Nederland sloopt zijn eigen industrie: Chemelot wankelt door energieprijzen en overvol stroomnet

Op Chemelot in Geleen zijn fabrieken verkocht en gesloten. De gasprijs is hoog, elektriciteit is duur en het stroomnet zit vol. Aziatische concurrenten produceren goedkoper, vaak onder milieuregels die aanzienlijk minder streng zijn.

Het resultaat laat zich raden: Nederland verliest fabrieken, kennis en banen. De uitstoot verdwijnt niet, maar verhuist naar landen waar wij er geen enkele controle meer over hebben.

Dit beleid is niet groen. Het is economische zelfverminking.

Chemelot is geen verzameling losstaande bedrijfspanden. De ongeveer zestig fabrieken zijn onderling verbonden. Reststromen en producten van de ene fabriek worden gebruikt door de andere. Wanneer één belangrijke schakel wegvalt, kan dat andere ondernemingen eveneens in de problemen brengen.

De NOS spreekt daarom terecht over het risico van een domino-effect. Fibrant sloot al drie van zijn zeven fabrieken op het terrein. Sabic en OCI verkochten onderdelen.

Op het complex werken volgens Chemelot ongeveer 8.500 mensen. Daarnaast zijn honderden studenten en onderzoekers verbonden aan de campus. Het gaat dus niet alleen om abstracte economische cijfers. Het gaat om gezinnen, leveranciers, transporteurs en complete Limburgse gemeenschappen.

Als Chemelot verder wordt uitgehold, voelt heel Zuid-Limburg de gevolgen.

De industrie wil minder gas en meer elektriciteit gebruiken. Dat klinkt precies als wat politiek Den Haag zegt te willen. Alleen blijkt die overstap technisch nauwelijks mogelijk doordat het stroomnet overbelast is.

Daarmee is de cirkel van bestuurlijke absurditeit rond. Bedrijven moeten verduurzamen, maar krijgen niet de infrastructuur waarmee zij dat kunnen doen. Ze betalen hoge kosten voor hun huidige energiegebruik én kunnen niet betrouwbaar overstappen op het alternatief.

Vervolgens verwijt de klimaatlobby de industrie dat de verduurzaming niet snel genoeg gaat.

Klimaatactivisten doen graag alsof het sluiten van een Nederlandse fabriek automatisch winst voor het klimaat betekent. Dat is onzin wanneer de productie vervolgens verhuist naar China, India of het Midden-Oosten.

Europa heeft dezelfde chemicaliën, kunststoffen, meststoffen en industriële materialen nodig. Als wij ze niet zelf produceren, importeren we ze. Vaak over duizenden kilometers en uit landen waar energie uit steenkool of andere vervuilende bronnen komt.

Nederland verliest dan banen en belastinginkomsten, terwijl de mondiale uitstoot mogelijk juist stijgt.

Bovendien maakt ons land zich afhankelijk van buitenlandse mogendheden. Tijdens iedere geopolitieke crisis ontdekken politici opnieuw dat strategische productie belangrijk is. Na afloop hervatten ze doodleuk het beleid waarmee die productie uit Europa wordt verjaagd.

Op Chemelot worden zelfs vezels gemaakt die worden gebruikt voor kogelwerende vesten. Hoe kan een regering spreken over defensie en strategische autonomie, terwijl ze de energie-intensieve industrie die daarvoor noodzakelijk is financieel wurgt?

Omwonenden hebben terechte vragen over uitstoot en gezondheid. Het RIVM onderzoekt mogelijke gezondheidsrisico’s. Zulke zorgen mogen niet worden weggewuifd. Bedrijven moeten zich aan heldere, streng gehandhaafde normen houden.

Maar dat is iets anders dan de industrie met onhaalbare regels, onbetaalbare energie en ontoereikende infrastructuur het land uit jagen.

Een volwassen politiek beschermt zowel omwonenden als strategische productie. Zij investeert in schonere technologie, betrouwbare energie en een sterk stroomnet. Zij behandelt fabrieken niet als ongewenste relicten die vanzelf naar het buitenland mogen verdwijnen.

Betaalbare en betrouwbare energie vormt de basis van iedere moderne economie. Zonder energie geen fabrieken, geen transport, geen woningen, geen ziekenhuizen en geen digitale infrastructuur.

Nederland beschikte ooit over een enorm concurrentievoordeel door zijn aardgas, havens, technische kennis en geografische ligging. Politieke keuzes hebben dat voordeel afgebroken.

Nu kijken bestuurders verbaasd toe wanneer bedrijven niet meer kunnen concurreren. Alsof torenhoge energieprijzen, CO₂-heffingen, netcongestie en vergunningenellende niets met politiek te maken hebben.

Chemelot moet blijven. Niet door eindeloze subsidies aan directies uit te delen, maar door de voorwaarden voor productie te herstellen: betaalbare energie, rechtszekerheid, infrastructuur en realistische milieunormen.

Wie Nederlandse industrie wil behouden, moet breken met de groene afbraakpolitiek.