso een probleem voor de Amerikanen. Dus als ie niets te maken heeft met de MH17 ramp, dan is ie nog steeds een probleem wegens andere redenen (denk bv aan de annexatie vd een deel van Georgië).

  3. Johanna

     Willy Winner van CDU  schrijft een mooi stuk in  Heise Online  “Jetzt reicht es”. 26-7  Hij is de partijgenoot van Angela Merkel  CDU.

  4. Johanna

    Volgens de CDU’er  Willy Winner moet het vliegtuig zeker 100 km richting Westen naar beneden zijn gekomen.  En hebben vooral de Amerikanen bloed aan hun handen.

  5. Lieftinck fan

    Het is een ramp. Het is een ongeluk met dood door schuld. Helaas, het is ook onderdeel van een propagandaspel.

     

     

  6. Mar

    @Hans Roodenburg

     

    Reken maar dat een overleg tussen de luchtvaartautoriteiten, overkoepelende organisaties en vliegmaatschappijen al op de agenda is gezet.

     

    Waar Dirk Jan de mist mee ingaat, is de schuldvraag van de ramp met de MH17 neerleggen in Nederland. Noch KLM, noch Schiphol, noch de Nederlandse luchtvaartautoriteiten zijn direct betrokken bij wat er gebeurt is in Oekraïne.

     

    Malaysian Airlines is de direct verantwoordelijke voor uitvoering van de vlucht. De goedkeuring voor het vluchtplan ligt bij Eurocontrol. De Oekraïese luchtvaartautoriteit is verantwoordelijk voor het luchtruim boven Oekraïne.

     

    Dat Nederland zo betrokken is geraakt bij de ramp met MH17, komt louter en alleen door het grote aantal Nederlanders onder de slachtoffers die  zijn gevallen.

  7. Mar

    De vluchtroute is bij deze ramp het verhaal dat een eigen leven gaat leiden en waarover veel onzin wordt geschreven uit onwetendheid maar ook omdat journalisten en aanverwanten niet de moeite nemen om een en ander grondig na te trekken.

     

    1. Het was een toestel van Malaysian Airlines.

     

    2. Het luchtruim boven het oosten van Oekraïne was als veilig  bestempeld
    door zowel de Oekraïense verkeersleiding, de overkoepelende
    internationale organisatie van luchtverkeersleidingsorganisaties CANSO
    en door IATA, de brancheorganisatie van airlines.

    Vicepresident Huib Gortel van MA:  Het is een veilig gebied om overheen te vliegen, anders krijg je onmogelijk een vluchtplan”

     

    3. Er zijn vliegtuigmaatschappijen die beweren al niet meer over het gebied te vliegen. Een paar daarvan vlogen sowieso al niet op die route, in tegenstelling tot wat bijvoorbeeld Air France zegt laat vlucht AF461 op flightaware.com zien dat ook deze maatschappij wel degelijk in die regio vloog en het  vliegverbod van de FAA voor Amerikaanse in april geldt  voor de het luchtuim boven De Krim, Zwarte Zee en Zee van Azov.

     

    4. De tragedie met MH17 is een internationale kwestie. Elke poging om het gebeuren te leiden naar specifiek alleen Nederland, Nederlandse luchtvaartautoriteit, KLM en Schiphol is bewust zorgen voor een verkeerde beeldvorming met een discutabele opzet.

     

     

     

     

     

     

     

     

  8. Johanna

    “Aanslagen op flatgebouwen”. Gaan we nu ook al de Tsjetsjeense moslim terroristen verdedigen? Die hun eigen beleid hebben  en de sharia hebben ingevoerd?  Ze zijn nog erger dan  Hamas.Je zult de Kaukasus als buur hebben. De Amerikanen bewapende de  jahad- Moedjahedienstrijders en noemde de Russen  oorlogzuchtig.Nou, ze hebben het geweten.

    Rusland heeft meer dan genoeg te stellen met islamitisch terrorisme, laat het niet overwaaien naar Europa.

     

  9. Dirk-Jan van Baar

    @ Mar (10.19),

     

    Natuurlijk is de ramp met de MH-17 voor alles een internationale kwestie. Maar daarin liggen de verantwoordelijkheden altijd ingewikkeld (iedereen verschuilt zich achter elkaar) en de slachtoffers/nabestaanden moeten ergens naartoe om verhaal te halen. Dan komen ze natuurlijk ook bij Schiphol uit want:

     

    1 We hebben met 194 Nederlandse doden te maken

     

    2 De vlucht begon op Schiphol

     

    3 De Nederlandse luchtvaartautoriteiten hebben ook een eigen verantwoordelijkheid

     

    4 De route boven Oekraïne was niet veilig (wat in een week dat er al eerder vliegtuigen boven het gebied waren afgeschoten makkelijk vast te stellen was) en als er niet (meer) op internationale organisaties kan worden vertrouwd worden eigen afwegingen nog belangrijker

     

    5 Alle betrokken partijen in Nederland schuiven wel erg snel alle verantwoordelijkheid af. Dat kon je verwachten, maar het roept ook automatisch vragen op. Nederlandse journalisten zouden hun werk slecht doen als ze die voor de hand liggende vragen niet  zouden stellen. Daarbij kijkt niemand specifiek alleen naar Nederland. Maar er is wel degelijk een zeer grote Nederlandse rol, al was het maar omdat Nederland nu ook de leiding heeft van het internationale onderzoek naar een tricky question. Dat schept een extra verantwoordelijkheid.

