Tijwisselaars

Een gastbijdrage van David Dirkse.

Samen met een geliefde slaan we vanaf een duintop de zonsondergang gade. Bij het ochtendgloren fietsend naar het station komt een V van snaterende ganzen over. Het universum is een groot raadsel, zodat het geen wonder is dat kosmische gevoelens ons van tijd tot tijd overspoelen.

Lang voordat Mendelejev het Periodiek Systeem der Elementen bedacht werd, bij gebrek aan wetenschap, middels geloof al naar antwoorden gezocht. Opgegroeid in een rood nest, moet ik het zonder geloof stellen. Mijn geloof is simpelweg, dat dingen ontstaan omdat het – blijkbaar – kan. In die visie is de natuur immoreel. Moeder aarde is geen moeder, die onvoorwaardelijk voor haar kinderen zorgt. Die kinderen moeten zich maar zien te redden.

Biologen kwamen eens bijeen om tot een definitie van leven te komen. Eén uitkomst was voortplanting. Maar dat alleen leidt tot de conclusie dat één konijn geen leven kan zijn, maar twee wel. Energie alleen is ook niet voldoende, maar moet er wel deel van uitmaken: elk levend wezen verbruikt energie uit zonlicht of voedsel. Hoe meer energie hoe beweeglijker het is. Bomen en planten kunnen niet lopen, herten wel.

Dieren komen op een paar manieren aan hun energie. De grazers oogsten, roofdieren vreten de grazers op, parasieten onttrekken zonder tegenprestatie energie aan hun gastheer en hier en daar vindt ook symbiose plaats. Het gebeurt omdat het kan.

Ook voor de mens is overleven de meest basale behoefte. De strategieën van het dierenrijk zijn moeiteloos in de maatschappij terug te vinden. Grazers worden massaal gefokt voor de consumptie, parasieten komen voor als dieven, slavenhouders, oplichters en overbodige bestuurslagen. Symbiose heeft echter de overhand, wat een reden kan zijn voor het succes van het menselijk ras.

Maar er zijn ook manieren om aan de kost te komen, die we in het dierenrijk niet aantreffen. Eén ervan is de artiest, een gebied dat zich uitstrekt van voetballer tot vioolspeler. Het is duidelijk, dat een maatschappij over extra energie moet beschikken om een amusementsindustrie mogelijk te maken. Een artiest produceert immers niet.

Als ongelovige moet ik mij behelpen met andere dan kerkelijke bronnen om mijn spirituele behoeften te bevredigen. Eén daarvan zijn de avonturen van Tom Poes en Olivier B. Bommel. Naast bovennatuurlijke elementen bevatten die verhalen ook een hoge dosis humor, een aspect dat bij religies node wordt gemist.

Onlangs herlas ik het verhaal van de Tijwisselaar, gepubliceerd in 1970, en werd getroffen door de overeenkomsten met onze huidige tijd, waarin het wemelt van de tijwisselaars, wat zeg ik: hele instituten met tijwisselaars bevolken onze planeet.

Maar eerst een korte samenvatting van het verhaal. Heer Bommel en Tom Poes reizen met het goede schip de Albatros, onder gezag van kapitein Wal Rus, naar het eiland Raap dat ligt op de route naar kaap Hozebek. Bommel heeft uit zijn bibliotheek enkele wetenschappelijke werken meegenomen, waaronder een boek over maanstanden en getijden.

Niet veel lezers zullen het eiland Raap kennen, maar daarom is het niet minder belangrijk. Van hieruit worden namelijk de getijden, de zeespiegel zo men wil, geregeld. De verantwoordelijke beambte hiervoor is de tijwisselaar Oene Horletoet, die bij de eilanders dan ook in hoog aanzien staat. Gewapend met zijn gepunte tijstok trekt Oene bij opkomend water krachtige cirkels in het zand, daarbij de tekst uitsprekend: “Trek terug o vloed, niet verder omhoog, laat de cirkel droog, de cirkel van Horletoet !”. Waarna steevast de eb inzet.

