Windpieken in de stroomvoorziening worden genegeerd

Dat kan niet goed gaan. Een gastbijdrage van Hugo Matthijssen

In de praktijk zullen, naarmate het aantal windmolens dat op ons stroomnet geplaatst wordt  toeneemt, de piekstromen die daarbij horen, steeds meer invloed hebben op het functioneren van het net. In het licht van de steeds toenemende Duitse windstroom op ons vraaggestuurde stroomnet is daarvoor al herhaalde malen gewaarschuwd.

Er zijn heel veel misverstanden over balancering van windenergie op ons stroomnet, maar Tennet heeft de problemen daarmee al in 2005 duidelijk aangegeven. In het daaraan voorafgaande halfjaar waren er twee crisissituaties, waarbij een overaanbod van Duitse windstroom de balans op het Nederlandse stroomtransportnet bedreigde. Tegen die achtergrond voorziet Tennet grootschalige stroomuitval als de capaciteit in Duitsland niet wordt uitgebreid.

Plotselinge stroompieken uit de grote windmolenparken in Noord-Duitsland vinden onder meer via het Nederlandse net hun weg naar afnemers in Zuid-Duitsland. Door de concentratie van windmolens in grote parken en de snel veranderende windomstandigheden kan snel een overaanbod van windenergie ontstaan.

‘Binnen twintig minuten kan de wind, en daarmee de hoeveelheid opgewekte windenergie, de transportstroom in Noordwest-Europa radicaal veranderen’, zegt een woordvoerder van Tennet. De netbeheerder kan weinig invloed op het transport uitoefenen omdat stroom altijd de weg van de minste weerstand kiest. ‘Alleen aan de grens kunnen we een klein beetje sturen.’

Wat zijn dan de effecten daarvan op de balancering van windenergie in de praktijk? Je zult als netwerkbeheerder onmiddellijk moeten reageren op verandering in de levering van windmolens. Omdat het netwerk vraaggestuurd is moet wisselingen in windlevering direct gevolgd worden met aanpassing van de levering van onze fossiele centrales. Je zult op het netwerk heel snel grote vermogens heen en weer moeten kunnen transporteren.

Het lijkt niet echt ingewikkeld, maar praktisch gezien moet je met je bestaande fossiele centrales heel snel kunnen wisselen met zeer grote vermogens. Daarmee gaat het brandstofverbruik omhoog, net als een auto met een verbrandingsmotor die in de stad vaak moet remmen en optrekken. Dat daarmee een fors deel van de CO2 winst van windmolens teniet wordt gedaan zal duidelijk zijn.

Als we dat vertalen naar de huidige situatie (2014) dan is de problematiek alleen maar toegenomen.
Daar zijn een aantal oorzaken voor aan te geven:

– In Noord–Duitsland is het aantal windmolens sinds 2005 sterk toegenomen waardoor de pieken groter worden.
– Ook is in Noord–Duitsland het aantal zonnepanelen toegenomen zodat de pieken daarvan ook mee gaan spelen, waarbij het kan voorkomen dat er momenten zijn dat de pieken van zon en wind elkaar nog eens versterken.
– Polen en Tsjechië hebben niet voor niets recent de grenzen gesloten voor deze Duitse stroompieken de kosten voor balancering werden te hoog en het risico op vastlopen van hun stroomnet nam sterk toe.

In de Duitse pers is daar reeds aandacht aan geschonken.

Tennet is als Nederlands bedrijf nu ook verantwoordelijk voor het netwerk in het aan ons grenzende deel van Duitsland. Het probleem daar is echter niet opgelost. Er was een noord–zuid transportverbinding gepland, die is echter al jaren geleden al vastgelopen in de inspraak. Vandaar dat Tennet, het Nederlandse netwerk gebruikt om de pieken uit noord Duitsland naar het zuiden te transporteren. Het gaat zelfs nog een stap verder: ze hebben zelfs plannen gemaakt om de verbinding tussen Duitsland en Nederland in het noorden, midden en zuiden te versterken met het motief dat we zo van de gratis stroom kunnen profiteren. Dit gaat uiteraard in de post netwerkkosten wel betaald worden door de Nederlandse gebruikers.

