Transnistrië en de destabilisatie-strategie van het Kremlin

Menig westerling heeft zich verbaasd over de plotselinge oorlog in Oekraïne. Twee jaar geleden was Oekraïne een land dat nauwelijks iemand wat zei en nu is er ‘ineens’ oorlog.

Ook de oorlog deed Nederland weinig totdat we er zelf door werden geraakt: het neerhalen van MH17 was een tragische herinnering dat oorlogen in het buitenland ook ons direct kunnen raken. Er wordt veel gesproken over directe aanleidingen voor het conflict in de Donbass: de Maidan-protesten, de corruptie van de elite, de Russische bemoeizucht en de uitbreidingsdrang van de EU en de NAVO.

Hoewel deze factoren allemaal van belang waren voor de korte termijn, bewijst een langdurige blik op de strategie van het Kremlin dat de oorlog in de Donbass-regio geen verbazing hoeft te wekken. Het is een oude truc uit de hoed van Moskou. Het schoolvoorbeeld voor deze strategie: Transnistrië.

Transnistrië ontstond in de chaos dat voortkwam uit het langzaam afbrokkelende Sovjet-imperium. Met de onafhankelijkheidsverklaring van Moldavië in 1990 volgde een golf van nationalisme door het land. Net als in Oekraïne na de Maidan-coup werd er hard geroepen om Moldavisch, een Romaanse taal zonder het Cyrillische schrift, de enige officiële taal te maken van Moldavië. Radicale groeperingen riepen zelfs om een etnische zuivering van de ‘Slaven’.

De Russische (en Oekraïense) minderheid in het land, die overwegend in het oosten van Moldavië woonde, kwamen in opstand en verklaarde zichzelf onafhankelijk van de nieuwe Moldavische republiek als Pridnestrovische Moldavische Republiek, ofwel Transnistrië, met een bestuur naar Sovjet-model. De oorlog met Moldavië intensiveerde in 1992, wat de aandacht trok van Rusland.

Het voormalige 14de Leger van de Sovjet-Unie voegde zich bij de Transnistrische separatisten. Russische en Oekraïense vrijwilligers, onder meer de Don Kozakken, namen eveneens deel aan de gevechten. De oorlog resulteerde in een patstelling dat tot op de dag van vandaag voortduurt. ‘Peacekeepers’ van het Russische leger bewaken na de wapenstilstand de grens met Moldavië.

Het conflict in Transnistrië heeft een bijzonder grote hoeveelheid overeenkomsten met het huidige conflict in de Donbass-regio. Allereerst is er de ontwikkeling dat een voormalige Sovjet-republiek in een mum van tijd uit de invloedssfeer van Moskou valt. Net als Oekraïne, ging Moldavië min of meer van de één op de andere dag een andere koers varen, die tegen, of op zijn minst onafhankelijk, van Moskou was. Ten tweede was er de dreiging van de Russische minderheid en de Russische taal. Dat is niet alleen van belang voor de emoties van het door en door nationalistische Russische volk. Taal en cultuur betekenen ook invloed in de regio.

Dan is er de oorlog zelf. Net als in Oekraïne steunde Moskou de separatisten met Russisch wapentuig en worden vrijwilligers aangetrokken om te vechten voor de slavische volkeren. Ironisch genoeg vochten Don Kozakken en Russische vrijwilligers zij aan zij met vrijwillige Oekraïense extreem-nationalisten in de Transnistrische oorlog, twee groeperingen die in het huidige Donbass-conflict lijnrecht tegenover elkaar staan.

Nog interessanter zijn de politieke en militaire connecties met het Kremlin in beide oorlogen. Het voormalige 14de Leger van de Sovjet-Unie steunde de Transnistrische rebellen met mankrachten en wapentuig. Hun commandant Aleksandr Lebed kreeg na de oorlog razendsnelle promotie onder de hoede van president Boris Jeltsin. Lebed mocht zichzelf voor een lange tijd de hoofd van de Russische nationale veiligheidsraad noemen. Er bestaan ook letterlijke connecties tussen militairen/politici in beiden oorlogen. Zowel Aleksandr Borodai, voormalig leider van de Volksrepubliek Donetsk, als Igor Girkin, troepenronselaar in de Donbass en de Krim, vochten in de Transnistrische oorlog. Volgens Borodai hebben ze elkaar zelfs daar ontmoet.