Daarbij wordt hij bewonderend gadegeslagen door zijn leerling Kobbe Kobbema: “Hoe doe je dat toch, Oene? Ik zal het nooit leren”. Een leerling moet zeven jaren in deemoed en oplettendheid doorbrengen alvorens hij de tijstok mag hanteren, dat zal niemand verbazen.

Verder in het verhaal blijken de taken van de tijwisselaar nog beduidend omvangrijker: met zijn windmolen en regen (pijl en) boog is hij tevens verantwoordelijk voor wind en regenval op het eiland, voor het hele klimaat.

Het verblijf van heer Bommel zorgt op het eiland voor een schisma als de tijwisselaar door de wetenschappelijke boeken van zijn geloof valt. Tijdens ruzies zijn scheldwoorden als “koploze draadnagel” te horen. De leerling tracht nog wel wat te redden maar ach, hij is nog onervaren.

Hevige storm en regenval teisteren het eiland, terwijl de waterstand onrustbarend stijgt. Daarvoor hebben de eilanders Oene niet gratis van kost en inwoning voorzien.

Wal Rus was inmiddels verder gevaren maar heeft zijn lading in kaap Hozebek gelost. Op de terugweg komt hij maar net op tijd. Door zijn kijker slaat hij vanaf de Albatros het eiland gade en merkt op: “Het gaat daar fout! Die aardkluit loopt onder water terwijl de landrotten rondspringen als  zandvlooien!” Even later peilt hij de zeebodem omdat er volgens de kaart verraderlijke zandbanken worden verwacht. Wal Rus opnieuw: “Donders, de bodem is uit de zee gezakt, we varen op overgehaald sop!”.

Gelukkig worden eilanders op tijd gered, net voordat hun hele eiland in de kolkende zee verdwijnt.

Op 17 september jongstleden woonde ik in Pakhuis de Zwijger te Amsterdam een lezing bij van Jan Rotmans, hoogleraar transitiemanagement aan de Erasmusuniversiteit. Volgens Rotmans is de maatschappij in transitie en is een kantelpunt bereikt. Het is uit met vermolmde instituten als vakbonden en een alles betuttelende overheid. Ook voor kapitalistische instellingen als de energiereuzen is geen plaats meer. Burgers nemen het initiatief in handen met decentrale energieopwekking middels zonnepanelen, windmolens en biomassa. De menselijke maat keert terug in de zorg en stedelijke vergroening. Want zonder zijn transitie gaat onze planeet eraan, laat Rotmans zijn gewillige gehoor weten. Een zelfde akelig lot als het eiland Raap.

Opvallend is wel, dat een wetenschappelijke onderbouwing van met name zijn energieplannen ontbreekt. Rotmans spreekt de peptaal van het management. Nadien komt er uit de zaal geen enkele kritische vraag.

Wat is een tijwisselaar? Laten we eerst vaststellen, dat voor dit beroep wel degelijk inzicht  is vereist. Wanneer Oene zijn cirkels te vroeg in het zand tekent, zullen ze immers door het opkomende water worden overspoeld.

Volgens moderne wetenschappelijke inzichten verlopen eb en vloed onder invloed van de zon– en maanstanden, verschijnselen waar wij geen greep op hebben. Tijwisselaars bewegen handig mee met het getij en verschaffen zich aanzien en inkomen door invloed te suggereren. Ook zijn zij intermediair tussen de realiteit en het bovennormale zoals kerkelijke gezagsdragers.

Wie verandering bepleit, moet beseffen dat veel ervan toch al plaatsvindt. Vooral als nieuwe technologie zoals wasmachines, persoonlijke computers of anticonceptiepillen beschikbaar komen.

Tijwisselaars duiden de tijdgeest en wijzen de weg die men wil inslaan. Maar wie weet is er soms een echte profeet onder.

Tijwisselaars zullen er altijd zijn zolang de maatschappij kennis ontbeert en geld over heeft om gerustgesteld te worden.

Aldus David Dirkse.

Voor mijn eerder DDS–bijdrage zie hier.