Nederlandse centrales worden steeds meer geconfronteerd met snelle wisselingen waardoor het brandstofgebruik per kWh toeneemt. Dat wordt voor energiebedrijven economisch niet meer haalbaar. Er zijn nu al centrales gesloten. Een goed voorbeeld is de Clauscentrale die nu buiten gebruik gesteld. Het is een stoom– en gascentrale, die juist uitstekend geschikt is voor piekopvang. Het effect is wel dat daarmee de druk vanuit het netwerk op de flexibiliteit van de nog aangesloten centrales zal gaan toenemen en de capaciteit wat piekopvangmogelijkheden betreft afneemt en dat bij een toenemende piekdruk.

Compleet vastlopen van de stroomvoorziening in Noord–Duitsland is bij ongewijzigd beleid niet ondenkbaar en gezien de koppeling van onze stroomnetten en het feit dat Tennet ons netwerk en centrales gebruikt om die Duitse pieken te laten opvangen, maar ook via ons netwerk naar het midden van Duitsland af te voeren, zullen wij daarvan zonder meer de gevolgen ondervinden.

Er komen dus nu reeds forse problemen op ons af. Als we met het energieakkoord in de hand aan onze kant nog veel meer molens gaan bijbouwen, die straks gelijk pieken met de Duitse molens, kan het goed fout gaan. Want dat het zo fout gaat, daar is geen enkele twijfel over.

Aldus Hugo Matthijssen.
Voor mijn eerdere DDS–bijdragen zie hier.


Waardeer jij de artikelen op DagelijkseStandaard.nl? Volg ons dan op Twitter!

In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

10 reacties

  1. Saeftinghe

    @Dirkse,

     

    Windmolens zijn perfect om een vraaggestuurd net te voorzien van stroom. Ze zijn zéér snel aan te passen aan de vraag. Net als waterkracht.

    Er moet echter wèl wind genoeg zijn, of opslag vlak bij die molens.

    Het probleem ligt niet bij de molen, maar bij de plannenmakers.

    Er moet altijd meer wind zijn dan vraag naar stroom.

    En dat is lang niet altijd het geval.

    Windstroom hoeft nooit weggegooid te worden, je produceerd gewoon wat minder, het geïnstalleerde vermogen staat er dan wel ten dele werkloos bij, is eigenlijk hetzelfde,

     

    In vlakke landen dienen centrales te staan voor 100% van de vraag. En ongeveer 10% aan windmolens.

    Die molens laat je dan leveren binnen de wisselende vraag.

    De centrales draaien dan stabiel en de windstroom kan zeer snel aanpassen aan de vraag.

     

    Zoals het  in Iberica gaat.

    Wind en water leveren rond de 40% van de vraag, passen de opbrengst snel en precies aan aan de vraag. De centrales draaien stabiel. Zon energie vult vrijwel exact de dagpiek op.

     

    In het eerste kwartaal dit jaar haalde Portugal 80% van z´n electra behoefte uit wind en water.  Water is hierin dan de wind die vorige week “over” was.

    De zomer daarentegen was zeer slecht, de windbijdrage ergens rond de 20% In Spanje nog minder.

    De NL overheid is gewoon te arrogant om elders wat te leren.

     

    Het grafiekje wat u voorsteld, staat exact op de site van de Spaanse overheid en daarin is perfect te zien hoe met die dingen om moet gaan.

  2. Ego non solus

    De politici houden niet van dit soort tegenwerpingen. De rolverdeling is simpel: de politicus maakt beleid, de ondernemer voert dat uit en lost daarbij voorkomende probleempjes gewoon op. Men moet de zaken niet onnodig verwarren.

    De politicus vooral niet vermoeien met technische probleempjes die ze toch niet willen begrijpen. Oplossen die boel en als dat dan veel extra geld kost dan… ja, dan wisten ze nergens van en zijn “zeer verrast”.

     

  3. Sirik

    Als je in Belgenland rondrijdt … overal zonnepanelen. Vaak met contracten van 20 jaar en langer.Verrassing !

    De Belgjes krijgen per 1 Jan. een verhoging van de energierekening van 30 %. Gevolg is dan dat de Belgische economie, en om de zelfde reden Duitse economie, minder goed gaat dan nu …. en krijgt volgend jaar Dijsselbloem een EU -naheffing waar hij verbaast over kan doen! Grappig niet? 

