Een wapenstilstand van 40 jaar

Dit jaar is het precies 40 jaar geleden dat het Turkse leger Cyprus binnenviel en 37% van het eiland bezette. De kwestie Cyprus is nog steeds niet opgelost, maar in tegenstelling tot het Israëlisch-Palestijnse conflict krijgt deze kwestie in de media nauwelijks aandacht. Alleen de NOS wijdde er op 20 juli, precies 40 jaar na de invasie, een kort item aan.

Waarom vielen de Turken in 1974 Cyprus binnen? Hoe zijn de verhoudingen tussen de Turkse Republiek Noord-Cyprus en de Griekse Republiek Cyprus nu? En zullen beide republieken in de toekomst weer worden herenigd?

Etnische zuiveringen
De Griekse inwoners van Cyprus hebben veel buitenlandse overheersers gehad, onder anderen de Romeinen, de Fransen en de Venetianen. Nadat het Ottomaanse Rijk in 1571 het eiland veroverde kregen de Grieken te maken met een Turkse minderheid, die uiteindelijk zo’n 17% van de bevolking zou gaan uitmaken. Het Britse Imperium, dat vanaf 1878 de baas was over Cyprus, voerde een politiek van verdeel-en-heers. Veel Grieken wensten enosis, aansluiting van Cyprus bij het Griekse moederland. De Britten voelden daar niets voor en waren bovendien bang dat de rechten van de Turkse minderheid dan in het gedrang zouden komen.

Toen Cyprus in 1960 eindelijk onafhankelijk werd werden de belangen van de Turkse minderheid stevig gewaarborgd. De Turken leverden de vice-president en beschikten in het parlement over het vetorecht. Als de Griekse meerderheid besluiten zou nemen die de Turkse belangen zouden schaden dan konden deze besluiten worden tegengehouden. Ook mocht Cyprus zich niet aansluiten bij een ander land. Hiervoor stonden drie buitenlandse machten garant: Groot-Brittannië, Griekenland en Turkije. Als deze bepaling in de Cypriotische grondwet zou worden geschonden dan stond het deze machten vrij om in te grijpen.

In 1963 braken hevige onlusten uit tussen de Turken en Grieken op het eiland, waarbij honderden doden vielen. De Turken waren in de minderheid en leken het onderspit te delven. Veel Turken sloegen op de vlucht en kwamen in enclaves terecht. Turkije dreigde met een invasie en wilde Cyprus in tweeën splitsen, zodat de Turken hun eigen republiek zouden krijgen. Omdat de rust al snel wederkeerde zag Turkije van een invasie af.

In 1974 kwam Turkije wel in actie. Nationalistische Grieken hadden een coup gepleegd tegen president Makarios. Van de gedroomde enosis kwam echter niets terecht, omdat Turkije meteen daarna het eiland vanuit het noorden binnenviel. Twee dagen later werd een wapenstilstand overeengekomen. Omdat vredesbesprekingen in Genève niets opleverden lanceerde Turkije op 14 augustus een ‘tweede vredesoperatie’ en veroverde 37% van het eiland.

Het Turkse leger maakte zich schuldig aan etnische zuiveringen. Duizenden Grieken kwamen om en honderdduizenden Grieken werden gedwongen naar het zuiden te vluchten. Het Turkse leger verwoeste bovendien veel kerken of bouwde ze om tot moskeeën of musea. Ook de Grieken maakten zich schuldig aan grove misdaden, maar op kleinere schaal. Zo werden er tientallen Turks-Cyprioten vermoord tijdens pogroms in de steden in het zuiden.

Wapenstilstand en onderhandelingen
Na de tweede Turkse invasie volgde een tweede wapenstilstand. Een vrede is er echter nooit gekomen. In 1983 werd de Turkse Republiek Noord-Cyprus uitgeroepen, een satellietstaat die alleen door Turkije wordt erkend. Omdat Noord-Cyprus wordt geboycot is deze republiek economisch, politiek en militair totaal afhankelijk van het Turkse moederland. Op dit moment zijn er zo’n 30.000 Turkse militairen in Noord-Cyprus gelegerd. Een enorm aantal, zeker als je bedenkt dat er in het noorden nog geen 300.000 mensen wonen.

Een deel van de bevolking van Noord-Cyprus is tegenwoordig geen Turks-Cyprioot maar een immigrant van het Turkse vasteland. Via een bewuste kolonisatiepolitiek probeert Turkije de greep op het noordelijke deel van het eiland te versterken. Autochtone Turks-Cyprioten bezien de komst van Turkse immigranten met gemengde gevoelens. Aan de andere kant investeert Turkije miljarden in Noord-Cyprus, met als gevolg dat ondanks de economische boycot Noord-Cyprus welvarender is dan de meeste gebieden in Turkije.

Om de zoveel tijd worden de vredesonderhandelingen tussen noord en zuid hervat, maar dat is vooral voor de vorm. De huidige Turks-Cypriotische regering bestaat uit hardliners, die niet willen dat hun staat wordt herenigd met de rest van Cyprus. Turkije is bovendien boos dat het zuiden lid geworden is van de EU en heeft in 2012 de betrekkingen met Cyprus verbroken.