Hoewel hier weinig bewijs voor is, is het waarschijnlijk om aan te nemen dat Borodai en Girkin andere vriendjes uit hun ‘Brüderkrieg’ in Moldavië ook inzetten in de Donbass. Borodai en Girkin hebben in ieder geval allebei sterke connecties met de FSB, de Russische veiligheidsdienst. Wat ook vaststaat, is dat beiden hebben kunnen infiltreren (al dan niet vrijwillig) in de legers van zowel Rusland als Oekraïne. Oekraïense veteranen uit de Irak-oorlog vechten zij aan zij met Russische veteranen uit de Tsjetsjeense oorlogen voor de separatisten, dankzij Borodai en Girkin.

De reden dat oorlog in de Donbass geen verbazing hoeft te wekken is vooral het relatieve success van Transnistrië voor Rusland. De regio is onbekend, dus onbemind, terwijl invloed in Oost-Europa substantieel blijft. Het is zeer de vraag of president Obama of Bondskanselier Merkel überhaupt van het bestaan van dit stukje aarde afwisten vóór het conflict in Oekraïne. Transinistrië is bovendien economisch een success. Transinistrië is een perfecte witwasmachine voor Russisch zwart geld. De hoofdstad Tiraspol is bijzonder netjes en is duidelijk een stuk rijker dan vergelijkbare plaatsen in Moldavië. Corruption pays off.

Belangrijker voor ons zijn de lessen van Transnistrië. Machtsstabiliteit in de regio is van uiterst belang. Een rustig Oost-Europa is een rustig Rusland. Een snelle verandering van invloedssferen zorgt gegarandeerd voor Russische bemoeienis en destabilisatie om invloed terug te winnen. De strategie van het Kremlin is om invloed te houden door kleine oorlogen te starten. Dat was zo in Transinistrië en dat is nu ook zo in de Donbass.

Abonneer je gratis en voor niets op het Telegram-kanaal van De Dagelijkse Standaard, en like onze spiksplinternieuwe Facebook-pagina!
In dit artikel

Wie op onze website reageert, gaat akkoord met ons huisreglement.

33 reacties

  1. Jacobus

    Een goede vergelijking, beide gevallen tonen de manier waarop Rusland zijn invloedssfeer wil uitbreiden maar ook de indirecte, heimelijke, manier waarop men dat doet. Ook in Oekraïne wordt dat imperialisme niet openlijk uitgeoefend.
    Het voorspelt helaas ook hoe men dat in de Baltische staten zal aanpakken. Vergelijkbare tonelen in Letland zijn een kwestie van tijd.

    1. HenkieAltea

      Maar in een democratie bepalen de mensen toch hoe het allemaal moet.
      Dus als een meerderheid in oost Oekraïne kiest voor Rusland,dan hebben zij toch dezelfde rechten als het westen,die kiezen voor de EUSSR.

      1. Jacobus

        Wil Henkie nog eens reageren op mijn vraag van 12:49?

        1. HenkieAltea

          Ja,waarom zouden de mensen in Drenthe dat niet mogen?
          Of Brabant wilt zich aansluiten bij België,of helemaal zelfstandig.
          Maar ga er eens goed voorzitten,en bekijk het filmpje.
          http://www.bovendien.com/laatste-nieuws/oekraine/is-vladimir-putin-gevaarlijk#.VNvDYMrVkKY.facebook

          1. Jacobus

            @ Henkie,

            Uw standpunt impliceert dat u de nationale staat niet erkent. In uw voorstelling van zaken kan elke staat ondergraven worden door een minderheid die in een deel van het land de meerderheid claimt en aansluiting zoekt bij een ander land.
            Dit is niet de logica van het volkenrecht en als u even zou doordenken kunt u wellicht ook zien wat de ongewenste consequenties van uw standpunt zijn.

        2. janszm

          Belachelijke vraag.
          Tussen Drenthe en Rusland liggen enkele landen die niet met Rusland verbonden zijn.
          Pas als Drenthe aan “Rusland” grenst is de vraag gepast.

          1. Jacobus

            @ janszm,

            Zie mijn hierboven gegeven antwoord aan Henkie.

    2. janszm

      Dezelfde verhalen zou deze Tieleman kunnen schrijven over het Westen, maar ja, dan moet je objectief zijn. Voor veel mensen heel moeilijk, Jacobus.

  2. W.H.J. Reiss

    Rusland is toch geen oorlog gestart als men mensen in een bepaald gebied hun Cultuur, taal en rechten wil afnemen ! Het verhaal geeft het gelijk van Putin aan ! Opkomen voor Eigen Volk. Hier te lande is het enkel EU, mossels en dood aan de autochtonen. Die Putin is daarom een verademing om ter zien !!!