     

     

  10. louis-portugal

    Goeie reacties renevers e.a.

  11. Hans Roodenburg

    De vluchtroute dient juist bij uitstek onderwerp van nader onderzoek te zijn. Dat de betrokken luchtvaartautoriteiten het gebied veilig hebben verklaard is evident een noodlottige inschattingsfout, zo niet het bewust spelen met mensenlevens, gebleken. Iedere krantenlezer wist dat daar vrijwel dagelijks vliegtuigen werden beschoten. Het is op zijn minst naïef om aan te nemen het verticale bereik van de afgevuurde projectielen de 10 km niet te boven zou gaan.

     

    En dan heb ik het nog niet eens over de verkeersleiding te Kiev, die MH17 feilloos in het schootsveld van de raketinstallatie wist te manoeuvreren en vervolgens weigert opening van zaken te geven.

  12. renevers

    Beste VB

     

    Poetin speelt niet de vermoorde onschuld: hij is onschuldig.

     

    nog wat:

    De Raketten die gebruikt worden door het Oekraiense leger komen ook uit Rusland.

     

    Als de waarheid niet boven water komt , kan het zijn dat die onderdrukt wordt door de regering in Kiev en door de VS , de EU  omdat die hen steunt.

     

    De gegevens van de luchtverkeersleiding hadden al lang in Nederland kunnen zijn, ook gegevens over de communicatie met MH17.. Waarom zijn die gegevens in beslag genomen?

     

    Wat gaat men doen met de informatie van de Oekraiense straaljager die op 3-5 km afstand van het vliegtuig was toen het werd neergeschoten.?. Iets wat ontkend wordt door Kiev!

     

    De grote leugenaars zullen in Kiev worden gevonden..Waarom is die regering daar afgetreden ? Is er meer bekend binnen te top ? Wil men niet verder geassocieerd worden met een later uitlekken van de ware toedracht? 

     

    Zelfs het neerschieten door de separatisten is een feit waaraan Kiev schuldig is door het vliegtuig over het gebied te sturen tijden een offensief. Men WIST absoluut ZEKER dat er afweerraketten waren..

     

    Maar ook de False flag variant is best mogelijk.. Als een air to air raket wordt gevonden is het makkelijk… Dan is het alleen de Oekraine die dat had kunnen doen.. Een onderdeel van de Buk raket in de overblijfselen van het vliegtuig bewijst nog niks. De Oekraine had meer dan 20 installaties met munitie. Er gaan al theorieen over bataljons van het Oekraiense leger die gewoon doen waar ze zin in hebben. Na het neerschieten van de Antonov begin Juli met vele doden en nog wat bloedbaden is daar de realiteitszin bij enkelen mogelijk verdwenen.

     

    Maak je niet bezorgd.. Er komt genoeg uit. En wat er uit komt, zal enkele mahtige landen niet bevallen..

    En daarna komt de desinformatie campagne op stoom.

     

    Nog wat: Als het onomstoten duidelijk is dat het een “rogue force” binnen het Oekraiense leger was.. Ga je dan de Oorlog verklaren aan Kiev?

     

     

     

  13. Henk

    Wel leuk dat afgeven op Geen Stijl, maar journalistiek sla ik GS een stug hoger aan dan DDS.

    Waarom verschijnen dit soort artikelen http://www.geenstijl.nl/mt/archieven/2014/07/feynman_enof_feiten_1.html#more niet op DDS?

    Terwijl men op DDS al zeker weet hoe het zit en iedereen die daar nog zijn twijfels over heeft te horen krijgt dat ze PVV stemmers en libertariërs zijn die hun kop moet houden, doet men op GS nog aan waarheidsvinding.

  14. nick

    Herhaling: Voor wie meer wil weten over de spelletjes achter de schermen, bekijk deze video en luister goed wat men zegt. De video is nederlands ondertiteld en duurt een kleine 10 minuten. De moeite van ‘zegt het voort’ waard. 

    https://www.youtube.com/watch?v=Ix__lWBuJ1E#t=643

     

  15. srvman

    GeenStijl maakt/houdt mensen wakker. Wellicht las Rutte(s team) ook het bericht en ging de PR machine pas goed van start om ook in dit soort situaties een juiste toon aan te slaan bij het volk. Daarbij dus niet meer in je kloffie op een terrasje gaan zitten op dag 2…

    Negatief kan je dat ook zo verwoorden: in zulke situaties is ook de spindokterij ook bezig. De politieke show must go on. Over twee jaar weer verkiezingen.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.