De vredesonderhandelingen zijn op 7 oktober 2014 opgeschort door Cyprus, omdat Turkije zijn olie- en gasexploitatie wil uitbreiden naar de zuidkust van het eiland waar vorig jaar een groot aardgasveld ontdekt is. Turkije vindt dat de Turks-Cyprioten ook recht hebben op de aardgasbaten en erkent de soevereiniteit van Cyprus over dit stukje zee niet. De aankondiging van Turkije om een seismisch schip vanaf midden oktober naar het aardgasveld te sturen beschouwt de Cypriotische regering als een provocatie.

Hereniging?
Zullen noord en zuid ooit weer herenigd worden? Toen ik enkele weken geleden op Cyprus was viel het mij op dat ondanks de scheiding de onderlinge betrekkingen best normaal zijn. Met de militaire dreiging viel het reuze mee, je kon de grens gemakkelijk over en ik begreep ook dat veel Grieken en Turken de grens overtrekken om aan de andere kant te werken. Ze haten elkaar niet meer, zo lijkt het. Dat doen alleen nog de politici.

In plaats van een volledige hereniging zou een federatiemodel wellicht de best haalbare oplossing zijn. Noord-Cyprus moet in zo’n federatie een zekere mate van autonomie behouden. Voor Grieken en Turken die naar hun oude huis aan de andere kant willen terugkeren moet er een pragmatische oplossing komen.

Een hereniging moet trouwens wel het uiteindelijke doel zijn. In vergelijking met Turkije doet Noord-Cyprus het best aardig, maar vanwege de boycot is het noorden een stuk armer dan het zuiden. Een andere overweging is dat Turkije zelf steeds fundamentalistischer en ondemocratischer wordt. Wil het liberale Noord-Cyprus, waar bijna geen enkele vrouw een hoofddoek draagt, nog wel afhankelijk blijven van Erdogan?


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

6 reacties

  1. E. Mulder

     

    Ewout Klei die Israel een apartheidstaat noemt en die de betrokkenheid van Hamas bij de moord op de 3 joodse tieners blijft ontkennen (26 juni 2014). Die zich onsterfelijk belachelijk maakte met de uitspraak dat het antisemitisme in de islamitische wereld is ontstaan door de stichting van de staat Israel (26 maart 2012). Die Amanda Kluveld een kruisvaardster noemde (18-08-2011) en linkte aan Anders Breivik. Die pleit voor een boycot van Israelische produkten en in 2013 (20-11-2013) op zoek is naar vriendschapstickers voor de stichting Martijn. Die meneer Klei? Ach, we zullen maar denken dat iedere site zijn eigen linkse dorpsgek nodig heeft.

  2. fredvdB

    In de UK wordt er al niet meer over gespeculeerd:

    “For, unlike every other Western government, Turkey – with its historic problems with the Kurdish minority – perversely considers Islamic State to be ‘an opportunity not a threat’.”
    http://www.dailymail.co.uk/news/article-2789063/isis-release-new-footage-bloody-street-fighting-kobane-kurds-face-desperate-battle-death-against-jihadists.html?ITO=1490&ns_mchannel=rss&ns_campaign=1490

     

    En in de US wordt al openlijk gedacht over de Turken uit de NATO te schoppen:

    http://www.politico.com/magazine/story/2014/10/time-to-kick-turkey-out-of-nato-111734_Page2.html#.VDkDcPmsW70

     

    Op zich gaat er zich in ieder geval gezond realisme ontwikkelen. Beter laat dan nooit, zou ik zeggen.

  3. ISIS komt steeds dichterbij: terroristen willen Libanon binnenvallen – De Dagelijkse Standaard

    […] in Libanon door het land binnen te vallen. Dat betekent dat ISIS ook met de boot naar EU-land Cyprus kan varen om aanslagen te plegen onder de Cypriotische […]

  4. BOINNK!!! | IS(IS) laat z’n ogen vallen op LIBANON

    […] in Libanon door het land binnen te vallen. Dat betekent dat ISIS ook met de boot naar EU-land Cyprus kan varen om aanslagen te plegen onder de Cypriotische […]

  5. BOINNK!!! | IS(IS)

    […] in Libanon door het land binnen te vallen. Dat betekent dat ISIS ook met de boot naar EU-land Cyprus kan varen om aanslagen te plegen onder de Cypriotische […]

  6. fredvdB

    Leuk, maar Turkije wordt toch als een bondgenoot gezien. Zoals door Frankrijk, die zich hard wil maken voor EU-lidmaatschap van Erdogan:

    “But it also said that Turkey, a Nato member, was a strategic ally against Islamic State jihadists and membership talks with Ankara should continue despite concerns over human rights.”

    (http://www.english.rfi.fr/europe/20141011-france-ready-help-turkey-join-eu-islamic-state-fights-kurds-kobane?)

     

    Overigens tussendoor, duidelijk is dat die mensenrechten natuurlijk best leuk zijn, goed voor op de CV, een stemmentrekker bij verkiezingen, topbanen bij de UN, een hoge sociale status, maar in werkelijkheid ligt dat misschien toch wat anders. 

     

    Verder zie je ook niet echt eenheid van buitenland beleid binnen de EU. Ashton spraak haar zorg uit over Kobani?! Die Franse socialisten gaan voor Erdy?! De Duitsers leiden Koerden op en bewapenen ze, ook de christenen daar vernam ik. Ondertussen de boel stevig bombarderen. Misschien zijn de laatste twee zaken nog het verstandigst. Want Islamieten als Erdogan van de moslimbroerderschap en mensenrechten: een contradictio in terminis. 

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     


Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.