  3. Dennis_WSPK

    Rusland doet niets anders dan Brussel. Ook daar is men al járen bezig met gebiedsuitbreiding. Alleen doet men het in Brussel niet met wapens maar met leugens en zakken geld.

    1. Jacobus

      De beweging van veel voormalige Sovjetstaten om zich op Europa te richten was altijd democratisch. Rusland op dit punt gelijkstellen met Europa is belachelijke onzin.

      1. HenkieAltea

        Nee hoor,waar de mensen kiezen voor Rusland,die worden gesteund.
        Want je kunt van alles verzinnen,maar de wet van het getal wint altijd.
        Straks ook in Nederland met de verkiezingen voor provinciale staten.

  4. Waltz

    Tijd inderdaad om de oogkleppen af te zetten voor degenen die Putin adoreren. Aan de bovenstaande uitstekende analyse kun je nog het nodige toevoegen. Kijk ook eens wat er gebeurt in Georgië (Abchazië en Zuid-Ossetië) en hoe het Kremlin Armenië en Azerbeidzjan destabiliseert. Daarnaast hebben de Russen zich bij de onafhankelijkheid delen van Estland en Letland toegeëigend. De lijst wordt steeds langer, omdat het Kremlin zich onbedreigd weet.

    1. Adrianus 43

      Dus jij ga er zonder morren mee akkoord dat jou buurman steeds maar weer een stukje van jouw tuintje pikt?

      1. Jacobus

        Volgens mij wijst Waltz op dat gevaar en de noodzaak ons ertegen te wapenen.

    2. HenkieAltea

      Wat gebeurt er in Europa?
      Houd eens een referendum over in de EUSSR blijven of eruit.
      Ik weet de uitslag al,maar de overheid ook,en die zal in een democratisch land geen referendum houden.
      Toen Rusland werd aangevallen door Duitsland,hebben zij met veel bloed de Duitsers verslagen,en zijn toen naar het westen getrokken.
      Daar hebben ze in Berlijn het laatste vonnis geveld,en de victorie was daar,alleen was hun denken gebaseerd,dat de winnaar al het grond gebied mocht houden wat ze veroverd hebben.
      Maar Amerika deed niks anders,gezien het aantal Amerikaanse militairen in Europa,cq in Nederland,en ook Engelse militairen,want zij waren de winnaars.
      Het is jammer wat er is voor gevallen,maar het word meer door Amerika georganiseerd,dan door Rusland.
      Want Europa ging zich teveel binden aan Rusland,en dat mag niet van de Amerikaan.
      Rusland had een nieuw verbond gesmeed met de BRICS landen die de invloed van Amerika zou moeten beperken op hun financieel beleid.
      Ook wilde Poetin geen dollars meer,hij zette die gelijk om in goud,en daar kunnen die oorlog zuchtige Amerikanen niet tegen.
      Maar kijk eens naar de rotzooi die de laatste 10 jaar is geschopt door de Amerikanen,en kijk dan naar Rusland wat zij hebben gedaan.
      Kijk naar de afspraken die bij het neerhalen van de Berlijnse muur zijn gemaakt,en wie zich daar niet aan hebben gehouden.
      Dan heeft het westen toch veel uit te leggen,maar wie denkt dat dat nog gebeurt,die heeft ongelijk.
      Het zal nooit gebeuren,en dat is dan ook democratie,alleen is de vraag,voor wie is die democratie er?

  5. Baksteen

    Het volgende land waarvan de president het slachtoffer zal worden van de VS-EU terreur is Hongarije, ik wens het land alle sterkte toe bij het buiten de deur houden van lentes, als demonstranten vermomde nazi’s, imf, wereldbanken, NGO’s en ander geteisem.

    1. Jacobus

      Baksteen noemt Putin inmiddels zijn president, of vergis ik me?

      1. Adrianus 43

        Ja jij vergis je net zoals vele malen hiervoor.

        1. HenkieAltea

          @ Jacobus is een mooie naam voor een moslim die schuil gaat achter die naam.
          De heilige Jacob heeft namelijk mee gestreden met het vechten tegen de Moren,cq moslims in Spanje,en word door moslims nog steeds gehaat.
          Maar nog even,en dan word dat ook verboden in Europa,de pelgrimstochten naar Santiago de Compostella.
          Daar worden de moslims onheimlich van.
          Kijk maar eens wat ze bereiken door hun aanslagen in Europa.
          Ja,zo ging dat ook in Mekka,en Medina,en ook in Kosovo,en nu gaat dat ook gebeuren met Europa.