 

 


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

11 reacties

  1. dirkse

    Inderdaad, “het boze oog” is een van de sterkere Bommelverhalen. En wat te denken van “het monster trotteldrom” , resultaat van massahysterie en collectivisme, te vergelijken met de klimaathysterie.

    Blijft de vraag, welke instituten als “tijwisselaars” moeten worden aangemerkt. IPCC, Urgenda, de 2e kamer ?

  2. dr.Kwast

    Applaus.

  3. Jasterke

     

     

    bis…!

  4. Hetzler

    Geweldig verhaal. Inderdaad, ik zag laatst een lezing van Rotmans. Kon ik één op één leggen naast de prediking van een tv-dominee, die alleen uit is op persoonlijke roem, maar wie het ontbreekt aan visionaire vermogens.

  5. dr.Kwast

    http://www.knack.be/nieuws/planet-earth/ijslandse-vulkaan-stoot-meer-zwaveldioxide-uit-dan-heel-europa/article-normal-432219.html

    Het IJslandse lavaveld Holuhraun, het gebied rond de vulkaan Bardarbunga, die sinds enkele weken uitbarst, stoot meer zwaveldioxide uit dan heel Europa samen. ‘Geen enkele uitbarsting komt in de buurt van deze op vlak van gasemissie’, klinkt het bij experts.
    Het IJslandse lavaveld Holuhraun, waar sinds enkele weken een uitbarsting gaande is, stoot momenteel 60.000 ton zwaveldioxide (SO2) per dag uit. Dat is meer dan de SO2-vervuiling in heel Europa door de industrie, energiesector, het verkeer en huishoudelijke activiteiten.
    25/09/2014 om 18:27

  6. V.K.

    -Nou, dan wissel ik de tijd ook maar in.

     

    -Iedereen een gelukkig nieuwjaar.

  7. AndreBijkerk

    Als rechtgeaard Bommelliaans heerschap ben ik diep getroffen door de ragfijne diepe gedachten van de heer Dirkse. Niet eerder werden dergelijke krachtige vibraties aan het internet toevertrouwd. Als men begrijpt wat ik bedoel.

     

    Mogelijk ware in dit verband ook de kronieken van het Boze Oog aan te bevelen dat zich afspeelt op de Lammermoerse Heide rond het dorp Ooikooi (Toonder  1961  ISBN 90 234 0250 2)). Het betreft hier de ‘rechtschapenen”, de witten met zwarte tongen waarin de lezertjes moeiteloos het archetype van de klimaatalarmisten herkennen en de zwarten met het boze oog, die onmiskenbaar model hebben gestaan voor de klimaatsceptici. Hun tongen zijn echter roze en ze zijn zwart gemaakt door de “rechtvaardigen”.

     

    Waar is de jonge vriend als je hem nodig hebt om een list te verzinnen?

  8. Bob Fleumer

    Jij hebt iets ervaren waar wij slechts van kunnen dromen: inzicht!

    Het doet mij denken aan het verliefde stelletje aan het strand. De jongen springt op en zegt luid: ‘Zee oh zee golf voort!” waarop het meisje zegt; Oh Tom de zee doet het!

    Enz.

  9. dorotheus

    bravo!

  10. dr.Kwast

    Molenaer @

     

    Dat je op mij reageert is de zwakte van je instelling. Wat hier boven geschreven wordt mag je zeker in je opnemen. Ook veel reageerders laten het afweten op dit schrijven. Zijn schijnbaar ook liefhebbers van de wind en zonnencellen. PvdA mensen jammer, de armoede zal daar wel verandering inbrengen..

  11. Molenaer

    @ dr. Kwast: Het IJslandse lavaveld Holuhraun doet dat incidenteel en in die zin in beperkte mate. Wij doen dat continu en in toenemende mate.

    Het IJslandse lavaveld Holuhraun kan dus moeilijk als argument worden aangevoerd van “het valt allemaal wel mee jongens”.

    We weten simpelweg niet waartoe een systeem van consumeren,consumeren,consumeren en de daarbij optredende vervuiling toe leidt.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.