    En dat terwijl we voor nog zo’n 1500 jaar aan bewezen energievoorraden hebben.

    En Poetin het liefst, ondanks alle sancties, niet de gaskraan dichtdraait.

    Knetter !

  4. dirkse

    Inderdaad, windmolenparken zijn niet opschaalbaar.

    Stel eens, dat we genoeg windcapaciteit installeren om de piekbelasting te leveren. En dat centrales moeiteloos tussen 0 en 100% belasting kunnen regelen. Stel ook, dat we 12 uur 100% moeten leveren en 12 uur 50%. Windmolens draaien gemiddeld 1 dag en staan dan 2 dagen stil. Op de winddag moeten ze dan 25% van hun opbrengst weggooien. 

    Valt hun piekperiode in de 50% afname-uren, dan moet 50% van hun opbrengst worden weggegooid.

    Teken eens twee grafiekjes boven elkaar horizontaal 1 dag, vertikaal de energie met  1. molenoutput, 33% up, 66% niks, beetje willekeurig verdeeld en 2. de vraag. Dan kan je inkleuren welk deel van de energie door molens of door centrales wordt geleverd. Het resultaat is onthutsend.  Je kunt hoogstens 30% van de stroom met molens leveren.

    Kortom, zonder goed opslagsysteem zijn het verschrikkelijke apparaten om rechtstreeks aan een vraaggestuurd net te hangen.

     

     

  5. Niek

    David,

    Onze Min. Pres. en minister van EZ zijn te dom om dit soort eenvoudige grafieken te maken.
    Deden ze dit maar een keer, dan kan de minister van EZ zelf zien welke onzin zijn beambten hem uit laten kraaien in naam van de groene mafia.

    N.

  6. Twan 21

    Compleet vastlopen van de stroomvoorziening in Noord–Duitsland is bij ongewijzigd beleid niet ondenkbaar.

    Misschien moet dat maar gewoon een keer gebeuren. Liefst zo snel mogelijk voordat er allerlei onomkeerbare investeringen zijn gedaan.

  7. Moose

    Het zal eerst compleet moeten instorten voordat men het licht gaat zien… oh nee.. dat ging dan uit…

    Energieakkoord… dat wordt de grootste economische ramp van NL.

    Als niemand ingijpt.

  8. Saeftinghe

    Een overaanbod aan windstroom??

     

    Windmolens zijn in zéér korte tijd bij te sturen, kun je in seconden uitdrukken.

    Windoveraanbod hoeft dus nooit een probleem te zijn, er gaat dan elders iets mis.

    Waarschijnlijk probeert men de andere bronnen, die minder snel te rgelen zijn, omlaag brengen en de windstroom te benutten. En de last hiervan komt bij een ander terecht.

    Een tekort door wegzakkende wind is een ander verhaal. Daarom draaien windmolens standaard op 80% van hun vermogen, zodat naar beide zijden geregeld kan worden, dat geeft  de tijd aan fosiele centrales welke ze nodig hebben om bij te regelen.

    Stroom uit eenmaal draaiende molens kost weinig, integenstelling tot de brandstof in fosiele centrales.

     

    Wat niet wegneemt dat windmolens zonder opslag in de vorm van een stuwmeer er vlakbij, nooit geplaats hadden mogen worden.

    Maar dat is de onbekwaamheid van onze overheid aan te rekenen.

  9. dirkse

    Men heeft, handelend vanuit kippendrift, de verkeerde beslissingen genomen. Als je toch windmolens neerzet, koppel ze dan aan een eigen net dat niet tijdkritische processen aandrijft. Zo gebruikten onze voorouders hun molens ook: om voorraden meel, planken, olie te produceren. 

  10. weetikhet

    Dat er pieken optreden die moeilijk te beheersen zijn had men toch van tevoren kunnen weten? Waarom nou zo haastig het land en de zee volplanten met windmolens? Doe toch eens meer onderzoek naar andere manieren van energieopwekking zoals thorium en waterstof of een combinatie hiervan. Ik weet bijna zeker dat dit resultaat oplevert.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.