    2. HenkieAltea

      Welke president stond ook alweer in Egypte voorspoed te verkondigen bij een of andere lente?
      Dat deze man er een nachtmerrie van heeft gemaakt dat kan de grootste minkukel nog wel zien.
      Maar hij flikt dat overal waar maar een klein beetje reuring is,een oorlogshitser eerste klas.
      Maar wat hij achter laat,dat is nog veel erger,de Christenen worden massaal uitgemoord,iets wat helemaal niet gebeurde met de dictators die daar baas waren.
      Maar Europa is het lul van zijn beleid,massaal komen ze in bootjes naar Europa,cq Nederland,en zo gaan we er allemaal onderdoor,met de import van moslims,en hij is daar bewust op uit,de eerste moslim president van Amerika.
      Dus Europa is behoorlijk onderweg naar Eurabië.

  6. Willie.F

    Ik heb nog geen Rus gezien op ons marktplein die riep, we have won. Zelfs nog geen Russische minister die de boel loopt op te naaien.

  7. Koos_Koets

    Wij moeten ons er gewoon niet mee bemoeien

  8. leidenhaag

    ze mogen die rooie oostgrunningers hebben hoor, dat zooitje is binnenkort toch een groot zinkgat.

    Maar verder is dit superoud nieuws, duh. Ze zijn zelfs geen nr1 wapensmokkelaars meer. sherif enzo.
    Nakorno-karabach , zuid ossetie, abchazie iemand?

  9. kees rudolf

    “Machtsstabiliteit in de regio is van uiterst belang.” Maar wat volgt daaruit als een meerderheid van een bevolking in een bepaalde regio meent dat hun belang niet het beste wordt gediend met de stabiliteit van de tot dan toe zittende macht?
    Als in een land, tot op een zeker moment onder Russische invloedssfeer, de meerderheid van de bevolking liever onder westerse invloedssfeer zou komen, moet het westen die wens dan uit alle macht tegenwerken, omdat machtsstabiliteit in de regio van uiterst belang is?
    Dan zou het omgekeerd ook zo moeten zijn dat wanneer een land zich uit de westerse invloedssfeer zou willen losmaken en aansluiting zoeken bij Rusland (Griekenland misschien?) Poetin zijnerzijds zijn uiterste best zal doen om dat land in die wens te ontmoedigen en die aansluiting naar vermogen zal tegenwerken, immers, machtsstabiliteit voor alles. Maar zo zit Poetin vast niet in elkaar.

  10. Marinus1984

    @ Kees Rudolf
    Een belangrijk punt uit het artikel is dat als een land van de een op de andere dag uit de Russische invloedssfeer wil stappen, Rusland direct terugslaat.
    Natuurlijk hoef je als EU zo’n land niet actief te ontmoedigen, maar een beetje verwachtingsmanagement lijkt me niet raar. Ik zie niet in hoe we een land als Oekraïne, groot, arm en door en door corrupt, ooit in de EU op kunnen nemen. Ook voor een land als Georgië, dat nog voorbij Turkije in de Kaukasus ligt (feitelijk de noordelijke uitloper van het Midden Oosten), zie ik geen integratiemogelijkheid in de EU. NAVO lidmaatschap is voor dit soort corrupte, instabiele landen met lange grenzen met Rusland al helemaal geen optie.
    Ook in de EU komt het soms voor dat een land zich van de een op de andere dag van de invloed van Brussel wil afkeren. Bijvoorbeeld Griekenland. Echter dat gaat veel minder ver dan Moldavië in 1990, Georgië in 2004. Griekenland heeft namelijk nog altijd liever de euro dan de roebel of de oude drachme en luistert daardoor nog steeds naar Brussel als het puntje bij paaltje komt.
    Anders dan in de EU, waar onderhandelingen aan de orde van de dag zijn, is de Russische invloedssfeer nogal binair. Je bent volledig ondergeschikt aan Rusland, of je trekt je niets aan van Rusland. Van het ene naar het andere kamp gaan, kan alleen heel geleidelijk, zoals de Baltisch staten hebben gedaan.

Reacties zijn gesloten.

e-mail:

 
Ja, ik ga ermee akkoord dat Dagelijkse Standaard mij incidenteel commerciële emails stuurt.